Θα ανέμενε κανένας μια πιο υπεύθυνη στάση από μέρους των τραπεζών, όχι μόνο στη διαχείριση των αποταμιεύσεων του λαού, κάτι που δυστυχώς δεν έγινε στην παρούσα περίπτωση, αλλά και στη διαχείριση της κρίσης…

Οι τράπεζες, που μαζί με τις αδυναμίες άλλων (Κράτους και Κεντρικής Τράπεζας), θεωρούνται βασικοί υπεύθυνοι για τα σημερινά αδιέξοδα, θα πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να βοηθήσουν την όσο το δυνατό γρηγορότερη εξομάλυνση της κατάστασης. Περιμένουν κι αυτές την Τρόικα να ΄ρθει σαν από μηχανής θεός να λύσει τα προβλήματά τους. Ιδιαίτερα αναμένουν την αναθεώρηση του περί εκποιήσεων υποθηκευμένων περιουσιών νόμου, για να αρχίσουν να διορθώνουν την κατάσταση με τα υψηλά ποσοστά μη εξυπηρετούμενων δανείων και στη συνέχεια να μπορούν να δανειοδοτήσουν την οικονομία με νέα δάνεια.

Σε μια ελεύθερη οικονομία χρειαζόμαστε θεσμούς όπως οι τράπεζες για να συγκεντρώνουν τις αποταμιεύσεις του κόσμου και να τις διοχετεύουν σε εκείνους που τις έχουν ανάγκη για χρηματοδότηση είτε επενδύσεων είτε κατανάλωσης.

Τα ίδια κεφάλαια των τραπεζών προέρχονται συνήθως από μετοχές μικρών και μεγάλων επενδυτών. Είναι γι' αυτούς τους λόγους που το Κράτος μεταχειρίζεται τα τραπεζικά ιδρύματα διαφορετικά από άλλες ιδιωτικές επιχειρήσεις, όταν παρουσιάζονται προβλήματα στη λειτουργία τους. Θυμούμαι που τρέξαμε όλοι, Κυβέρνηση/Κεντρική Τράπεζα, λίγο μετά την εισβολή, για να βοηθήσουμε την Τράπεζα Κύπρου, όταν είχε προβλήματα λόγω λανθασμένων επενδύσεων σε ακίνητα στο Παράρτημα του Λονδίνου. Πιο πρόσφατα, η Κυβέρνηση έστερξε σε βοήθεια της Λαϊκής Τράπεζας, επενδύοντας ένα σημαντικό ποσό για σκοπούς ανακεφαλαιοποίησής της.

Θα ανέμενε, συνεπώς, κανένας μια πιο υπεύθυνη στάση από μέρους των τραπεζών, όχι μόνο στη διαχείριση των αποταμιεύσεων του λαού, κάτι που δυστυχώς δεν έγινε στην παρούσα περίπτωση, αλλά και στη διαχείριση της κρίσης. Πώς αντέδρασαν οι ίδιες στις συνέπειες του κουρέματος που επιβλήθηκε από το Γιούρογκρουπ, με σκοπό την ανακεφαλαιοποίησή τους; Πώς αντιμετώπισαν τους παλιούς τους μετόχους και τους παλαιούς τους δανειστές, τους κατόχους αξιογράφων;

Και τώρα πώς αντιμετωπίζουν τους δανειολήπτες αναφορικά με την εξυπηρέτηση των υφισταμένων δανείων; Όλοι είμαστε μάρτυρες με τον έναν ή τον άλλον τρόπο του τι ακριβώς γίνεται ή, καλύτερα, δεν γίνεται από πλευράς τραπεζών για επίλυση ή τουλάχιστον άμβλυνση των προβλημάτων αυτών. Κι όμως, οι τελευταίες θετικές κινήσεις τους σχετικά με το θέμα της αύξησης της κεφαλαιουχικής τους βάσης θα μπορούσε να είχε συνέχεια και στα άλλα εκκρεμούντα θέματα.

Δεν διαφωνούμε με τον εκσυγχρονισμό της σχετικής νομοθεσίας. Ίσως και να μη φτάναμε σ’ αυτό το σημείο, αν η προβλεπόμενη διαδικασία ήταν πιο ομαλή και λιγότερο χρονοβόρα. Όμως είναι η πιο ακατάλληλη ώρα για πλήρη εκσυγχρονισμό της στο μέσο οικονομικής κρίσης. Τη νέα νομοθεσία τη βλέπω σαν αρωγό σε μια προσπάθεια των ίδιων των τραπεζών, με την επίβλεψη της Κεντρικής Τράπεζας, όπου χρειάζεται, για επίλυση των διαφόρων προβλημάτων.

Σε πρώτο στάδιο οι τράπεζες θα πρέπει να προβούν σε λεπτομερή ανασχεδιασμό των ‘προβληματικών’ δανείων, αφού συμφωνήσουν με την Κεντρική Τράπεζα τα γενικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν. Τα κριτήρια δεν θα είναι κερδοσκοπικά, αλλά οι ελάχιστες απαιτήσεις ώστε οι ίδιες να μπορούν να περνούν τις ‘δοκιμασίες αντοχής’ και να απελευθερώνουν ρευστότητα για χρηματοδότηση της επιβαλλόμενης δραστηριοποίησης της οικονομίας.

Μετά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου από την Τράπεζα Κύπρου, δεν γνωρίζω πόσα περιθώρια δημιουργούνται για να δανειοδοτήσει την ανάπτυξη. Ανάλογα με τα υπάρχοντα περιθώρια θα διαφανεί κι η κρισιμότητα της κατάστασης αναφορικά με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Πόσο θα πρέπει να πιέσουν για αποπληρωμή τους; Πόση και ποια αναδιάρθρωση θα γίνει; Πόση και ποια διευκόλυνση θα παρασχεθεί στους υφιστάμενους δανειολήπτες και σε ποιους;

Οι Τράπεζες επ’ ουδενί λόγω θα πρέπει να αφεθούν να κερδοσκοπήσουν από την κατάσταση αυτή. Η Κεντρική Τράπεζα και το Υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να το φροντίσουν. Μιλούμε συνέχεια για για την ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα. Και πράγματι, είναι απόλυτη ανάγκη να γίνει αυτό. Τράπεζες σημαίνει εξ ορισμού πίστη!

Όμως, για να γίνει αυτό, χρειάζεται όχι μόνο να αποκατασταθούν ορισμένοι βασικοί δείκτες (κεφαλαιουχική επάρκεια κλπ), αλλά και η τρωθείσα εμπιστοσύνη στους παλιούς μετόχους, τους κατόχους αξιογράφων, τους υφιστάμενους δανειολήπτες που απειλούνται κ.ά. Το πρόγραμμα των τραπεζών (και της Κ.Τ.) πρέπει να περιλαμβάνει μια ‘δίκαιη’ αποζημίωση των παλαιών μετόχων και των κατόχων αξιογράφων. Τα κέρδη που θα προκύψουν σε κάποιο στάδιο θα πρέπει να διατίθενται και για τους σκοπούς αυτούς.

Μάλιστα, οποιαδήποτε οφέλη προκύψουν από εκκρεμότητες του παρελθόντος (αξιοποίηση του 18% της Λαϊκής, επανάκτηση των περιουσιακών στοιχείων στις κ/περιοχές, αποζημιώσεις για απώλειες των παραρτημάτων στην Ελλάδα κλπ) θα πρέπει να λογίζονται προς όφελος των παλαιών μετόχων/δανειστών.

Τέλος, δεν μπορώ να γνωρίζω λεπτομέρειες για τους υφιστάμενους δανειολήπτες, που τα δάνεια κατέστησαν μη εξυπηρετούμενα. Δεν θα παραξενευτώ, όμως, αν μέσα σ’ αυτούς περιλαμβάνονται παλαιοί μέτοχοι, κάτοχοι αξιογράφων, που μπορούσαν άνετα να υπερκαλύψουν ένα δάνειο, ένα παρατράβηγμα, ένα χρέος με τα στοιχεία ενεργητικού που κατείχαν. Το ίδιο μπορεί μάλιστα να συμβαίνει ακόμη και στους νέους μετόχους.

Οι Κύπριοι, σε αντίθεση με τους άλλους Ευρωπαίους, μπορεί να είναι ‘υπερχρεωμένοι’, αλλά είναι κι οι πιο ‘αποταμιευτικοί’. Όταν έχασαν τις αποταμιεύσεις τους, βρέθηκαν με μεγάλα δάνεια και μάλιστα μη εξυπηρετούμενα. Θα πάμε τώρα να τους πάρουμε τα σπίτια και τις περιουσίες τους χωρίς ένα πρόγραμμα, απλώς με το να λύσουμε τα χέρια των δανειστών για εκποιήσεις; Το πλήγμα που θα επέλθει στις υγιείς συμπεριφορές των Κυπρίων θα είναι πολύ μεγάλο.

ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
www.iacovosaristidou.com