Ειδική αγωγή:
Η Ειδική Αγωγή είναι μια επιστήμη με ξεχωριστή σημασία και προσφορά. Σίγουρα πολλοί πιστεύουν ότι είναι ένας πρωτότυπος για τα ελληνικά δεδομένα και ενδιαφέρον κλάδος της Παιδαγωγικής, αλλά σίγουρα είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Έχει να κάνει με ένα ευαίσθητο και σημαντικότερο τμήμα του πληθυσμού κάθε χώρας: τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Θα επιθυμούσα, επομένως, να επικεντρώσω στις δυνατότητες ενσωμάτωσης της ειδικής αγωγής στο σύγχρονο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
Ο ίδιος ως Σχολικός Σύμβουλος και Ειδικός Παιδαγωγός, έχοντας ήδη κάποιες εμπειρίες διδασκαλίας και πρακτικής πάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο, μπορώ με βεβαιότητα να πω ότι υπάρχουν πολλά και σημαντικά περιθώρια βελτίωσης των υπαρχόντων υποδομών.
Στις περισσότερες από της χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου επί δεκαετίες εφαρμόζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα ειδικής παρέμβασης και εκπαίδευσης, δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην πλήρη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, οι οποίοι θα στελεχώσουν τα σχολεία Ειδικής Αγωγής και τα τμήματα ένταξης. Αν η επιδίωξή μας είναι η ολοκληρωμένη κατάρτιση των ειδικών παιδαγωγών, πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη βαρύτητα και στην άνοδο του επιπέδου σπουδών με τη χορήγηση μεγαλύτερων κονδυλίων για την ειδική αγωγή. Φυσικά όλα αυτά εναπόκεινται στην «καλή θέληση» της πολιτείας και στο ενδιαφέρον που δείχνει γι’ αυτό το φλέγον ζήτημα της εκπαίδευσης.
Ένα άλλο σημείο το οποίο θα ήθελα να θίξω είναι η ένταξη των παιδιών με ειδικές ανάγκες στα κανονικά σχολεία. Στη διάρκεια της διδασκαλικής μου εμπειρίας είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω πως το μοντέλο που επικρατεί στην ελληνική εκπαίδευση είναι περισσότερο αυτό του διαχωρισμού παρά της ένταξης. Υπάρχουν μεν αρκετά ειδικά σχολεία, έστω κι αν τα περισσότερα είναι πλημμελώς εξοπλισμένα και στελεχωμένα, αλλά ελάχιστα τμήματα ένταξης στα κανονικά σχολεία.
Επισκέφθηκα κάποια απ’ αυτά τα τμήματα ένταξης και συνειδητοποίησα πως δεν αρκεί μόνο η καλή θέληση, αλλά χρειάζεται και η κατάλληλη οργάνωση, ο σωστός προγραμματισμός. Από την πλευρά των εκπαιδευτικών υπήρχε πολύ μεγάλη όρεξη να ασχοληθούν με τα παιδιά με ειδικές ανάγκες, αλλά ήταν φανερή η αδυναμία τους να το πράξουν τούτο, λόγω έλλειψης κατάρτισης όσο και του ανεπαρκούς υλικοτεχνικού εξοπλισμού. Γι' αυτό πιστεύω πως ο σημαντικότερος παράγοντας για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας είναι η επαρκής υποστήριξή της από την Πολιτεία.
Ως μοντέλο προς έμπνευση δεν μπορούσε να προταθεί αυτό των σκανδιναβικών χωρών. Ήδη απ’ τη δεκαετία του ΄60 είχε ξεκινήσει εκεί η συστηματική επιμόρφωση όλων των εκπαιδευτικών, σε συνδυασμό με μια μελετημένη και με μακροπρόθεσμους στόχους αλλαγή των σχολικών δομών και των εκπαιδευτικών δεσμών, έτσι ώστε να ευνοούν τα παιδιά με ειδικές ανάγκες και τις οικογένειές τους. Το αποτέλεσμα αυτής της σταδιακής και επαρκώς στηριζόμενης προσπάθειας ήταν να δημιουργηθεί αυτό το καταπληκτικό εκπαιδευτικό μοντέλο ένταξης, που εξακολουθεί να παραμένει αξεπέραστο και να προκαλεί τον θαυμασμό στην παγκόσμια εκπαιδευτική κοινότητα.
Τα σημεία-κλειδιά για μιαν ανάλογη επιτυχία και της ελληνικής προσπάθειας είναι η οικονομική και θεσμική στήριξη από την Πολιτεία, καθώς και η γενικότερη ενημέρωση της ελληνικής κοινωνίας και της οικογένειας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Δυστυχώς, υφίσταται και ζήτημα ελλιπούς ενημέρωσης, καθώς, σύμφωνα με μαρτυρίες συναδέλφων, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις κατά τις οποίες γονείς μαθητών κανονικού σχολείου αντιτίθενται στην ένταξη παιδιών με ειδικές ανάγκες. Όσο για τον υλικοτεχνικό εξοπλισμό, πολλά ειδικά σχολεία έχουν αποδείξει πως με λίγα προσεκτικά επιλεγμένα και σύγχρονα μέσα διδασκαλίας μπορεί να γίνει μια πολύ ικανοποιητική δουλειά. Βεβαίως, σκοπός είναι να στοχεύσουμε όσο το δυνατόν υψηλότερα.
ΑΝΔΡΕΑΣ Φ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος Ειδικός Παιδαγωγός, Πολιτικός Επιστήμονας
