Είναι πολύ εύκολο στις χαμηλές βαθμίδες ενός ιεραρχικά δομημένου και οργανωμένου συνόλου, κάποιος να πουλά ιδανικότητα, τυπικότητα και πατριωτισμό. Είναι εύκολο γιατί η αμεσότητα που ως εκ της θέσεώς του έχει με τη βάση τον καθιστά προσιτότερο, σαφέστερο στις ιδέες, στην αντίληψη, στις ενέργειες και τις θέσεις του, και κατόπιν αυτών σαφέστατα πιο ευκολόκριτο και αξιολογούμενο.

Φυσικό, λοιπόν, είναι το πρόσωπο που κατέχει αυτό το χαμηλό αξίωμα να συγκρατείται και να είναι πιο κοντά στους νόμους, την ηθική και την ακεραιότητα.
Με την πάροδο του χρόνου και την ανάληψη προοδευτικά ανώτερων ιεραρχικά θέσεων χαλαρώνει την προαναφερθείσα ηθική «δέσμευση» και αρχίζει να κάνει εκπτώσεις και συμβιβασμούς χάριν της φιλοδοξίας, γινόμενος πλέον ένας σπουδαρχίδης. «Αρχή άνδρα δείκνυσι».

Παράλληλα, αρχίζει να μην ενοχλείται για τα σχόλια και την κριτική που ασκείται σ’ αυτόν από τη βάση και τα ενδιάμεσα επίπεδα από αυτήν και λίγο πιο κάτω από τη θέση τού εν λόγω προσώπου. (Εδώ ταιριάζει απόλυτα η φράση «όσο ανεβαίνει η μαϊμού τόσο περισσότερο φαίνεται ο κώλος της»).

Ανάλογη είναι και η στάση του ως προς την τήρηση των θεσμών και των αρχών, την καταστρατήγηση των οποίων προσπαθεί να δικαιολογήσει με αόριστες, φθηνές και γελοίες αιτιολογήσεις, υποτιμώντας τη νοημοσύνη των τρίτων.

Το χείρον όμως είναι ότι για τη διευκόλυνση υλοποίησης του αήθους έργου του επιστρατεύει μια κάστα ανικάνων, στους οποίους δίδει αξιώματα και τους στεγάζει στην αυλή του. Οι εν λόγω ανίκανοι, οι οποίοι εν γνώσει τους λαμβάνουν θέσεις πέραν των ικανοτήτων τους, προκειμένου να τις διατηρήσουν και να είναι αρεστοί στον άρχοντα, είναι ικανοί για κάθε υποχώρηση και κολακεία, καταστρατηγώντας κάθε νόμο και αρχή, και ικανοποιώντας την οποιαδήποτε επιθυμία του άρχοντα.

Τέλος, το χείριστο είναι ο θεατρινισμός του άρχοντα και η διαχρονική πορεία του στον συγκεκριμένο χώρο, η οποία άρχισε υπό τις πλέον ιδανικές συνθήκες, πουλώντας αρχικά ιδανικότητα και τυπικότητα, γενόμενος σε μεταγενέστερο χρόνο πρότυπο (μέχρι υλοποίησης των φιλοδοξιών του) και στο τέλος γελοιοποιείται καταστρατηγώντας κάθε ηθικό φραγμό και αρχές.

Σ’ όλες τις παραπάνω φάσεις ενίοτε εμπλέκονται και εξωγενείς παράγοντες και παραγοντίσκοι (από θεσμούς, Αρχές, υπηρεσίες φανερές και όχι μόνον), προς εξυπητέτηση των σκοπών του άρχοντα, ασχέτως της γελοιότητας που θα είναι το τελικό αποτέλεσμα.

Η προαναφερθείσα κατάσταση δεν αποτελεί αξίωμα, έχει και τις εξαιρέσεις της.

ΑΝΤΗΣ ΛΟΪΖΟΥ