Σαράντα χρόνια μετά τη προδοσία και το έγκλημα σε βάρος της Κύπρου, ο Κυπριακός Ελληνισμός βρίσκεται αντιμέτωπος με την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της πορείας προς μια λύση που θα τερματίζει τα δεινά του και θα αποτελεί αφετηρία ενός ιστορικού κύκλου προοπτικής και ελπίδας για το μέλλον.

Οι τραγικές επέτειοι του πραξικοπήματος και της εισβολής παρέχουν την ευκαιρία μιας αναδρομής στο παρελθόν, αποτίμησης επιτευγμάτων, παραλείψεων και λαθών και ενατένισης προς το μέλλον με διαμόρφωση των επιβαλλόμενων πολιτικών, που θα οδηγήσουν στη σωτηρία της Κύπρου και του λαού μας.

Αναμφίβολα το μέγα επίτευγμα των 40 χρόνων υπήρξε η διαφύλαξη της οντότητας του Κυπριακού Κράτους, η ματαίωση διεθνούς αναγνώρισης του παράνομου μορφώματος που εγκαθιδρύθηκε στα κατεχόμενα και η παγίωση διεθνώς της άποψης ότι το Κυπριακό όσο συνεχίζεται η τουρκική κατοχή, εγκυμονεί κινδύνους για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Κορυφαία επιτυχία της Κύπρου αλλά και της Ελλάδας και ενίσχυση των ερεισμάτων του Κυπριακού Κράτους σε διεθνές επίπεδο, υπήρξε η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε.

Η ένταξη ενίσχυσε την πολιτική θέση της Κύπρου και ταυτόχρονα αποδυνάμωσε τις προσπάθειες της Τουρκίας να περιθωριοποιήσει το κυπριακό πρόβλημα και να υποβαθμίσει και να εξουδετερώσει το κυπριακό κράτος. Η αποτίμηση όμως των 40 χρόνων για να είναι ολοκληρωμένη θα πρέπει να εντοπίσει και τα λάθη και τις παραλείψεις. Απουσίασε δυστυχώς η ολοκληρωμένη στρατηγική με συνέχεια και συνέπεια, βασισμένη στον πραγματικό χαρακτήρα του Κυπριακού, που να αναδεικνύει αξιόπιστα σε διεθνές επίπεδο τις βαρύτατες ευθύνες της Τουρκίας για την κατ’ εξακολούθηση παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας. Η απουσία ολοκληρωμένης στρατηγικής οδήγησε σε χειρισμούς που εκτροχίασαν το Κυπριακό από τη σωστή διεθνή αντικατοχική του βάση και επέτρεπαν την εμφάνιση του σαν δικοινοτικής διαφοράς.

Ένας ατέρμων διακοινοτικός διάλογος που δεν ασχολείτο με την ουσία αλλά με τις λεπτομέρειες, επέτρεπε στην Τουρκία να αποφεύγει τις πιέσεις, να εξαπατά τη διεθνή κοινότητα, να αχρηστεύει τα ψηφίσματα του ΟΗΕ και να δημιουργεί συνθήκες διολίσθησης του Κυπριακού σε πρόβλημα συνταγματικών διευθετήσεων και εδαφικών αναπροσαρμογών.

Λάθος υπήρξε και η εγκατάλειψη της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ως χώρου ανάδειξης των ευθυνών της Τουρκίας για την παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Παρά την αποδυνάμωση της, λόγω της κατάρρευσης του παγκόσμιου διπολικού συστήματος, η Γενική Συνέλευση εξακολουθεί να αποτελεί τη διεθνή κολυμβήθρα, στην οποία η εμβάπτιση των διεθνών προβλημάτων τα αναδεικνύει ως υπαρκτές κρίσεις που απειλούν την ειρήνη και για τα οποία η εφαρμογή των αρχών του Διεθνούς Οργανισμού είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση και τη λύση τους.

Στον αμυντικό τομέα υπήρξαν αναμφίβολα σημαντικά βήματα ενίσχυσης της μαχητικής ικανότητας των ενόπλων δυνάμεων με νέα οπλικά συστήματα και με την οργάνωση μιας αριθμητικά υπολογίσιμης και καλά εκπαιδευμένης εφεδρείας. Το Δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου υπήρξε ένας σημαντικός σταθμός για την περαιτέρω ισχυροποίηση των αμυντικών δυνατοτήτων, αλλά και για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής ικανότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δυστυχώς οι παλινδρομήσεις των τελευταίων χρόνων με την ακύρωση των κοινών ασκήσεων Κύπρου - Ελλάδας καθώς και με τη δραστική περικοπή των πιστώσεων για νέα εξοπλιστικά προγράμματα, έχουν μειώσει τη συνεισφορά της αμυντικής παραμέτρου στην όλη εθνική στρατηγική.

40 χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και 10 και πλέον χρόνια μετά το ιστορικό Δημοψήφισμα τη 24ης Απριλίου και την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. βρισκόμαστε μπροστά σε καινούργια δεδομένα. Οι απ’ ευθείας διαπραγματεύσεις των τελευταίων χρόνων όχι μόνο δεν οδήγησαν σε λύση αλλά εξέθρεψαν ακόμα περισσότερο την τουρκική αδιαλλαξία, ενώ οι γνωστές υποχωρήσεις που έγιναν στη λογική εξασφάλισης ανταλλαγμάτων, κινδυνεύουν να αποτελέσουν οριστικό κεκτημένο για την τουρκική πλευρά. Αυτό ισχύει τόσο για τις γνωστές υποχωρήσεις Χριστόφια στις απ’ ευθείας διαπραγματεύσεις όσο και για την ολέθρια συμφωνία της 11ης Φεβρουαρίου Αναστασιάδη- Έρογλου.

Η ανάγκη χάραξης και εφαρμογής μιας καινούργιας εθνικής στρατηγικής διαχείρισης του μεγάλου εθνικού μας θέματος, είναι πλέον αδήριτη ανάγκη.

Βασική μας επιδίωξη θα πρέπει να είναι η διαμόρφωση μιας διαπραγματευτικής βάσης χωρίς τα επαχθή βάρη του παρελθόντος όπως το Σχέδιο Ανάν, το οποίο θα πρέπει οριστικά να τεθεί στο περιθώριο. Βάση οποιωνδήποτε μελλοντικών διαπραγματεύσεων πρέπει να αποτελούν τα περί Κύπρου ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στις ατομικές και διακρατικές προσφυγές της Κύπρου εναντίον της Τουρκίας και οι συμφωνίες υψηλού επιπέδου του 77 και 79. Χωρίς βέβαια τις αυθαίρετες ερμηνείες αυτών τω συμφωνιών ως προνοούσες εθνοτικό διαχωρισμό «διζωνικής - συνομοσπονδιακής» υφής.

Ταυτόχρονα θα πρέπει να επιδιώξουμε συστηματικά την αναβάθμιση της επικουρικής συνδρομής της Ε.Ε. στις προσπάθειες για την επίτευξη λύσης. Να δοθεί το μήνυμα ότι η λύση θα πρέπει να στηρίζεται αδιαπραγμάτευτα σε ένα δίκτυο κανόνων δικαίου που τυγχάνουν εφαρμογής στην Ε.Ε.

Αποκλίσεις από το κοινοτικό κεκτημένο δεν είναι ούτε νοητές, ούτε αποδεκτές μέσα στο ευρωπαϊκό περιβάλλον. Επιπλέον, η Τουρκία θα πρέπει να κατανοήσει ότι η διαμόρφωση του όποιου ευρωπαϊκού της μέλλοντος περνά μόνο μέσα από τη δίκαιη, δημοκρατική, λειτουργική και βιώσιμη λύση του κυπριακού προβλήματος.

Η δύσκολη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η κυπριακή οικονομία και η υπαγωγή στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης είναι ένας δυσμενής παράγοντας για την αυτοδυναμία της διαχείρισης του Κυπριακού. Θα πρέπει ταχύτατα να υπάρξει οικονομική ανάκαμψη για ανάκτηση της κυριαρχικής διαχείρισης του εθνικού μας θέματος.

40 χρόνια από το έγκλημα και την προδοσία οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε το μέλλον με αποφασιστικότητα, εγκαταλείποντας φοβίες, αναστολές και δισταγμούς του παρελθόντος και υιοθετώντας με αυτοπεποίθηση μια διεκδικητική στρατηγική.

Παρά τη συνεχιζόμενη αδιαλλαξία της Τουρκίας, η ευρωπαϊκή ιδιότητα της Κύπρου σε συνδυασμό με τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Τουρκίας δημιουργούν δυνατότητες και ευκαιρίες όπως και η αξιοποίηση των υδρογονανθράκων στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Καθήκον μας να αποφύγουμε τους κινδύνους και να αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες. Τα νέα γεωστρατηγικά, γεωπολιτικά και γεωοικονομικά δεδομένα στην περιοχή μας είναι το νέο πεδίο οικοδόμησης της στρατηγικής μας.

Η αποτίμηση των 40 χρόνων που πέρασαν, με την τουρκική κατοχή να ακρωτηριάζει το σώμα της πατρίδας μας, μπορεί και πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία για ανασύνταξη δυνάμεων και υπέρβαση των αδυναμιών μας, για να ανταποκριθούμε στα καθήκοντα που βρίσκονται μπροστά μας.

Μπορούμε με πρόγραμμα, σχέδιο και σκληρή δουλειά να ανοίξουμε ένα καινούργιο δρόμο προοπτικής και ελπίδας για το μέλλον.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων και Πρόεδρος Κ.Σ. ΕΔΕΚ