Οι νέες κυρώσεις που αποφάσισαν να επιβάλουν ΗΠΑ και Ε.Ε. στη Ρωσία θα κάμουν τα πράγματα για τη Μόσχα και όχι μόνο, δυσκολότερα. Το ερώτημα είναι, πώς θα επηρεάσουν τα μέτρα Ρώσους και Δυτικούς και πώς θα αντιδράσει ο Πούτιν, ο οποίος βασικά αποτελεί στόχο των κυρώσεων αυτών;
Η ανάδειξη του Βλαντιμίρ Πούτιν στο πολιτικό προσκήνιο στη Ρωσία στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ήταν προϊόν της επικρατούσας αστάθειας στη χώρα, της βαθιάς οικονομικής κρίσης και της διεθνούς «ταπείνωσής» της από τους Αμερικανούς και τους χειρισμούς του Κρεμλίνου. Η περίοδος που ακολούθησε από την άνοδό του στην εξουσία, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά, ήταν πολύ θετική για τον ίδιο και συνέβαλε στην καθιέρωσή του ως του ισχυρού ανδρός της Ρωσίας.
Στο διεθνές πεδίο έθεσε τέρμα στην περίοδο της υποτέλειας και των συμβιβασμών και ενίσχυσε τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις. Η επέμβασή του στη Γεωργία το 2008 αποτελούσε προειδοποίηση προς την Ουκρανία και άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, που φλέρταραν με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, θέτοντας σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια της Ρωσίας.
Αυτά εξηγούν και τη στάση του Πούτιν στο Ουκρανικό. Ο Ρώσος ηγέτης είδε την ανατροπή τού σχετικά ρωσόφιλου Ουκρανού Προέδρου Βίκτωρ Γιανούκοβιτς ως έργο της αμερικανικής ΣΙΑ και των Δυτικών, με απώτερο στόχο να πλήξουν τη Ρωσική Ομοσπονδία. Η προσάρτηση της Κριμαίας και η στήριξη που παρέχει στους ρωσόφιλους αυτονομιστές είναι η αντίδρασή του για να μην τεθεί η χώρα υπό τον πλήρη έλεγχο των δυτικών σε βάρος της ασφάλειας της Ρωσίας ή για να υπάρξει εκεί τουλάχιστον ουδέτερο καθεστώς.
Τα νέα μέτρα των ΗΠΑ και της Ε.Ε., που είναι πιο σκληρά από τα προηγούμενα, στοχεύουν να δημιουργήσουν συνθήκες όπου ο Πούτιν, αναλογιζόμενος το κόστος και τις συνέπειές τους θα πεισθεί να αλλάξει πολιτική.
Η σχετικά «πτωχή» ρωσική οικονομία βρισκόταν ήδη σε δύσκολη θέση πριν από την ουκρανική κρίση και ο ρυθμός ανάπτυξής της αναμένεται φέτος να είναι μηδέν. Αρκετά κεφάλαια φεύγουν από τη χώρα και τα νέα μέτρα θα δημιουργήσουν πρόβλημα σε επενδυτές και στην εξεύρεση δανειστών. Από την άλλη, ούτε και πολιτικά η εικόνα είναι και τόσο καλή, αφού σε αντίθεση με τις προσδοκίες του Κρεμλίνου, η νέα κυβέρνηση της Ουκρανίας έγινε «προτεκτοράτο» των δυτικών, αλλά και στον στρατιωτικό τομέα τα κυβερνητικά στρατεύματα είχαν διαδοχικές επιτυχίες κατά των φιλορώσων αυτονομιστών. Η χειροτέρευση της ρωσικής οικονομίας, λοιπόν, και η μέχρι σήμερα κατάσταση στον πολιτικό και στρατιωτικό τομέα ενδέχεται να θέσουν τον Βλαντιμίρ Πούτιν σε πολύ πιο δυσχερή θέση με ορατό τον κίνδυνο απομάκρυνσής του.
Τα διλήμματα είναι πολλά και για στους δυτικούς. Πολεμική εμπλοκή τους είναι εκτός συζήτησης. Επίσης, διάφορα κράτη μέλη της Ένωσης έχουν τεράστιες εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα. Γι' αυτό όσο εντείνονται οι απαιτήσεις για ακόμη αυστηρότερες οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας, τόσο περισσότερο θα διχάζονται τα μέλη της Ε.Ε. μεταξύ τους αλλά και με τους Αμερικανούς, αφού επηρεάζονται άμεσα τα συμφέροντά τους. Τα ερωτηματικά επεκτείνονται και στον στρατιωτικό τομέα.
Για το κυβερνητικό στρατόπεδο, μετά τις πρόσφατες διαδοχικές επιτυχίες, τυχόν ευρείας κλίμακας στρατιωτική δράση κατά των ρωσόφιλων αυτονομιστών θα έχει να αντιμετωπίσει τον σκληρό πυρήνα της αντίστασής τους σε κατοικημένες περιοχές. Αυτό δεν είναι εύκολο έργο και μπορεί να οδηγήσει σε αποτελμάτωση των συγκρούσεων. Επιχειρήσεις υπό τέτοιες συνθήκες αυξάνουν κατακόρυφα το ανθρώπινο κόστος και τις υλικές ζημιές και για τις δύο πλευρές.
Η Ρωσία, παρά τις αρχικές κυρώσεις των δυτικών και την εκ πρώτης όψεως αποχώρηση των στρατευμάτων της από τα ουκρανορωσικά σύνορα, άρχισε και πάλι να συγκεντρώνει δυνάμεις στην περιοχή, ενώ δεν έπαψε να στηρίζει και να ενισχύει με υλικό τους αντιφρονούντες. Αυτά δεν είναι ενδείξεις υποχώρησης αλλά πιθανής σκλήρυνσης της ρωσικής στάσης, εκτός αν τώρα ο Πούτιν αλλάξει πολιτική. Αλλά, ενόσω δεν βρίσκεται λύση που να ικανοποιεί τις ανάγκες ασφάλειάς της, είναι δύσκολο να δει κανείς πώς η Μόσχα είτε του Πούτιν είτε κάποιου διαδόχου του, θα μπορέσει να δεχτεί να συμβιβαστεί με την ύπαρξη μιας Ουκρανίας υπό δυτικό έλεγχο και επιρροή που να θέτει τη Ρωσία υπό διαρκή απειλή.
ΔΡ. ΑΡΙΣΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ
Τέως βουλευτής,
ειδικός σε θέματα άμυνας και στρατηγικής
