Ο πληθωρισμός των πτυχίων και των ακαδημαϊκών προσόντων έδωσε την ώθηση και την αιτία η ακαδημία, το σύστημα δηλαδή διαχείρησης και οργάνωσης της γνώσης στα μοντέρνα πανεπιστήμια, να φιλτράρει «αντιπροσώπους» της αλλά και κουλτούρα στο πολιτικο-οικονομικό σύστημα. Η αναφορά εδώ δεν γενικεύει στην εκπαίδευση αλλά μόνο στο ακαδημαικό σύστημα και τις ιδιομορφίες του που στο πεδίο υψηλών ακαδημαικών προσόντων δεν είναι πλέον φορέας εκπαίδευσης αλλά ένα σχεδόν αυτόνομο σύστημα παραγωγής γνώσης.

Ο Πλάτωνας είπε ότι η εκπαίδευση δεν μπορεί να είναι μόνο η φλόγα ή η φώτιση αλλά και το αιτιολογικό μαζί. Η προχωρημένη ακαδημαϊκή κατάρτιση ασχολείται περισσότερο με τη φώτιση, το απαλό κομμάτι παρά με το στιβαρό (η παρομοίωση του Πλάτωνα με τη μουσική και γυμναστική αντίστοιχα και ότι πρέπει να συνυπάρχουν). Το αιτιολογικό κατά τον Πλάτωνα χωρίζεται στην αντιληπτή νόηση και στην νοητική νόηση.

Το ακαδημαικό επίπεδο όμως κινείται σε ένα διαφορετικό είδος νόησης όπου η απλοποίηση σε ένα επίδεδο που φτάνει το καθημερινό επίπεδο διαλογισμού, φαντάζει ως έκπτωση στην σημασία του διαλογισμού και στην διαλογιστική τους ικανότητα. Η ανικανότητα για λύση θεμάτων που κρύβουν απλές αλήθειες τους οδηγεί πίσω στην πολυπλοκότητα και αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια αποστασιοποίηση τους από τα πραγματικά τεκταινόμενα ή ακόμα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ένα ψηλό IQ μπορεί να είναι τελικά σκόπελος προς τη σοφία.

Αυτό μπορεί να φανεί από το εξής απλό παράδειγμα: τη φτώχεια. Σύμφωνα με την ακαδημαϊκή προσέγγιση, πρέπει να στείλουμε περισσότερα φαγητά στις περιοχές που έχουν πρόβλημα με σκοπό να επιλύσουμε το θέμα. Η σύγχρονη ακαδημαϊκή σκέψη επικεντρώνεται (χωρίς να περιορίζεται) όλο και περισσότερο στα συμπτώματα παρά στα κύρια αίτια. ΜΕ βάση τον Πλάτωνα όμως, απουσιάζει το αιτιολογικό. Ποιο θα ήταν αυτό; Απλά να παραδεχτούμε ότι η αιτία και όχι το σύμπτωμα της πείνας είναι η ακαταλληλότητα του πολιτικο-οικονομικού μοντέλλου και η διαφθορά. Μόνο όταν αυτά βελτιωθούν, θα λυθεί το πρόβλημα.

Ο Πλάτωνας, αν και «ξεπερασμένος» για κάποιους, δυστυχώς περισσότερο εγχώρια παρά ανά το παγκόσμιο, δείχνει ότι υπάρχει και άλλη οπτική, να βλέπει κανείς τα πράγματα και μάλιστα σε ένα βάθος που θεωρείται από το πνευματικο-πολιτικό κατεστημένο ως αχρείαστο.

Φίλιππος Αυξεντίου
Εκπαιδευτικός, αναλυτής