Για την κατάληξη σε μια συμφωνία μόνιμης και διαρκούς διευθέτησης ενός σοβαρού και σημαντικού προβλήματος μεταξύ δυο ή περισσοτέρων πλευρών, όπως του Κυπριακού, χρειάζεται να συνυπάρχουν και τα κατάλληλα κοινά κίνητρα.

Τα μεν κοινά κίνητρα και των δύο πλευρών για μια ειλικρινή διαπραγμάτευση θα πρέπει να είναι απόρροια μιας αμοιβαία διαπιστωμένης ανάγκης, η διασφάλιση της οποίας να έχει μεγάλη και ουσιαστική σημασία οφέλους και για τις δυο. Πρόσθετα, χωρίς την εξασφάλιση αυτού του πολύ επιθυμητού «κάτι», και οι δυο πλευρές να έχουν να χάσουν μια σημαντική ευκαιρία και ένα σημαντικό και χρήσιμο και για τους δυο αποτέλεσμα.

Η δε διασφάλιση ότι το συγκεκριμένο κίνητρο θα συνεχίσει να αποτελεί μόνιμο συνθετικό στοιχείο του περιεχομένου της λύσης, ώστε να επενεργεί θετικά για μια διαρκή και πετυχημένη συμφωνία, μπορεί να γίνει στη βάση των ακολούθων διευθετήσεων:

· Η ομαλή συνεργασία και των δυο πλευρών και η επιθυμία για πιστή και αποτελεσματική εφαρμογή των όρων της συμφωνίας θα προσφέρει ουσιαστικό όφελος και περίπου ισόβαθμα και τις δυο.

· Να μην προσφέρονται, καθ' οδόν, άλλες πιθανές τροποποιήσεις της επιτευχθείσας συμφωνίας, που να μπορούσαν να αποβούν προς όφελος της μιας ή της άλλης πλευράς, και που η τυχόν εφαρμογή τους να συνεπάγεται απαγορευτικό κόστος για εκείνον που θα το επιχειρήσει

· Τυχόν απόπειρα για λήψη μέτρων «εκδίκησης» ή βλάβης των συμφερόντων της άλλης πλευράς να συνεπάγεται αυτομάτως και αντίστοιχη βλάβη των συμφερόντων της ίδιας της πλευράς που θα επιχειρούσε την τέτοια εκδικητική συμπεριφορά.

Ένα παράδειγμα για τη σύναψη και πιστή εφαρμογή μιας συμφωνίας, που λειτουργεί στον τόπο μας από χρόνια τώρα, είναι η περίπτωση του αποχετευτικού της Λευκωσίας, συμφωνία που επιτεύχθηκε το 1978 μεταξύ του τότε Δημάρχου της Λευκωσίας κ. Λέλλου Δημητριάδη και του τότε Δημάρχου του κατεχόμενου τομέα της Λευκωσίας κ. Μουσταφά Ακιντζί. Το κίνητρο και ο στόχος για μια συμφωνία συνίσταται στο γεγονός ότι ένα ενιαίο αποχετευτικό σύστημα προσφέρει σημαντικά λειτουργικά και αναπτυξιακά οφέλη και για τους δυο τομείς της ευρύτερης Λευκωσίας. Η ομαλή και συνεχής λειτουργία του όλου συστήματος, καθώς και του σταθμού επεξεργασίας των λυμάτων στη Μια Μηλιά είναι απαραίτητη και χρήσιμη και για τις δυο πλευρές.

Μια πιθανή μονομερής ενέργεια ανασχεδιασμού του αποχετευτικού συστήματος, που να εξυπηρετεί την ελληνοκυπριακή πλευρά της Λευκωσίας, με τη δημιουργία δικού μας σταθμού επεξεργασίας των λυμάτων (π.χ. στη Βαθιά Γωνιά), θα ήταν πολύ δύσκολή και οικονομικά πολυδάπανη διευθέτηση. Η τυχόν, δε, μονομερής διακοπή από την τουρκοκυπριακή πλευρά της ροής των λυμάτων του ελληνοκυπριακού μέρους του συστήματος προς τον σταθμό επεξεργασίας στη Μια Μηλιά θα ακύρωνε τη λειτουργία και του συνόλου του συστήματος, με αντίστοιχη σημαντική βλάβη και των συμφερόντων του τουρκοκυπριακού μέρους. (Σημείωση: η πιο πάνω επιχειρηματολογία, καθώς και το παράδειγμα προέρχονται από την πρόσφατη ομιλία του κ. Ακιντζί στο Πανεπιστήμιο Κύπρου).

Και τώρα, επανερχόμενοι στο Κυπριακό, ένας θα μπορούσε να επιχειρήσει μιαν «άσκηση» εφαρμογής των πιο πάνω συνθηκών, χρησιμοποιώντας ως ουσιαστικό κίνητρο για σοβαρές και ειλικρινείς διαπραγματεύσεις είτε την ανάγκη για οικονομική ανάκαμψη και την επίτευξη μιας σταθερής αναπτυξιακής διαδρομής, που θα ωφελήσει σημαντικά και τις δυο πλευρές, είτε την ανάγκη για αξιοποίηση των κοιτασμάτων των υδρογονανθράκων στην ΑΟΖ της Κύπρου, με αναλογική κατανομή του πλούτου αυτού, είτε και των δυο περιπτώσεων μαζί. Στην «άσκηση» αυτή θα μπορεί να καθορισθεί και ο σχετικός ρόλος της Τουρκίας και άλλων εμπλεκομένων μερών.

Αυτή η προσέγγιση της αναζήτησης ειδικού κοινού κινήτρου, που να έχει διάρκεια και που να είναι σημαντικό και για τις δυο Κοινότητες, θα μπορούσε να απασχολήσει τους δυο Συνομιλητές στις Δικοινοτικές Συνομιλίες, τώρα που τα πράγματα φαίνεται να έχουν «βαλτώσει» και πάλιν. Ίσως να είναι μια σωτήρια διέξοδος…

Συμπερασματικό Σημείωμα: Προσερχόμαστε στις συνομιλίες, για χρόνια τώρα, με στόχο για εμάς μια ΔΔΟ, που να είναι ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος. Κίνητρο: Να απαλλαγούμε από την κατοχή και τις συνέπειές της. Οι Τουρκοκύπριοι προσέρχονται με στόχο ένα Συνιστών Κρατίδιο στην ΕΕ. Κίνητρο: Ένα «αναγνωρισμένο» κρατίδιο. Τουρκία: Στόχος, η συνέχιση του στρατηγικού ελέγχου. Κίνητρο: Να ανοίξουν τα διαπραγματευτικά κεφάλαια με την ΕΕ; Συμπέρασμα: Ποιο το κοινό, ισχυρό, κίνητρο και για τα τρία μέρη, προς επίτευξη μιας κοινά αποδεκτής συμφωνίας; Μήπως είναι γι' αυτό που «βαλτώνουμε»;!

ΓΙΩΡΓΟΣ Δ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ