Η Ισπανία ήταν πρωτοπόρος χώρα στην αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και, ιδιαίτερα, στην προώθηση των αιολικών και ηλιακών συστημάτων ηλεκτροπαραγωγής. Για παράδειγμα, μεταξύ 2005 και 2010 αναπτυσσόταν χωρίς προηγούμενο η εκμετάλλευση της ηλιακής ενέργειας. Μόνο το 2008, μεγάλες και μικρές ηλιακές εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής, συνολικής ισχύος 2.5 γιγαβάτ, τέθηκαν σε λειτουργία, αφού η Ισπανία τα είχε όλα, από παραγωγή πυριτίου μέχρι τον σχεδιασμό και κατασκευή φωτοβολταϊκών κυττάρων και ηλιοθερμικών συστημάτων. Σήμερα, η κρατική ενίσχυση για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μειώθηκε. Πολλές σχετικές επιχειρήσεις εξαναγκάστηκαν σε απολύσεις ή ακόμα και σε κλείσιμο. Οι συνολικά 42.000 απασχολούμενοι στον τομέα μειώθηκαν στους 7.500.

Πρόσφατα η ισπανική Κυβέρνηση έχει προχωρήσει στον καταρτισμό σχεδίου αρχικά για την επιπλέον μείωση και σε μετέπειτα στάδιο για την κατάργηση όλων των επιδοτήσεων σχετικά με τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή. Ο σκοπός είναι διπλός: (α) να γίνουν οι κατάλληλες διορθώσεις στην αγορά ηλεκτρισμού με στόχο τη συγκράτηση των εξόδων του πράσινου ταμείου και (β) να ενταχθούν οι ανανεώσιμες πήγες στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, ώστε να μειωθεί το κόστος του ηλεκτρισμού. Στο πλάνο έχουν εισαχθεί νέοι προηγμένοι μηχανισμοί για τον υπολογισμό της μείωσης της εγγυημένης διατίμησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έτσι θα εξοικονομούνται περίπου 1.8 εκ. ευρώ ετησίως.

Αυτή η πρόταση θεωρείται πολύ σημαντική για την αξιοπιστία και συνάμα την οικονομική λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος της Ισπανίας, αφού το κόστος τα τελευταία χρόνια έχει κατά πολύ ξεπεράσει το εισόδημα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας. Αποτέλεσμα, η δημιουργία ελλείμματος περίπου 30 δισ. ευρώ, τα οποία αναπόφευκτα θα μετακυληθούν στους φορολογούμενους. Έτσι η ισπανική Κυβέρνηση, για να μειώσει το έλλειμμα αυτό, έχει αποφασίσει να μειώσει τις επιδοτήσεις στις ανανεώσιμες πηγές.

Με βάση τους νέους κανόνες λαμβάνονται υπόψη σωρεία παραμέτρων για τον υπολογισμό του κόστους παραγωγής από κάθε τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένων των συμβατικών τεχνολογιών. Αφορούν τον τύπο της τεχνολογίας, τον τρόπο σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο, καθώς επίσης και το έτος λειτουργίας της κάθε τεχνολογίας. Από το 2015 οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής θα κατηγοριοποιηθούν ανάλογα με την παραγωγή, την ηλικία, την τεχνολογία και την περιοχή.

Με τη νέα μεθοδολογία, υπολογίζονται τα επίπεδα ενός «λογικού περιθώριου κέρδους», που ένα σύστημα ηλεκτροπαραγωγής αναμένεται να έχει κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής του. Το «λογικό περιθώριο κέρδους» έχει υπολογιστεί από την ισπανική κυβέρνηση στα 7,4%. Με αυτόν τον τρόπο όλες οι υφιστάμενες επιδοτήσεις που έχουν δοθεί στη βιομηχανία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (μέχρι σήμερα 50 δισεκατομμύρια ευρώ), θα μειωθούν ώστε να συνάδουν με το «λογικό περιθώριο κέρδους”.

Για παράδειγμα για ένα υφιστάμενο αιολικό πάρκο οι υπολογισμοί λαμβάνουν υπόψη για πόση χρονική διάρκεια βρίσκεται σε λειτουργία, τον όγκο της ηλεκτρικής ενέργειας που έχει ήδη παραχθεί και πόσα έχει εισπράξει για την πωληθείσα στο δίκτυο ηλεκτρική ενέργεια. Με βάση το «λογικό περιθώριο κέρδους» των 7,5%, θα υπολογιστεί η νέα επιδότηση που χρειάζεται για το υπόλοιπο της ωφέλιμης ζωής του αιολικού πάρκου.

Το ίδιο θα ισχύει για όλες τις τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής που βρίσκονται στο ηλεκτρικό σύστημα της Ισπανίας, συμπεριλαμβανόμενων και των συμβατικών τεχνολογιών. Δηλαδή η ισπανική Κυβέρνηση έχει θέσει ως πρώτιστο «να επιτύχει την οικονομική σταθερότητα και την αξιοπιστία του ηλεκτρικού συστήματος και να αποφύγει οποιαδήποτε μελλοντικά οικονομικά κόστη (ίσως και κατάργηση του πράσινου ταμείου) με την ένταξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού».

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΟΥΛΛΙΚΑΣ
PhD, DTech Αναπληρωτής Καθηγητής Ενεργειακής Πολιτικής
American University of Sharjah, [email protected]