Σε όλες τις περιπτώσεις ανακήρυξης και εκμετάλλευσης Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών προεξάρχοντα ρόλο διαδραματίζει η ασφάλεια του εν λόγω χώρου. Η διασφάλιση ομαλών συνθηκών εκμετάλλευσης και αξιοποίησης μιας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης απαιτεί, ως πρώτο βήμα, την υιοθέτηση του νομοθετικού εκείνου πλαισίου που κρίνεται απαραίτητο για την ασφάλεια στις Ζώνες αυτές, τόσον όσον αφορά την προστασία εξεδρών εξορύξεως και άλλων σχετικών εγκαταστάσεων, πλοίων και προσωπικού αλλά και την προστασία της ίδιας της Ζώνης από ξένες επιβουλές, παρεμβάσεις, παρεμβολές ή παρενοχλήσεις.

Είναι για αυτόν ακριβώς τον λόγο που η Κυπριακή Κυβέρνηση είναι έτοιμη να καταθέσει συγκεκριμένο νομοσχέδιο-πλαίσιο για την διασφάλιση όλων των πιο πάνω, που θα εκσυγχρονίζει το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την ασφάλεια στην Κυπριακή ΑΟΖ και θα εισάγει καινούργιες πρόνοιες που θα καλύπτουν τις οποιεσδήποτε «μαύρες τρύπες» υπάρχουν στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο.

Οι κίνδυνοι στην ΑΟΖ μπορούν να προκληθούν από διάφορους εξωγενείς παράγοντες, όπως για παράδειγμα, τρομοκρατικές επιθέσεις, εχθρικές πράξεις από άλλα Κράτη. Στην Κύπρο έχουμε το παράδειγμα της Τουρκίας που καθ’ έξιν προκαλεί την Κυπριακή Δημοκρατία κατά παράβαση όλων των κανόνων που διέπουν το δίκαιο της θάλασσας, ναυσιπλοΐα πλησίον εγκαταστάσεων στη θάλασσα. Πέραν τούτων το παράκτιο κράτος, λόγω και των ιδιαίτερα σημαντικών συμφερόντων που έχει στην ΑΟΖ του, έχει αυξημένο ρόλο προστασίας της ΑΟΖ και των εγκαταστάσεων ή ενεργειών σε αυτή σε γενικό επίπεδο.

Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας παρέχει ένα γενικό πλαίσιο που ορίζει την ασφάλεια στις διάφορες θαλάσσιες ζώνες που οριοθετεί. Παρέχει, για παράδειγμα, το δικαίωμα προσωρινής αναστολής του δικαιώματος διέλευσης για σκοπούς προστασίας και ασφάλειας εγκαταστάσεων ή ζωτικών χώρων και για ενέργειες ξένων κρατών που θεωρούνται επιζήμιες για την ειρήνη, την τάξη ή την ασφάλεια του παράκτιου κράτους. Ως εκ τούτων, οποιεσδήποτε ενέργειες ξένων κρατών εντός της ΑΟΖ ενός κράτους, θα πρέπει να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τα συμφέροντα του παράκτιου κράτους και να μην θίγουν ή να παρεμποδίζουν την ανάληψη των κυριαρχικών δικαιωμάτων του παράκτιου κράτους στην Αποκλειστική Οικονομική του Ζώνη.

Η ασφάλεια και παρακολούθηση της κυπριακής ΑΟΖ εξαρτάται από την ύπαρξη αποτελεσματικών μέσων και την υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων που να εξασφαλίζουν την απρόσκοπτη εξάσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας μας στην ΑΟΖ, είτε για την αδειοδότηση οικοπέδων, είτε για τη διεξαγωγή ερευνών για υδρογονάνθρακες και εξόρυξή τους. Προς τούτο, κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικοί οι δυο κεντρικοί άξονες που χαρακτηρίζουν τη στρατηγική της Κυβέρνησης - ήτοι τη συνεργασία με τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ και τη συνεργασία με γειτονικά κράτη και δή το Ισραήλ - και φυσικά ο τρίτος άξονας που είναι η εξασφάλιση των υγιών συνθηκών στην ΑΟΖ από την ίδια τη Δημοκρατία.

Η επιλογή των εταιρειών που έχουν αδειοδοτηθεί αποτελεί, σχεδόν από μόνη της, αποτρεπτικό λόγο παρενόχλησης, αφού δεν είναι εύκολο να παρενοχλήσει κάποιος εταιρείες-κολοσσούς που προέρχονται από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Ιταλία και σύντομα ελπίζουμε την Κίνα. Ιδιαίτερα σημαντικός αποτρεπτικός παράγοντας είναι και η ενίσχυση της συνεργασίας ασφάλειας με το Ισραήλ, το οποίο έχει ήδη αναπτύξει ένα πρότυπο σύστημα παρακολούθησης της δικής του ΑΟΖ, που θα μπορούσε να επεκταθεί και στην κυπριακή ΑΟΖ.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Διευθυντής Μονάδας Νομικής Κλινικής Πανεπιστημίου Λευκωσίας.