Η Πολιτεία πρέπει να προωθήσει τάχιστα όλες τις αναγκαίες ρυθμίσεις, ώστε να αρθούν τα πολλά και σοβαρά εμπόδια που συναντά η καινοτομία

Ένα επιτυχημένο Σχέδιο Μεταρρύθμισης έχει καινοτόμο DNA - μόνο με την επανεφεύρεση μπορούμε να πετύχουμε σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα με χαμηλότερο κόστος. Καινοτομία είναι μια αλλαγή η οποία δημιουργεί ή/και προσθέτει αξία, και παρέχει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εδώ και τώρα.

Σύμφωνα με την Έκθεση Παγκόσμιας Ανταγωνιστικότητας 2013-2014, η Κύπρος κατατάσσεται πολύ χαμηλά (93η ανάμεσα σε 148 χώρες) στον σημαντικό δείκτη «ικανότητα για καινοτομία» (capacity to innovate). Επίσης, η θέση της χώρας μας στον πίνακα της Παγκόσμιας Τράπεζας «Doing Business Report 2014» είναι πολύ χαμηλά, και όλο και πέφτουμε πιο χαμηλά. Με βάση την έρευνα «The Global Talent Competitiveness Index 2013», η Κύπρος βρίσκεται στον πάτο της παγκόσμιας κατάταξης στον δείκτη «Reliance on professional management», που αφορά την αξιοκρατία και την ποιότητα του μάνατζμεντ. Οι χαμηλές επιδόσεις που καταγράφει η χώρα μας σε διεθνείς πίνακες ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας αποτελούν τροχοπέδη στην προσπάθεια για μεταρρύθμιση και ανάπτυξη.

Η Πολιτεία πρέπει να προωθήσει τάχιστα όλες τις αναγκαίες ρυθμίσεις, ώστε να αρθούν τα πολλά και σοβαρά εμπόδια που συναντά η καινοτομία: Κουλτούρα διακυβέρνησης που δεν ενθαρρύνει την καινοτομία (έλλειψη διορατικότητας και κινήτρων), έλλειψη κατάλληλης νομοθεσίας, απουσία θεσμοθετημένης διαδικασίας για διαχείριση της καινοτομίας, βραχυπρόθεσμη εστίαση, αποφυγή ρίσκου, έλλειψη σχεδιασμού και συντονισμού, «στεγανά» (silos), ιεραρχικές δομές επικοινωνίας, άκαμπτες οργανωτικές δομές, ατέρμονες συζητήσεις, αλλά χωρίς οι ιδέες να γίνονται πράξη, πολυκερματισμένο εθνικό σύστημα καινοτομίας, έλλειψη υποδομής, απουσία κατάλληλων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης σε κομβικές δεξιότητες, όπως είναι η δημιουργικότητα και η καινοτομία, έλλειψη σύγχρονων εργαλείων στρατηγικής κ.ά. Το μεγαλύτερο όμως εμπόδιο είναι η μη αξιοποίηση των πιο δημιουργικών μυαλών στην Κύπρο.

Με στόχο την επιτάχυνση της Μεταρρύθμισης, έχω ετοιμάσει ένα πρακτικό βοήθημα, το «Εγχειρίδιο Δημιουργικότητας & Καινοτομίας», στο οποίο παρουσιάζονται επτά σύγχρονα εργαλεία στρατηγικής γι' αντιμετώπιση των πολλαπλών, πρωτόγνωρων προκλήσεων:
1. Η νέα θεωρία της καινοτομίας «Η Διεπιφάνεια των Καινοτομιών» (Confluence of Innovations).
2. Η κεντρική δημιουργική ιδέα «Οι τέσσερεις Φυλές της Καινοτομίας».
3. Το «Ζωντανό Εργαστήριο Μετα-καινοτομίας».
4. Το «Διαγνωστικό Εργαλείο Καινοτομίας».
5. Το «Σύστημα Μετρήσιμης Μεταρρύθμισης».
6. Η πρώτη κυπριακή «Τράπεζα Καινοτομίας».
7. Η πλατφόρμα γρήγορης άντλησης ευρωπαϊκών κονδυλίων. Στόχος, η πλήρης απορρόφηση / αξιοποίηση από την Κύπρο των διαθέσιμων πόρων από ευρωπαϊκά κονδύλια για την περίοδο 2014 - 2020 μέσα σε τρία αντί σε επτά χρόνια, ώστε να δοθεί μια δυνατή ώθηση στην ανάπτυξη.

Μεταρρύθμιση δεν είναι μόνο μελέτες και στρατηγικά σχέδια - υπάρχει ανάγκη για απτά αποτελέσματα. Πού είναι οι δημιουργικές ιδέες; Πού είναι οι νέες, πολύτιμες καινοτομίες; Πού είναι η βελτίωση της αποδοτικότητας; Πού είναι η καινοτομία στον Δημόσιο Τομέα, η οποία αυξάνει την αποτελεσματικότητα της χρήσης των πόρων και κάνει εφικτή την παραγωγή περισσότερης δημόσιας αξίας από λιγότερους πόρους; Πού είναι η καινοτομία διαδικασιών και η οργανωσιακή καινοτομία, με στόχο τη μείωση της γραφειοκρατίας; Πού είναι η πολιτιστική καινοτομία, η κοινωνική καινοτομία, η επιχειρηματική καινοτομία, η τεχνολογική καινοτομία; Πού είναι οι καινοτόμες αναπτυξιακές δράσεις;

Επίτροπος Καινοτομίας & Μεταρρύθμισης, ΠΑΣΥΔΥ, ΚΕΒΕ, ΟΕΒ
Εισηγούμαι την πιλοτική εφαρμογή ενός «Ζωντανού Εργαστηρίου Καινοτομίας & Μεταρρύθμισης» στην πρώτη γραμμή εξυπηρέτησης του πολίτη και της επιχείρησης, με στόχο την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων, την εξεύρεση τρόπων επιτάχυνσης/απλοποίησης των διαδικασιών και βελτίωσης της ποιότητας της εξυπηρέτησης γενικότερα. Στο εργαστήριο αυτό θα συμμετέχουν: Οι αρμόδιοι λειτουργοί εξυπηρέτησης, πολίτες ή/και επιχειρηματίες (ανάλογα με την περίπτωση) που επισκέφθηκαν το συγκεκριμένο σημείο εξυπηρέτησης, ο Επίτροπος Καινοτομίας & Μεταρρύθμισης (πιστεύω πρέπει να υπάρχει ένας Επίτροπος ο οποίος να καλύπτει και τους δύο αυτούς νευραλγικούς τομείς, αφού Καινοτομία ίσον Μεταρρύθμιση και Μεταρρύθμιση ίσον Καινοτομία), εκπρόσωπος της ΠΑΣΥΔΥ και εκπρόσωποι του ΚΕΒΕ και της ΟΕΒ, εάν πρόκειται για επιχείρηση. Η συσσωρευμένη πείρα, η τεχνογνωσία και η συνεργασία όλων των εταίρων είναι εκ των ων ουκ άνευ στο πλαίσιο μιας ολιστικής, καινοτόμου, αναπτυξιακής Μεταρρύθμισης.

Το «Ζωντανό Εργαστήριο Καινοτομίας & Μεταρρύθμισης» υλοποιείται με τη βοήθεια και καθοδήγηση των σύγχρονων εργαλείων στρατηγικής που αναφέρονται πιο πάνω. Τέτοια εργαστήρια θα πραγματοποιούνται σε διαρκή βάση -σε πραγματικές συνθήκες στα σημεία εξυπηρέτησης- καλύπτοντας ολόκληρο το φάσμα των Δημοσίων Υπηρεσιών. Η Μεταρρύθμιση δεν συγγράφεται μέσα σε τέσσερις τοίχους, αλλά συν-δημιουργείται με την ενεργό συμμετοχή όλων των παικτών. Λόγω του επιτελικού της ρόλου, η ΠΑΣΥΔΥ αποτελεί τη λυδία λίθο της επιτυχίας της Μεταρρύθμισης.

Εισηγούμαι όπως οι καινοτομίες που σκιαγραφούνται στην παρούσα μελέτη παρουσιαστούν πιο αναλυτικά και στο κλιμάκιο της Τρόικας, κατά την επικείμενη κάθοδό του στην Κύπρο. Η αξιοποίηση των καινοτόμων αυτών εργαλείων θα βοηθούσε στην υλοποίηση και επιτάχυνση των αναγκαίων διαρθρωτικών αλλαγών και μεταρρυθμίσεων. Πέραν τούτου, η καθολική εφαρμογή τέτοιων σύγχρονων εργαλείων στρατηγικής θα οδηγούσε σε επανεκκίνηση της οικονομίας και θα έβαζε την Κύπρο σε τροχιά γρήγορης ανάπτυξης και ανάκαμψης.

Για χάρη της ιστορίας, αναφέρω ότι η αρχική μελέτη-πρότασή μου για δημιουργία Διυπουργικής Μονάδας Καινοτομίας & Μεταρρύθμισης υποβλήθηκε την άνοιξη 2012, ένα δηλαδή χρόνο πριν από την υπογραφή του μνημονίου.

ΝΙΚΟΣ Γ. ΣΥΚΑΣ
Σύμβουλος Στρατηγικής & Επικοινωνίας