Ευτυχώς η Τρόικα στο τελευταίο επικαιροποιημένο Μνημόνιο, έστω κι αργά, εισηγείται την ετοιμασία μιας ολοκληρωμένης και συνεκτικής πολιτικής ανάπτυξης, που να στηρίζεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Κύπρου για να βοηθήσει την επανεκκίνηση της οικονομίας

Έχω μιλήσει κι άλλοτε για το συνάφι μου, τους μακροοικονομολόγους, κατατάσσοντάς τους σε δυό κατηγορίες: τους σταθεροποιητικούς και τους αναπτυξιακούς. Οι πρώτοι επιμένουν ότι για να υπάρξει πρόοδος, δηλαδή αύξηση του ΑΕΠ και των εισοδημάτων και πλήρης απασχόληση, θα πρέπει κάποιοι βασικοί οικονομικοί δείκτες (ρυθμός πληθωρισμού, δημόσιο έλλειμμα, δημόσιο χρέος) να μην ξεπερνούν ορισμένες νόρμες.

Αλλοιώς θα έχουμε, μεταξύ άλλων, αύξηση των τιμών, που θα διαβρώνει και την ανταγωνιστικότητα και τα εισοδήματα. Οι δεύτεροι θεωρούν ότι το κλειδί είναι η με κάθε τρόπο αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ. Πέραν της αύξησης της απασχόλησης, η συνεχής μεγέθυνση του πραγματικού ΑΕΠ συγκρατεί διάφορους δείκτες (δημοσιονομικό έλλειμμα, δημόσιο χρέος), βοηθά την εξυγίανση των εξωτερικών συναλλαγών και του ισοζυγίου πληρωμών και με σωστή διαχείριση βοηθά τη δυναμική καταπολέμηση των τιμών. Δε χρειάζεται τότε η προσφυγή στη λιτότητα, την ανεργία και την ανέχεια για να εξυγιάνουμε τα οικονομικά πράγματα, όπως πρεσβεύει η σταθεροποιητική θεωρία.

Η Ε.Ε., ιδιαίτερα μετά τη μετατροπή της σε οικονομική κοινότητα από εμπορική, υιοθέτησε βασικά την αντιπληθωριστική/σταθεροποιητική θεωρία με την καθιέρωση των περίφημων δεικτών Μάαστριχτ. Την ίδια πολιτική ακολούθησε με θρησκευτική ευλάβεια κι η ΕΚΤ. Τα άλλα αναπτυξιακά κι εκσυγχρονιστικά προγράμματα της Ε.Ε. κινήθηκαν μέσα στα πλαίσια αυτά κι αποδείκτηκαν θωπεία στην ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα κι εκσυγχρονισμό των περισσότερων ευρωπαικών χωρών.

Οι αναπτυγμένες Χώρες της Ε.Ε. εκμεταλλεύθηκαν την κατάργηση των περιορισμών εντός της Ε.Ε. (αλλά και διεθνώς) προς δικό τους όφελος με την παροχή τεράστιων δανείων κι άλλων διευκολύνσεων. Η ανάπτυξη των λοιπών ευρωπαικών χωρών ουδόλως υπήρξε μέλημά τους. Μάλιστα μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 όχι μόνο η Ε.Ε. δεν έτρεξε να προλάβει τα χειρότερα, αλλά μερικές από τις πιο πάνω Χώρες συνέχισαν να εκμεταλλεύονται τη νέα κατάσταση.

Κι όταν πια η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο συμμάχησαν με το ΔΝΤ, τον κατ’εξοχήν πρόμαχο της σταθεροποίησης , για να λύσουν μέσω της επιβολής αυστηρής λιτότητας το πρόβλημα των ανισοσκελειών που δημιούργησαν και οι ίδιοι με την πολιτική τους. Από την αρχή δεν αντέδρασα αρνητικά στο Μνημόνιο που μας επιβλήθηκε. Άλλωστε κι εμείς δεν είμαστε άμοιροι ευθυνών. Η βασική μου αντίρρηση είναι στο γεγονός ότι αγνοήθηκε παντελώς η άμεση αναπτυξιακή πτυχή του όλου εγχειρήματος.

Όπως είχα εισηγηθεί τότε θα μπορούσε στα 10 δις ευρώ να προστεθεί ακόμη 1 ή 2 δις, τα οποία να έμπαιναν σε ένα Ειδικό Ταμείο. Επαναδραστηριοποίησης της οικονομίας. Επίσης θα μπορούσαν να γίνουν άλλες αναπτυξιακές διευθετήσεις κατά το κούρεμα των καταθέσεων. Εισηγήθηκα και πάλι τότε όπως ένα μέρος των καταθέσεων, που δεν θα χρειαζόταν για την ανακεφαλαίωση των τραπεζών, να απελευθερωθεί νοουμένου ότι θα επενδύετο στην Κύπρο.

Απλά έλειπε παντελώς η αναπτυξιακή προδιάθεση, έστω κι αν από την αρχή κάποιοι εδώ μιλούσαν για γρήγορη επανεκκίνηση της οικονομίας.

Η διαφορά των δυό προσεγγίσεων, σταθεροποιητικής κι αναπτυξιακής, έγγειται στο χρόνο και τη σιγουριά των δύο προσεγγίσεων με όλα τα επακόλουθά τους. Η προσέγγιση που ακολουθείται τώρα κανένας δεν ξέρει πότε θα φέρει τα ποθούμενα αποτελέσματα ενώ ανά πάσα στιγμή μπορεί νάχουμε πισωγυρίσματα. Φτάνει ένα αρνητικό εξωτερικό γεγονός για να ανατρέψει τις αισιόδοξες προβλέψεις.

Εν τω μεταξύ το βιοτικό επίπεδο του λαού συρρικνώνεται, η ανεργία κι η αβεβαιότητα μεγαλώνουν, η κοινωνική αναστάτωση φουντώνει, ενώ μεγεθύνεται ο χρόνος αποπληρωμής των χρεών που συσσωρεύονται επιβαρύνοντας τις μελλοντικές γενεές σε βάθος χρόνου. Τέλος η τακτοποίηση των εσωτερικών ανισοσκελειών, που μπορεί να πάρει αρκετό χρόνο, δε διασφαλίζει καθόλου ότι βάζουμε τις βάσεις για αυτοδύμανη ανάπτυξη στο μέλλον, που είναι το ζητούμενο. Απλά ευελπιστούμε.

Ευτυχώς η Τρόικα στο τελευταίο επικαιροποιημένο Μνημόνιο, έστω κι αργά, εισηγείται την ετοιμασία μιας ολοκληρωμένης και συνεκτικής πολιτικής ανάπτυξης, που να στηρίζεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Κύπρου για να βοηθήσει την επανεκκίνηση της οικονομίας.

Ουσιαστικά εισηγείται την ετοιμασία ενός Έκτακτου Σχεδίου Δράσης, που από τη μια να κινητοποιεί κάθε μικρή ή μεγάλη προοπτική δραστηριοποίησης της οικονομίας κι από την άλλη να προγραμματίζει και συντονίζει τις διάφορες δραστηριότητες των δημόσιων υπηρεσιών κι οργανισμών στη βάση αντικειμενικών σκοπών και στόχων που θα υιοθετηθούν. Ενόψη της μεγάλης σημασίας του στο εγχείρημα αυτό ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να συμμετάσχει καταθέτοντας απόψεις και προτάσεις για συγκεκριμένα έργα, τα οποία θα υποβοηθηθεί να υλοποιήσει.

Επειδή μπορεί να ερμηνευθεί με διάφορους τρόπους η εισήγηση της Τρόικα θα ήθελα να σκιαγραφήσω πώς θα έβλεπα τις διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθηθούν, που είναι άλλωστε γνωστές. Η Κυβέρνηση θα πρέπει να αναθέσει στη Γενική Διεύθυνση Ευρωπαικών Προγραμμάτων, Συντονισμού κι Ανάπτυξης να ετοιμάσει επειγόντως ένα διάγραμμα με τους βασικούς σκοπούς και στόχους ενός Σχεδίου για τα επόμενα, ας πούμε, τρία χρόνια, το οποίο να συμπληρωθεί τομεακά με τις προτάσεις των Υπουργείων και Ημικρατικών Οργανισμών, που θα έχουν στο μεταξύ διαβουλευθεί με τους αντίστοιχους εκπροσώπους του ιδιωτικού τομέα.

Το προσχέδιο αυτό να παραπεμφθεί στην Οικονομική Συμβουλευτική Επιτροπή για τελική συζήτηση. Αφού το Σχέδιο εγκριθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο, η ΓΔΕΠΣ&Α θα κληθεί να συντονίζει την εφαρμογή του. Εν τω μεταξύ θα χρειαστεί να αποταθούμε προς την Τρόικα και την Ε.Ε. για πρόσθετες οικονομικές διευκολύνσεις για τη δημιουργία ενός Ταμείου Επαναδραστηριοποίησης.

ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com