Μέσα στον πύργο της Βαβέλ που κτίσαμε, ίσως, η μουσική να είναι τελικά το μόνο που μας ενώνει, που μπορεί πια να μην εξημερώνει τα ήθη, όπως λέει το παλιό ρητό, αλλά ίσως τα κάνει τουλάχιστον ανεκτά…
Ναι, και θα πλημμυρίσουν κάθε γωνιά της γης, σπονδή στη μεγαλύτερη, την πιο φωτεινή μέρα του χρόνου, ανάγκη που τη νιώθουμε πιο πολύ φέτος. Να βρεθούμε σε κάθε κόγχη όπου μαζεμένες χορωδίες κι ορχήστρες θα στείλουν στην καλοκαιριάτικη νύκτα εκατομμύρια νότες. Μα, ελάτε, όργανα, χορδές, τέλια, πένες, αφήστε τα σ’ αυτούς που την υπηρετούν τη μουσική και ζουν γι’ αυτήν και απ’ αυτήν.
Μα κι αν ακόμα οι ήχοι δεν φτάνουν στην ταλαιπωρημένη ψυχολογία των καιρών, να κάτι πιο απλό: Αφουγκραστείτε, νοερά, το φλοίσβο της θάλασσας, βραδάκι καλοκαιρινό, κι αν είναι η πλάση πασπαλισμένη ασημόσκονη - κάτι έμεινε απ’ την προχθεσινή πανσέληνο - όνειρο! Πέστε πως είστε πρωινό στο βουνό κι αφήστε το κελάρυσμα του ρυακιού να σας στείλει τρυφερά χαιρετίσματα μελωδικής δροσιάς. Χάδι ο ήχος του ανέμου ανάμεσα στα φύλλα του δάσους, σαν να φοβάται μη σας τρομάξει.
Τ’ αφήνει αυτό στον ανατριχιαστικό άνεμο της καταιγίδας, ανάρια μα έντονα. Μουσική δεν είναι όλα αυτά; Και δεν είναι μουσική το πρώτο κλάμα του τρομαγμένου μωρού σαν έρχεται στον κόσμο, ή το γάργαρο γέλιο του, λίγο ύστερα που σ’ ανεβάζει στ’ άστρα; Το τρυφερό νανούρισμα, τις μελωδικές, ή συχνά φάλτσες, επικλήσεις μανάδων να ζητάνε χάρη από αγίους, τα κουβαλάνε γενιές και γενιές. Κι είναι το πρώτο δείγμα μουσικής που χάθηκε. Στη θέση του μηχανάκια κρεμασμένα άψυχα χωρίς άγγιγμα και ζεστασιά. Νότες είναι κι αυτά, κι ας μη φτάνουν στην ψυχή των παιδιών μηνύματα παλιών καιρών.
Ένα τραγούδι κάθε στιγμή μας, μια αρμαθιά νότες να στέλνουν στον αέρα την πιο τρελή χαρά, την πιο άφατη λύπη. Στην βαριά στιγμή, οι παρηγορητικές νότες ενός ανθρώπου που έζησε ό,τι έζησες γίνονται βάλσαμο. Τον έρωτα στον τόπο μας τον τραγουδούν ακόμα με δίστιχα και αυτοσχέδιους ήχους, παλιά τον εξομολογούνταν κάτω από κλειστά ή μισάνοιχτα παντζούρια με τις καντάδες.
Βγαλμένη η μουσική κάθε λαού από το περιβάλλον και τον πολιτισμό του. Πόσο χαρακτηριστικοί οι σκληροί σαν πέτρα ήχοι των βουνίσιων, πόση ελαφράδα θαλασσινής αύρας στα νησιώτικα! Πόσο εκφραστική του αισθησιασμού, της νωχέλειας, της μοιρολατρίας των λαών τους οι ανατολίτικοι ρυθμοί και πώς ξεσήκωναν οι πολεμικοί παιάνες και τα θούρια την ώρα που χρειαζόταν. Ολοζώντανη η ευρωπαϊκή αυστηρότητα μα και πνευματική καλλιέργεια στην κλασική μουσική. Κι ας μην αφήσουμε έξω το μοναδικό φαινόμενο του ελλαδικού χώρου, τα μοιρολόγια που έπρεπε να συνοδεύσουν όποιον έφευγε σαν ύστατη κατάθεση αγάπης και πόνου για τον αποχωρισμό.
Αλλάζουν οι καιροί. Μετά τη μαγική δεκαετία του ’60 που έφερε αναγέννηση στον πλανήτη σ’ όλες τις τέχνες, η μουσική διεθνοποιείται και με την εξάπλωση της τεχνολογίας κάθε λαός προσθέτει στο παγκόσμιο μουσικό παζλ τον ρυθμό, το συναίσθημα και τον πολιτισμό του. Ακόμα και τώρα που μουσική για πολλούς σημαίνει ρυθμός και ντεσιμπέλ που άλλους τους αρρωσταίνουν, ο άνθρωπος αναζητά τη μουσική για να εκφραστεί, να αφεθεί στη χαρά, τη λύπη, τον έρωτα, την αναζήτηση του εαυτού του. Μέσα στον πύργο της Βαβέλ που κτίσαμε, ίσως, η μουσική να είναι τελικά το μόνο που μας ενώνει, που μπορεί πια να μην εξημερώνει τα ήθη, όπως λέει το παλιό ρητό, αλλά ίσως τα κάνει τουλάχιστον ανεκτά.
