Ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος και απαιτείται εγρήγορση ώστε να ανταποκρινόμαστε άμεσα στις αλλαγές του οικονομικού περιβάλλοντος…

Οι χωρίς προηγούμενο αποφάσεις του Eurogroup για κλείσιμο της μιας από τις συστημικές τράπεζες της Κύπρου και τη χρησιμοποίηση των ανασφάλιστων καταθέσεων για ανακεφαλαιοποίηση της άλλης είχαν ως αποτέλεσμα την καταγραφή ψηλών ποσοστών ύφεσης και ανεργίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας η ανεργία έχει φτάσει το 17,5% με το 40% των νέων ηλικίας κάτω των 25 ετών να αναζητεί εργασία. Η συρρίκνωση της Κυπριακής οικονομίας και της κατανάλωσης, εφόσον έχουν μειωθεί σημαντικά τα εισοδήματα των νοικοκυριών από την επιβολή φόρων και περικοπών, η έλλειψη ρευστότητας, τα υψηλά επιτόκια και η έλλειψη εμπιστοσύνης στο οικονομικό περιβάλλον αποτελούν εμπόδιο στην επιχειρηματική πρωτοβουλία. Είναι γενικά παραδεκτό ότι χωρίς ανάπτυξη δύσκολα επιλύεται το πρόβλημα της ανεργίας.

Πέραν της τωρινής αδυναμίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος να χρηματοδοτήσει την πραγματική οικονομία, είναι παραδεκτό ότι και ο κρατικός προϋπολογισμός έχει πάψει να είναι εργαλείο προώθησης της ανάπτυξης, εφόσον οι αναπτυξιακές δαπάνες έχουν συρρικνωθεί σημαντικά.

Η προσέλκυση ξένων επενδύσεων και η άντληση κεφαλαίων από Ευρωπαϊκά Προγράμματα αποτελούν ουσιαστικά τις μόνες διεξόδους ώθησης της επιχειρηματικότητας και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.

Το πρόβλημα της ανεργίας στην Κύπρο είναι πολυσύνθετο, αφού πέραν από τις αποφάσεις του Eurogroup επηρεάζεται από την αναζήτηση φτηνού ανθρώπινου δυναμικού μέσα από την ελεύθερη διακίνηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυρίως από χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από την κρίση.

Μόνιμη λύση στο πρόβλημα θα υπάρξει όταν οι μηχανές της κυπριακής οικονομίας επανεκκινήσουν και δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας. Όμως υπάρχουν συγκεκριμένα μέτρα τα οποία θα έπρεπε να προωθηθούν:

1. Η ανεργία κλονίζει τον κοινωνικό ιστό και επιφορτίζει τα δημόσια οικονομικά αφού στην Κύπρο καταβάλλονται πέραν των €100εκ ετησίως για ανεργιακά επιδόματα. Είναι σημαντικό η καταβολή των επιδομάτων να γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργείται το κίνητρο στον άνεργο για επαναδραστηριοποίηση του και επανένταξη στην αγορά εργασίας. Προς αυτή την κατεύθυνση θα ήταν δυνατό να εξεταστεί το ενδεχόμενο της εκπαίδευσης και εργασίας των ατόμων που λαμβάνουν ανεργιακό επίδομα ώστε να μην παραμένουν αδρανείς για μεγάλο χρονικό διάστημα.

2. Είναι απαραίτητο να γίνει διασύνδεση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με τις συνθήκες στην αγορά εργασίας ώστε να εντοπιστούν οι τομείς της οικονομίας που θα μπορούσαν να απορροφήσουν ανθρώπινο δυναμικό.

3. Επιπλέον όσον αφορά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να διαμορφωθούν τα πακέτα μαθημάτων με τέτοιο τρόπο ώστε ο απόφοιτος του Λυκείου ή της Τεχνικής Σχολής να έχει περισσότερες της μιας επιλογές στην επαγγελματική του πορεία. Έμφαση πρέπει να δοθεί στην ουσιαστική αναβάθμιση της Τεχνικής Εκπαίδευσης, ώστε ο τομέας των τεχνικών επαγγελμάτων να μπορέσει να απορροφήσει σημαντικό αριθμό ανέργων.

Η δημιουργία μεταλυκειακών Σχολών Τεχνικής Επαγγελματικής εκπαίδευσης και η εφαρμογή ενός σύγχρονου Συστήματος Μαθητείας, όπως καταγράφεται στους στόχους του Εθνικού Μεταρρυθμιστικού Προγράμματος για τη στρατηγική ΕΕ 2020, σε συνδυασμό με προσφορά ισχυρών κινήτρων σε επιχειρήσεις ιδιωτικού τομέα για συμμετοχή στο νέο Σύστημα, αναμένεται να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος.

4. Απαιτείται η άμεση ενίσχυση του Τμήματος Επιθεωρητών Εργασίας ώστε το οκτάωρο, οι υπερωρίες, η κανονική άδεια και η εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων να ελέγχονται και να εφαρμόζονται.

5. Συμπερίληψη ειδικών ρητρών ώστε οι προσφορές του Δημοσίου να επικυρώνονται στις επιχειρήσεις που διατηρούν ή αυξάνουν τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας για Κύπριους συμπολίτες μας

6. Επιβολή συγκεκριμένων ρυθμίσεων, ώστε να σταματήσει η προσχηματική εκμετάλλευση της κρίσης για μείωση της απασχόλησης και να αναπληρώνεται στο μέγιστο δυνατό βαθμό το εισόδημα των εργαζομένων.

7. Διασύνδεση των κινήτρων που δίνονται σε επιχειρηματίες με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και παραχώρηση φορολογικών κινήτρων για εταιρείες που ιδρύονται από νέους, ειδικά αν δραστηριοποιούνται στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας.

8. Εφαρμογή αυστηρότερων κριτηρίων και προσόντων πρόσληψης κυρίως σε σχέση με ποιοτικά κριτήρια δεξιοτήτων σε συγκεκριμένους κλάδους (οικοδομές/κατασκευές-τουριστική βιομηχανία, χονδρικό και λιανικό εμπόριο, επισκευή μηχανοκινήτων οχημάτων, μεταποίηση).

9. Ενίσχυση των σχεδίων και κινήτρων αυτοαπασχόλησης για νέους και γυναίκες σύμφωνα με τα σχέδια Νεανικής και Γυναικείας επιχειρηματικότητας.

10. Ενίσχυση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και της ανάπτυξης. Υπάρχουν τομείς της οικονομίας, πάνω στους οποίους μπορεί να βασιστεί η πορεία ανάκαμψης και ανασυγκρότησης.

Ο τουρισμός και οι υπηρεσίες, σύμφωνα και με την έκθεση της τρόικα, αποδεικνύονται ανθεκτικοί. Όμως, η προσπάθεια για αναβάθμιση και προσφορά υψηλής ποιότητας υπηρεσιών πρέπει να είναι συνεχής. Η Κύπρος διατηρεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που την καθιστούν ένα ισχυρό κέντρο παροχής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος και απαιτείται εγρήγορση ώστε να ανταποκρινόμαστε άμεσα στις αλλαγές του οικονομικού περιβάλλοντος.

Σημαντικές προοπτικές διανοίγονται με την έναρξη ερευνητικών γεωτρήσεων και σε άλλα τεμάχια της κυπριακής αποκλειστικής οικονομικής ζώνης πέραν του δώδεκα, ενώ η χρονιά αυτή είναι σημαντική για την ολοκλήρωση των σχεδιασμών που αφορούν τον τομέα της ενέργειας. Οι τομείς της πράσινης ανάπτυξης, της γεωργίας, κτηνοτροφίας και ιχθυοκαλλιέργειας μέσα από την εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων παραγωγής και η έρευνα και καινοτομία, μέσα από την πλήρη αξιοποίηση των πανεπιστημιακών και ερευνητικών κέντρων της χώρας μπορούν να αποτελέσουν βασικούς πυλώνες επαναφοράς της οικονομίας σε τροχιά ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας.

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ Λ. ΟΜΗΡΟΥ
Πρόεδρος Βουλής των Αντιπροσώπων
και Πρόεδρος Κ.Σ. ΕΔΕΚ