Δεν υπήρχε εφικτή για την περίπτωση τεχνολογία για γεωτρήσεις μέσα σε τόσο βαθιά θάλασσα

Με αφορμή το πρόσφατο εμπεριστατωμένο και πολύ ενδιαφέρον άρθρο του φίλου Νίκου Ρολάνδη για το ιστορικό των υδρογονανθράκων στην Κύπρο, στο οποίο έκανε αναφορά και στην προσπάθεια του αει. Πολύβιου Κυριακίδη, για ανεύρεση πετρελαίου, νομίζω θα ενδιέφερε το αναγνωστικό κοινό μια προέκταση επί του θέματος. Από το 1961 υπήρξε γνωμάτευση Ομάδας ειδικών ερευνητών που απέστειλε ο Αριστοτέλης Ωνάσης, ότι υπήρχαν πετρέλαια στη θάλασσα νοτίως της Λεμεσού.

Τον Πολύβιο Κυριακίδη, τον διάσημο ραβδοσκόπο, τον γνώρισα και συνεργαστήκαμε αρκετά χρόνια. Μου βρήκε τα υπόγεια νερά σε κτήματα στην περιοχή της Carlsberg και αλλού. Εκτίμησα το ταλέντο του. Φιλέψαμε. Μου μιλούσε συχνά με ενθουσιασμό και απόλυτη αισιοδοξία για το όραμά του να βρει πετρέλαιο εκεί που διεξήγε ήδη γεώτρηση στη Λεμεσό, κοντά στη Μονή. Σε κάποιο στάδιο διάκοψε τη γεώτρηση και την άφησε αδρανή για χρόνια, διότι οι χρηματοδότες του, Πεπές Χατζηπαύλου και Κλεάνθης Χριστοφόρου, δυσκολεύονταν οικονομικά και έπαυσαν να τον χρηματοδοτούν.

Στο ψάξιμο για χρηματοδότηση
Απετάθη σε τράπεζες και άλλους μεγάλους επιχειρηματίες στη Λεμεσό για χρηματοδότηση, χωρίς αποτέλεσμα. Τα χρόνια περνούσαν, με το μεγάλο του όραμα σε νάρκη. Κάποια μέρα που μιλούσαμε για τα νερά μ’ ερώτησε αν ενδιαφερόμουν να τον χρηματοδοτήσω. Ανεγνώριζα το χάρισμά του να ανακαλύπτει νερά, άλλωστε μου το είχε αποδείξει επανειλημμένα και έκλινα να πιστέψω ότι και στην περίπτωση του πετρελαίου μπορούσε να είχε δίκαιο, αλλά δεν ήθελα να ρισκάρω δικά μου χρήματα. Στην επιμονή του, ανέλαβα ευχαρίστως να τον βοηθήσω να βρει χρηματοδότες από το εξωτερικό. Πλησίασα όλους σχεδόν τους εφοπλιστές της Ελλάδας και άλλους μεγάλους επιχειρηματίες, χωρίς αποτέλεσμα.

Μια μέρα, βρισκόμενος στη Νίκαια για δουλειές, πήγα απροειδοποίητα στα Γραφεία του Αριστοτέλη Ωνάση στο Μόντε Κάρλο, μετά που ένας εκεί συνεργάτης μου με βεβαίωσε ότι εκείνη την ημέρα βρισκόταν εκεί ο Ωνάσης. Ζήτησα να τον δω. Όταν του είπαν ότι ένας Κύπριος ήθελε να τον δει, με δέχθηκε στο γραφείο του. Αφού απάντησα σε σωρεία ερωτήσεών του για την Κύπρο, το Κυπριακό και τον Μακάριο, μπήκα στο θέμα. Με άκουσε με προσοχή. Αφού του εξήγησα την περίπτωση του Πολύβιου Κυριακίδη, τον ερώτησα αν ενδιεφέρετο να επενδύσει στην έρευνα αυτή για πετρέλαιο.

Αφού σκέφτηκε για λίγο μου ζήτησε και του έδωσα το τηλέφωνο του Προέδρου Μακαρίου, τον οποίο γνώριζε όπως κατάλαβα. Τον πήρε στο τηλέφωνο και μίλησαν για αρκετή ώρα. Αφού έκλεισε το τηλέφωνο, μου είπε: Θα σου στείλω μια ομάδα ειδικών γεωλόγων να ερευνήσουν την περιοχή και ανάλογα με τα ευρήματά τους θα μιλήσουμε. Τον ευχαρίστησα και έφυγα.

Η άφιξη των γεωλόγων
Σε δύο εβδομάδες με ειδοποίησαν από το γραφείο του Ωνάση ότι φθάνουν στη Λευκωσία τρεις άνθρωποι από μέρους του. Τους παρέλαβα στο αεροδρόμιο Λευκωσίας. Ήταν ένας γεωλόγος ειδικός για έρευνες πετρελαίων, Νορβηγός, με δύο βοηθούς. Τους πήρα στη Λεμεσό στο Ξενοδοχείο Μετροπόλ και ειδοποίησα τον Πολύβιο Κυριακίδη, ο οποίος ήλθε αμέσως και προγραμμάτισαν πώς θ’ αρχίσει η έρευνα. Έχοντας υπ’ όψιν ότι ο Ωνάσης είχε ήδη μιλήσει με τον Μακάριο για το θέμα, εθεώρησα σωστό να τον πληροφορήσω για την άφιξη των ανθρώπων του Ωνάση. Ο Μακάριος μου ζήτησε να τον ενημερώσω για το αποτέλεσμα της έρευνας.

Ο Πολύβιος τους είχε γίνει στενός κορσές. Τους παρακολουθούσε λεπτό προς λεπτό, γεμάτος αισιοδοξία αλλά και με αγωνία, διότι δεν του έλεγαν τίποτε. Φαίνεται είχαν οδηγίες να μιλούν μόνο μαζί μου. Μετά από λίγες μέρες μου ανακοίνωσε ο Νορβηγός ότι έχουν συμπληρώσει τις έρευνές τους στον χώρο της γεώτρησης, αλλά δεν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα γι’ ανεύρεση πετρελαίου εκεί που διεξήγετο η γεώτρηση.

Πετρέλαιο στη θάλασσα
Σκεπτόμενος την απογοήτευση που θα ένιωθε ο φίλος Πολύβιος, παρακάλεσα τον Νορβηγό να ερευνήσουν και την ευρύτερη περιοχή. Έμειναν ακόμη λίγες μέρες και κάλυψαν την παραλιακή περιοχή μέχρι σχεδόν τη Λεμεσό, χωρίς αποτέλεσμα. Μου είπε όμως ότι τα όργανά τους εντοπίζουν πετρέλαιο μέσα στη θάλασσα νότια της Λεμεσού. Όμως, όπως μου εξήγησε, δεν υπήρχε εφικτή για την περίπτωση τεχνολογία για γεωτρήσεις μέσα σε τόσο βαθιά θάλασσα και ότι και αν ακόμα υπήρχε, το κόστος θα ήταν απαγορευτικό, δεδομένου ότι το πετρέλαιο επωλείτο για δεκαετίες τότε γύρω στα US$2 το βαρέλι.

Όταν μου ανακοίνωσαν την τελική γνωμάτευσή τους, κάλεσα τον Πολύβιο και ενώπιόν μου του εξήγησαν τα ευρήματά τους. Πραγματικά τον λυπήθηκα. Έλιωσε ο άνθρωπος. Ένιωσε φοβερή απογοήτευση. Ήταν περήφανος όμως και δεν ήθελε να εκτεθεί μπροστά τους, εκφράζοντας τον πόνο του. Τους ζήτησε συγγνώμη και έσπευσε να απομακρυνθεί.

«Δώρο προς την αγαπητή Κύπρο»
Τηλεφώνησα στον Μακάριο για τα ευρήματα των ειδικών και μου ζήτησε να τους πάρω να τους δει πριν φύγουν. Καθ’ οδόν προς το αεροδρόμιο, αφού κανόνισα ραντεβού με τον Μακάριο, τους πήρα στο γραφείο του. Ο Μακάριος τους υπέβαλε διάφορες ερωτήσεις και τον διαβεβαίωσαν ότι στην ξηρά δεν υπήρχε πετρέλαιο. Είπαν και στον Μακάριο ότι τα όργανά τους παρουσίαζαν ενδείξεις ότι υπάρχει πετρέλαιο μέσα στη θάλασσα νότια της Λεμεσού, αλλά του εξήγησαν το αδύνατο της εκμετάλλευσής του και το ότι ήταν δώρον άδωρο.

Ο Μακάριος εφάνη απογοητευμένος. Φαίνεται ότι είχε δημιουργήσει και ο ίδιος κάποιες ελπίδες για ανεύρεση πετρελαίου. Τους ευχαρίστησε, και τους είπε να μεταφέρουν τις ευχαριστίες και τους χαιρετισμούς του στον Ωνάση. Είπε στον Γραμματέα του να συνοδεύσει τους ξένους στο αεροδρόμιο. Έγραψα στον Ωνάση και τον ευχαρίστησα, και ζήτησα να μου στείλει τον λογαριασμό για το κόστος της αποστολής. Η απάντηση ήταν πραγματικά συγκινητική.

«Είναι δώρο μου προς την αγαπητή Κύπρο», είπε. Δεν ήταν τυχαίος άνθρωπος ο Ωνάσης. Καλή του ώρα εκεί που αναπαύεται. Άρα από τότε, το 1961, τα κοιτάσματα στην ΑΟΖ μας ήσαν αναγνωρίσιμα από τους ειδικούς.

Μετά από λίγες ημέρες ήρθε στο γραφείο μου ο Πολύβιος στη Λευκωσία και ζήτησε να με δει ιδιαιτέρως. «Τους έχεις απόλυτη εμπιστοσύνη»; με ρώτησε. «Μήπως μας απέκρυψε την αλήθεια και θα έλθουν αργότερα με άλλο σχήμα και θα βγάλουν τα πετρέλαια για λογαριασμό τους;». Του ήταν πολύ δύσκολο να παραδεχθεί ο Πολύβιος ότι το ένστικτό του τον πρόδωσε στην περίπτωση αυτή.

ΦΩΤΟΣ ΙΑ. ΦΩΤΙΑΔΗΣ
Ph.D