Στη διερεύνηση θανάτων εντός των νοσοκομείων
Ενόψει των συμπερασμάτων της θανατικής ανάκρισης, από τη Δικαστή Ν. Μαθηκολώνη, αναφορικά με τον θάνατο της Ξένιας Κλεάνθους στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, μπορεί να ειπωθεί πως οι νομολογιακές επικλήσεις του ΕΔΑΔ (Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), σχετικά με τη διερεύνηση θανάτων εντός των νοσοκομειακών οργανισμών, αδυνατούν να εισακουστούν αποτελεσματικά στο κυπριακό πλαίσιο. Η δημοσιευμένη θανατική ανάκριση (4 Ιουνίου 2014) αποκάλυψε, μεταξύ άλλων, την έλλειψη ορθότητας και αντικειμενικότητας των εκθέσεων-τεκμηρίων της κυβερνητικής ιατροδικαστή, το ενδεχόμενο σύγχυσης μεταξύ της δικαιοδοσίας ιατροδικαστή-Κρατικού Χημείου στην προετοιμασία εκθέσεων-τεκμηρίων, την αδυναμία εξακρίβωσης της προέλευσης των φαρμακευτικών ουσιών που εξευρέθηκαν στη θανούσα, καθώς γενικότερα και την ανατροπή της αιτίας θανάτου της Ξένιας Κλεάνθους.
Καθ’ ολοκληρίαν του περιεχομένου της θανατικής ανάκρισης, καταδεικνύεται πιθανότατα μια πληθώρα άμεσων και έμμεσων ισχυρισμών, αλλά και συμπερασμάτων, για την πιθανή έλλειψη του απαιτούμενου επιπέδου διερεύνησης θανάτων που προκύπτουν εντός των νοσοκομειακών οργανισμών. Η γενική επίκληση της νομολογίας του ΕΔΑΔ αφορά την υποχρέωση του Κράτους, βάσει του άρθρου 2 - Δικαιώματος της ζωής, της ΕΣΔΑ (Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (αντίστοιχη διάταξη άρθρο 7, Κυπριακό Σύνταγμα), για τη θέσπιση ενός αποτελεσματικού δικαστικού συστήματος που αποσκοπεί στην εξακρίβωση της αιτίας θανάτου του προσώπου υπό τη φροντίδα και ευθύνη ιατρικών λειτουργών, αλλά επιπρόσθετα, και την εξακρίβωση κάθε ευθύνης που μπορεί να αποδοθεί στους συγκεκριμένους ιατρικούς λειτουργούς. Σε ιδιαίτερο τόνο, τα μηνύματα της νομολογίας του ΕΔΑΔ προσδίδουν τη θεμελιώδη σημασία της διερεύνησης θανάτων εντός των νοσοκομείων.
Τα μηνύματα του ΕΔΑΔ υποστηρίζουν πως μέσω τέτοιας διερεύνησης παρέχεται η ευκαιρία στους οργανισμούς υγείας, αλλά και στο ιατρικό προσωπικό, να διορθώσουν τις προϋπάρχουσες ανωμαλίες ή αδυναμίες, καθώς και να αποτρέψουν την επανάληψη παρομοίων σφαλμάτων.
Συγκεκριμένα, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου διατηρεί μιαν αυστηρή προσέγγιση στη διερεύνηση θανάτων εντός των νοσοκομείων, όπου κάθε άλλη παρά κοινότυπη μπορεί να εκφανθεί. Εν προκειμένω, το Δικαστήριο επισήμανε το κρίσιμο της ανάγκης άμεσης ανταπόκρισης και της αποφυγής των οποιωνδήποτε αχρείαστων καθυστερήσεων, εκ μέρους των κρατικών Αρχών, στη διαδικασία διερεύνησης. Περαιτέρω, το ΕΔΑΔ παραμένει ακάθεκτο και υποστηρίζει πως παρά την ύπαρξη των οποιωνδήποτε εμποδίων ή δυσκολιών, τα οποία ενδέχεται να παρεμποδίσουν τη διαδικασία διερεύνησης, η αποτελεσματική διερεύνηση οφείλει να πραγματοποιηθεί για την εξασφάλιση της εμπιστοσύνης του κοινού. Επιπρόσθετα, η ευρωπαϊκή νομολογία τονίζει πως, εκτός από την ανάγκη ύπαρξης εθνικού νομοθετικού πλαισίου για τη διαδικασία διερεύνησης, η συγκεκριμένη διαδικασία οφείλει να παρίσταται και πρακτικά υλοποιήσιμη.
Συμπερασματικά, διά μέσου των αποκαλυπτηρίων της θανατικής ανάκρισης, τα ερωτήματα ποικίλλουν κατά πόσον η διερεύνηση ήταν πρακτικά υλοποιήσιμη και αποτελεσματικά διεκπεραιωμένη. Η ανατροπή της αιτίας θανάτου, οι διάφορες άλλες παραλείψεις και γενικότερα η εμφανής απουσία της αντικειμενικότητας, παρουσιάζουν πιθανότατα μια ενδεχόμενη αδυναμία διερεύνησης θανάτων εντός των νοσοκομείων, η οποία τυχόν να αποτυγχάνει να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του ΕΔΑΔ.
Το καλύτερο αποτέλεσμα που μπορεί να επιτευχθεί μελλοντικά, είναι η πρακτική συνειδητοποίηση της ωφελιμότητας της διερεύνησης θανάτων εντός των νοσοκομείων. Πέραν των κρατικών υποχρεώσεων και των διαφόρων ευθυνών, η αποτελεσματική διερεύνηση θανάτων, για τη διαφύλαξη της ανθρώπινης ζωής και την αποτροπή της επανάληψης παρόμοιων σφαλμάτων, οφείλει ουσιαστικά να σταθμιστεί ως ένας από τους προπομπούς στη συνέχιση της λειτουργίας των νοσοκομειακών οργανισμών.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ
LLB Hons, Φοιτητής Medical Law & Ethics University of Kent
