Πρέπει επιτέλους ως λαός να περιορίσουμε το συναίσθημα από την άσκηση και κρίση πολιτικής. Ν’ ασκούμε και να κρίνουμε την πολιτική περισσότερο βάσει ψυχρής λογικής και ωμού ρεαλισμού, παρά βάσει συναισθήματος
«Πού ήταν η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη όταν την χρειαστήκαμε;» ξεστόμισε με αγανάκτηση ένας μεσήλικας κύριος σε μια προεκλογική συνάντηση υποψηφίου ευρωβουλευτή. Τα κεφάλια των παρευρισκομένων άρχισαν μαζικά να «χορεύουν» σε συγκαταβατικό ρυθμό, επικροτώντας την ερώτηση. Φρύδια ανεβασμένα και συνεχή μουρμουρήτα απλώθηκαν στην αίθουσα. Είναι αλήθεια, πώς ποτέ ξανά δεν νιώσαμε σαν χώρα και σαν λαός τόσο μόνοι όσο πέρσι το Μάρτη. Η έλλειψη αλληλεγγύης από τους Ευρωπαίους εταίρους μας ήταν τόσο εκκωφαντική, που την αισθανθήκαμε σαν τιμωρία.
Ως γονιός που το παιδάκι του κλαίει και κτυπιέται και αντί να σκύψει σπλαχνικά να το αγκαλιάσει και να του δώσει ένα φιλί, να του πει ότι όλα θα πάνε καλά, στέκεται στωικά από πάνω του, από θέση ισχύος παρακολουθώντας φαινομενικά απαθής το παραλήρημά του.
Ή μήπως όχι; Είναι η Ευρώπη η «μητέρα» μας και είναι η Κύπρος το μικρό και αβοήθητο παιδάκι της; Για πόσα ακριβώς χρόνια θα έπρεπε η Ευρώπη να περιμένει την Κύπρο να ανταποκριθεί στις κλήσεις της για λήψη μέτρων, ώστε να θεωρηθεί ικανοποιητική η αλληλεγγύη; Η Ευρώπη είναι μια πολιτική συνομοσπονδία, αποτελούμενη από ξεχωριστά κράτη, το καθένα με δική του ιστορία και αυτοτέλεια. Λέξεις κλειδιά: Πολιτική και κράτη.
Όμως, όπως και η κοινωνία, έτσι και η πολιτική διακυβερνάται και από κανόνες που έχουν την ρίζα τους στην ανθρώπινη φύση. Υπάρχει η αλήθεια από τη μια και η γνώμη από την άλλη. Η λογική και απέναντί της το συναίσθημα. Και ανάμεσά τους ο ρεαλισμός και η αντικειμενικότητα υποστηριζόμενη από λογική και στοιχεία, λέει ο Hans Morgenthau. Η πολιτική δεν πρέπει να καθορίζεται από, ούτε να ασκείται με, συναισθηματισμούς, αλλά από συσχετισμούς συμφερόντων, ρεαλισμό και αποτελεσματικότητα.
Μήπως δεν είναι η ιδιοσυγκρασία ενός λαού το συλλογικό άθροισμα και αποτέλεσμα της ιδιοσυγκρασίας του κάθε ξεχωριστού πολίτη; Η συναισθηματική ιδιοσυγκρασία διαφέρει από λαό σε λαό και καθορίζεται κυρίως από παράγοντες που έχουν σχέση με τις ιστορικές, πολιτικές, και πολιτισμικές συνθήκες και η Κυπριακή λαϊκή ιδιοσυγκρασία αντανακλάται στο λεγόμενο Μεσογειακό ταμπεραμέντο.
Αδιαμφισβήτητα, τα συναισθήματα παίζουν ένα εμφανή και πανταχού παρόντα ρόλο στην πολιτική, είτε στους ίδιους τους πολιτικούς είτε στο λαό, στους πολίτες και η έννοια του αυτόνομου και πάντα λογικού ατόμου είναι ένας μύθος του Διαφωτισμού, αφού τα συναισθήματα είναι πάντοτε καίριας σημασίας στην παγκόσμια αλλά και εγχώρια πολιτική. Έρευνες, ειδικά στην Αμερική μετά το 9/11, κατέδειξαν το συσχετισμό των συναισθημάτων: Ο θυμός σχετίζεται με την ντροπή, το «φταίξιμο», η λύπη με την απώλεια κ.ο.κ.
Πού αποδίδεται όμως ο συλλογικός θυμός του κυπριακού λαού σε σχέση με την οικονομική κρίση; Φυσικά στην αντίληψη ότι κάτι λάθος, κάτι «κακό» επισυνέβη: Η χρόνια απραγία, η απόκρυψη της αλήθειας για την κατεπείγουσα λύση που επιβαλλόταν, η ριζική , απότομη και με επιβολή επίλυση του προβλήματος, η έλλειψη προετοιμασίας της κοινής γνώμης. Όλα αυτά προκάλεσαν ένα ξέσπασμα συναισθημάτων.
Η πολιτική ωρίμανση ενός λαού επέρχεται μέσα από τα λάθη του και τα διδάγματα της ιστορίας του. Μέρος της σοφίας του είναι και η ψυχραιμία που επιδεικνύει σε καθοριστικές στιγμές και αποφάσεις. Και η ψυχραιμία σαν έννοια, εμπερικλείει τη λογική, και όχι το συναίσθημα. Πρέπει επιτέλους, ως λαός, να περιορίσουμε το συναίσθημα από την άσκηση και κρίση πολιτικής. Να ασκούμε και να κρίνουμε την πολιτική περισσότερο βάσει ψυχρής λογικής και ωμού ρεαλισμού, παρά βάσει συναισθήματος.
Διαφορετικά οι προσδοκίες μας, ως λαού, η αξιολόγηση γεγονότων, και η άσκηση και κρίση πολιτικής θα κινείται πάντα σε ανώριμο πολιτικά επίπεδο που θα αγγίζει ενίοτε την αφέλεια, σε αντίθεση με την πολιτική των άλλων. Η διαφορά θα φανεί στην καταγραφή των γεγονότων και της πολιτικής από τον ιστορικό του μέλλοντος απ’ όπου θα απουσιάζει το συναίσθημα και εκεί θα καταδειχθούν απογυμνωμένα τα γεγονότα και τα, ιστορικά πλέον, λάθη.
ΤΖΩΡΤΖΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ
Δικηγόρος
