Η πρόσφατη απόφαση του ΕΔΑΔ στην τέταρτη διακρατική προσφυγή της Κύπρου κατά της Τουρκίας, που εξεδόθη στις 12/5/2014, έχει δύο σκέλη:
(α) Το σκέλος των αποζημιώσεων για τους συγγενείς των αγνοουμένων και τους εγκλωβισμένους της Καρπασίας. Αυτό το σκέλος της απόφασης, δεδομένου ότι η απόφαση στρέφεται κατά της Τουρκίας, επιβεβαιώνει το γεγονός ότι η Τουρκία παράνομα εισέβαλε στην Κύπρο και, κατ’ επέκτασιν, παράνομα συνεχίζει να κατέχει μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, με αποτέλεσμα να προκαλέσει ζημία και δικαίωμα σε αποζημίωση για ηθική βλάβη στους προαναφερόμενους.
(β) Επιβεβαίωση ότι το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων περιουσιών συνεχίζει να υφίσταται και η Τουρκία έχει υποχρέωση να διασφαλίσει την αποκατάσταση του δικαιώματος αυτού.
Σε σχέση με το δεύτερο σκέλος που προανέφερα, το ΕΔΑΔ ρητά αναφέρει ότι η απόφαση «Δημόπουλος» δεν απαλλοτριώνει το δικαίωμα ιδιοκτησίας, αλλά απλώς υποδεικνύει στον ιδιώτη ιδιοκτήτη τον τρόπο διεκδίκησης του δικαιώματός του, δηλαδή διά μέσου της Επιτροπής που λειτουργεί στα κατεχόμενα και η οποία, με βάση την απόφαση «Δημόπουλος», ανήκει στην Τουρκία και όχι στο τουρκοκυπριακό καθεστώς. Επιβεβαιώθηκε, δηλαδή, ο έλεγχος των κατεχομένων περιοχών της Κυπριακής Δημοκρατίας και διοικητικά από τη Τουρκία, πέραν του στρατιωτικού ελέγχου που είχε διακριβωθεί με την απόφαση του ΕΔΑΔ στην υπόθεση «Τιτίνας Λοϊζίδου».
Η Τουρκία έχει υποχρέωση να συμμορφωθεί με την απόφαση μέσα σε τρεις μήνες (δηλαδή να πληρώσει το συνολικό ποσόν των €90.000.000) και, σε περίπτωση μη πληρωμής, χρεώνεται με τόκο και το θέμα παραπέμπεται στην εξ Υπουργών Επιτροπή διά επιβολή κυρώσεων.
Η δέσμευση της Τουρκίας απορρέει από το γεγονός ότι έχει συνυπογράψει τη σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, βάσει της οποίας υφίσταται και λειτουργεί το ΕΔΑΔ.
Οι εντονότατες αντιδράσεις της Τουρκίας στην απόφαση αυτή επιβεβαιώνουν και τη σημασία της. Ταυτόχρονα αποδεικνύουν, για μια ακόμη φορά, το αλλοπρόσαλλο της πολιτικής της. Εκεί που η απόφαση του ΕΔΑΔ έκρινε ότι βόλευε τους σχεδιασμούς της (στην υπόθεση «Δημόπουλος») την σεβάστηκε, την αποδέκτηκε και τη χρησιμοποίησε. Τώρα που η απόφαση αυτή δεν την βολεύει, την απορρίπτει και δηλώνει ότι δεν την σέβεται και δεν την αποδέχεται. Μία πραγματικά επικίνδυνη νοοτροπία, που πρέπει να μας προβληματίσει όλους. Ανεξαρτήτως της πιο πάνω απόφασης, το Κυπριακό παραμένει πολιτικό ζήτημα και αποφάσεις Δικαστηρίων όπως αυτή του ΕΔΑΔ δεν πρόκειται από μόνες τους να το λύσουν.
Δεν θα τερματίσουν την κατοχή. Ταυτόχρονα όμως η νομιμότητα, όπως καθορίζεται διά μέσου της απόφασης του Δικαστηρίου, είναι ένα ισχυρό όπλο στην προσπάθεια επίτευξης σωστής πολιτικής λύσης του κυπριακού προβλήματος, που δεν μπορεί να είναι άλλη από την απελευθέρωση και επανένωση της Κύπρου. Το ισχυρό αυτό νομικό όπλο αναγνωρίστηκε από τους πρωτεργάτες εκείνους νομικούς στην Κύπρο, οι οποίοι ενδεχομένως τώρα δεν βρίσκονται στη ζωή, οι οποίοι είχαν τη διορατικότητα και την τόλμη να το χρησιμοποιήσουν και να ανοίξουν τον δρόμο για τη συνέχεια.
Μια συνέχεια, όμως, που, δυστυχώς, δεν χειριστήκαμε σωστά. Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι μεταξύ της νομιμότητας (που είναι η δική μας θέση) και της πραγματικότητας (που δημιουργήθηκε λόγω των τετελεσμένων και που είναι η τουρκική θέση), επικρατεί η νομιμότητα. Αυτή πρέπει να χρησιμοποιηθεί σωστά για να καταλήξουμε στη σωστή πολιτική λύση του κυπριακού προβλήματος που προανέφερα.
ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ
Δικηγόρος, Πρόεδρος Νομικού Συμβουλίου Δημοκρατικού Συναγερμού
