Έφθασε η ώρα της συμμετοχής των ΑΠΕ στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού;

Πρόσφατα η Ε.Ε. δημοσίευσε νέα πολιτική σχετικά με τις κρατικές επιδοτήσεις των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ). Αυτή η νέα πολιτική είναι αποτέλεσμα σωρείας σχετικών μελετών που έγιναν τα τελευταία χρόνια, όπου όλες προειδοποιούν ότι οι τιμές της ενέργειας στην Ε.Ε. θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν από την 1η Ιουλίου 2014 μέχρι και το έτος 2017. Με βάση την νέα πολιτική οι τωρινές επιδοτήσεις (γνωστές ως εγγυημένες διατιμήσεις) θα πρέπει:

(α) Για τα νέα έργα ΑΠΕ σταδιακά να καταργηθούν,

(β) τα κράτη μέλη της Ε.Ε. να διεξαγάγουν δημόσιους διαγωνισμούς για τις μελλοντικές επενδύσεις σε ΑΠΕ και

(γ) ο κλάδος των ΑΠΕ να συμμετέχει και να λειτουργεί αποκλειστικά βάσει του μηχανισμού της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού.

Η Ε.Ε. καλεί επίσης τα κράτη μέλη να αποφεύγουν τις αιφνιδιαστικές ή τις αναδρομικές αλλαγές και να συντονίσουν αποτελεσματικότερα τις στρατηγικές τους στις ΑΠΕ, ώστε το οικονομικό κόστος της ενέργειας, που επιβαρύνει τους καταναλωτές, να διατηρηθεί στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα. Η Ε.Ε. αποδέχεται την αναγκαιότητα μεταβατικής περιόδου, ώστε να προαχθεί η ενεργειακή αυτάρκεια της Ευρώπης και να περιοριστεί η εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Οι επιδοτήσεις θα πρέπει, όμως, να εγκαταλείπονται, όταν η τεχνολογική πρόοδος καθιστά ανταγωνιστικές τις ΑΠΕ. Στόχος, είναι η ενίσχυση των αποκλειστικά ανώριμων τεχνολογιών ΑΠΕ από τις οποίες τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά συστήματα μάλλον αποκλείονται.

Τι γίνεται στην Κύπρο; Πολύ προνοητικά η Κύπρος έχει υιοθετήσει τα τελευταία χρόνια τον θεσμό του μειοδοτικού διαγωνισμού (δημόσιος διαγωνισμός) για μεγάλες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών πάρκων και το μηχανισμό του συμψηφισμού μετρήσεων (net-metering) για οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα.Λειτουργούν δύο προηγμένοι μηχανισμοί προώθησης και ένταξης ώριμων ΑΠΕ, οι οποίοι θεωρούνται φιλικοί προς την ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, με αποτέλεσμα την μείωση των εξόδων του ταμείου προώθησης των ΑΠΕ.

Χρειάζεται, όμως, να γίνουν και άλλα βήματα όσο αφορά την μελλοντική κατάργηση των εγγυημένων διατιμήσεων προς όφελος πάντα του ταμείου ΑΠΕ και κατ’ επέκταση του Κύπριου καταναλωτή. Για παράδειγμα, θα πρέπει να μελετηθεί διεξοδικά η πιθανότητα για μετάβαση από το σημερινό σύστημα των εγγυημένων διατιμήσεων ΑΠΕ (γνωστό ως feed in tariff scheme -FiT-) το οποίο είναι ανεξάρτητο από την ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού σε ένα μηχανισμό που θα στηρίζεται στην ανταγωνιστική αγορά ηλεκτρισμού, όπως είναι το Sliding Premium-Price FiT Payments. Τέτοιος προηγμένος μηχανισμός θα στηρίζεται στην ωριαία (ή 30λεπτη) τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Έτσι, μέρος της συμφωνημένης διατίμησης με τον κάθε παραγωγό ΑΠΕ, θα βασίζεται στην πραγματική συνεισφορά του συστήματος ΑΠΕ, είτε ωριαία ή 30λεπτη, στο ηλεκτρικό σύστημα, η οποία είναι αλληλένδετη με την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας κατά την συγκεκριμένη στιγμή. Με αυτό τον τρόπο οι παραγωγοί ΑΠΕ θα συμμετέχουν ενεργά όχι μόνο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και στην αγορά ισχύος και στην αγορά επικουρικών υπηρεσιών, και θα αποζημιώνονται μέσα από το σύστημα εκκαθάρισης της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού.

Επίσης θα πρέπει να μελετηθεί διεξοδικά το ενδεχόμενο εισαγωγής συστημάτων αντλισιοταμίευσης στο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής της Κύπρου, έτσι ώστε να γίνει μελλοντικά εφικτή η περαιτέρω χρήση ΑΠΕ. Τέτοια συστήματα λόγω της πολυπλοκότητας του σχεδιασμού και αδειοδότησής τους θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σε εμπορική βάση, το γρηγορότερο μετά από το έτος 2022. Εναλλακτικά θα μπορούσε να εξεταστεί η χρήση μπαταριών. Ήδη, σε διάφορες χώρες, βρίσκονται σε λειτουργία συστοιχίες μπαταριών δυναμικότητας μέχρι 350 μεγαβάτ και υπό κατασκευή συστοιχίες παταριών που φτάνουν τα 1000 μεγαβάτ.

ΔΡ. ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΟΥΛΛΙΚΚΑΣ
PhD, DTech, Αναπληρωτής
Καθηγητής Ενεργειακής Πολιτικής
American University of Sharjah