Η μέχρι τούδε απελευθέρωση της αγοράς των υπηρεσιών ΑΗΚ και ΑΤΗΚ, καθώς κι η μελέτη των διαγραφόμενων προοπτικών στους τομείς αυτούς, θα καταδείξει σε ποιους τομείς υπάρχουν ευκαιρίες για πρόσθετες επενδύσεις

Δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστές οι προθέσεις της Κυβέρνησης στο θέμα της «αποκρατικοποίησης» των ημικρατικών οργανισμών ΑΗΚ και ΑΤΗΚ, πέραν του γενικού πλαισίου που τέθηκε από τον σχετικό Νόμο. Πέραν της προσπόρισης εσόδων για κάλυψη δημοσιονομικών αναγκών, το κύριο μέλημα αυτού του εγχειρήματος θα πρέπει να είναι η μελλοντική ανάπτυξη του τόπου. Στη συνέχεια θα υποβάλω μερικές σκέψεις στο θέμα αυτό.

Σε άρθρο με τίτλο «Οι ασυνέπειες της Ευρωπαικής Ένωσης κι οι ημικρατικοί οργανισμοί», υποστήριξα ότι «η άμεση υλοποίηση της δέσμευσης αυτής δεν λαμβάνει υπόψη την οικονομική συγκυρία που διέρχεται η χώρα, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε ξεπούλημα καλά δικτυωμένων οργανισμών, όπως έγινε με τα παραρτήματα των κυπριακών τραπεζών στην Ελλάδα».

Επειδή φαίνεται τώρα να υπάρχει κάποιος χρόνος, οι μελέτες που θα γίνουν θα πρέπει να εστιάσουν την προσοχή τους στις άλλες παραμέτρους του όλου εγχειρήματος, που βασικά συνοψίζονται στο πώς η Κύπρος θα εξασφαλίσει τις καλύτερες και φθηνότερες υπηρεσίες στους τομείς που καλύπτουν, ενώ θα προωθεί ταυτόχρονα τις αναπτυξιακές της ανάγκες. Μάθαμε τελευταία ότι οι κυπριακές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά πληρώνουν το πιο ακριβό ρεύμα και τα πιο ακριβά τέλη διαδικτύου στην Ευρώπη.

Ήταν για τους λόγους αυτούς που η Ε.Ε. έδωσε οδηγίες στα κράτη/μέλη για χρησιμοποίηση τέτοιων Οργανισμών σαν μέσο φιλελευθεροποίησης στον τομέα τους (κι όχι τη δημιουργία ιδιωτικών μονοπωλίων), για προώθηση της ανταγωνιστικότητας. Η άτακτη αποκρατικοποίηση βασικών υπηρεσιών δεν εγγυάται μείωση των τιμών των παρεχομένων υπηρεσιών. Γιατί οι ιδιώτες, που θα κατέχουν τη βασική υποδομή, να διευκολύνουν τη δημιουργία ανταγωνιστικών συνθηκών θέτοντας στη διάθεση των αντιπάλων τους τις βασικές τους εγκαταστάσεις ή διευκολύνοντάς τους στη διάθεση του προϊόντος τους, βασικά στοιχεία για τον σκοπό αυτό;

Εκτός εαν οι ανάδοχοι ιδιώτες αναλάβουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις σχετικές οδηγίες της Ε.Ε. Αναμένουμε λοιπόν πρώτα να μάθουμε για την πρόοδο που έγινε στο θέμα αυτό. Η μέχρι τούδε απελευθέρωση της αγοράς των υπηρεσιών ΑΗΚ και ΑΤΗΚ, καθώς κι η μελέτη των διαγραφόμενων προοπτικών στους τομείς αυτούς, θα καταδείξει σε ποιους τομείς υπάρχουν ευκαιρίες για πρόσθετες επενδύσεις, σε ιδιωτικές και ημικρατικές επιχειρήσεις. Στις πρώτες θα πρέπει να παρασχεθεί κάθε διευκόλυνση (αδειοδότηση κ.λπ), ενώ στις δεύτερες θα κληθούν και ιδιώτες επενδυτές να συμμετάσχουν.

Είναι εδώ που θα πρέπει να εξεταστεί πρώτα το σενάριο μετοχοποίησης των δυο Οργανισμών με τη διατήρηση του πλειοψηφικού πακέτου από μέρους του κράτους. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η κρατική κυριαρχία σε δυο ζωτικούς τομείς δραστηριότητας, σημαντικούς ακόμα και γι’ αυτήν την ασφάλειά του. Μετοχές μπορούν να αγοράσουν και τα Ταμεία Προνοίας των Υπαλλήλων, διασφαλίζοντας έτσι τα δικαιώματά τους.

Οι ενέργειες που θα πρέπει να γίνουν είναι: Αναβολή λήψης οιασδήποτε απόφασης για την «αποκρατικοποίηση» της ΑΗΚ και της ΑΤΗΚ μέχρι να ολοκληρωθούν οι αναγκαίες μελέτες. Το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα λαμβάνονται αποφάσεις είναι η ανάληψη συγκεκριμένων ενεργειών για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών οδηγιών για απελευθέρωση των αγορών. Για εκείνες τις υπηρεσίες για τις οποίες δεν υπάρχουν άμεσα ενδιαφερόμενοι ή είναι σημαντικές για λόγους εθνικής ασφάλειας, η ΑΗΚ κι η ΑΤΗΚ θα μπορούσαν να τις παρέχουν οι ίδιες ενισχύοντας την κεφαλαιουχική τους βάση εκδίδοντας μετοχές προς το κοινό ή συγκεκριμένους επενδυτές.

Στο μεταξύ, οι δυο Οργανισμοί θα ξεκινήσουν την αναδιάρθρωση με στόχο τη μείωση λειτουργικών δαπανών. Ορισμένες δραστηριότητες ή έργα θα μπορούσαν να διεξάγονται ή να γίνονται με ανάθεση σε τρίτους αντί να διατηρούν οι ίδιοι μόνιμες υπηρεσίες και συνεργεία. Ασφαλώς κάθε ένας Οργανισμός έχει και τις δικές του ιδιαιτερότητες. Η ΑΗΚ βρίσκεται μπροστά στις μεγάλες προκλήσεις της χρησιμοποίησης φυσικού αερίου σαν πρώτης ύλης για την παραγωγή ηλεκτρισμού.

Είμαι βέβαιος ότι έχει κάμει ήδη τις μελέτες της για τις πρόσθετες επενδύσεις που χρειάζονται τόσο για την ενδιάμεση λύση όσο και για τη μόνιμη λύση όταν θα χρησιμοποιεί κυπριακό αέριο. Σε περίπτωση βελτίωσης της κεφαλαιουχικής επάρκειάς της, ως ανωτέρω, το κράτος θα μπορούσε να καταστεί μέτοχος στις επενδύσεις εξόρυξης, μεταφοράς κι επεξεργασίας του αερίου μέσω της ΑΗΚ. Με αυτήν την προοπτική μεγεθύνεται η σημασία της ίδιας για διεθνείς επενδυτικούς οργανισμούς παρά αν περιορίζεται στην παραγωγή ηλεκτρισμού για τη μικρή αγορά της Κύπρου.

Προς την ίδια κατεύθυνση κινείται κι η τελευταία ενέργεια της ΑΗΚ να χρησιμοποιήσει την ηλιακή ενέργεια για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Οι ιδέες αυτές ισχύουν κατά κάποιον τρόπο και στην περίπτωση της ΑΤΗΚ. Οι πιο πάνω τρόποι «αποκρατικοποίησης» ή ενίσχυσης της κεφαλαιουχικής βάσης δεν πρέπει να περιοριστούν στα σημερινά δεδομένα των παρεχόμενων υπηρεσιών της αλλά να περιλάβει και τις προοπτικές επέκτασής τους, εδώ και κυρίως στο εξωτερικό.

Ήδη με την πόντιση υποβρυχίων καλωδίων και την εγκατάσταση του δορυφορικού σταθμού στην «Κακορατζιά» από παλιά, η Κύπρος λειτουργεί ως επικοινωνιακός κόμβος της περιοχής με την Ευρώπη κι όλον τον κόσμο. Ευκαιρίες που παρουσιάστηκαν αργότερα για επέκταση του ρόλου της μέσω δορυφόρων της περιοχής δεν αξιοποιήθηκαν. Τώρα είναι πάλι η ώρα να ξαναμελετηθούν τα δεδομένα και να ληφθούν οι σωστές αποφάσεις. Η Κύπρος είναι πολύ μικρή. Τα οικονομικά της σύνορα πρέπει να επεκτείνονται συνεχώς.

ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός και πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com