Η πραγματική μεταρρύθμιση είναι αυτή που δεν θα δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα από τα υφιστάμενα

Οι συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης επαναφέρονται πολύ σύντομα και οδηγούνται στο στάδιο της λήψης των τελικών αποφάσεων, ως προς το τι δέον γενέσθαι. Υπάρχουν, ήδη, ολοκληρωμένες και κατατεθειμένες δύο πολυσέλιδες μελέτες ξένων ειδικών, Άγγλων και Ιταλών, τους οποίους κάλεσαν Κυβέρνηση και Ένωση Δήμων αντίστοιχα. Μελέτες με συγκεκριμένες εισηγήσεις, για μια καινούργια πορεία εξορθολογισμού, που θα επιλύει ριζικά τα χρονίζοντα προβλήματα και δεν θα δημιουργεί καινούργια και μεγαλύτερα από τα υφιστάμενα. Αυτό είναι το κρίσιμο διακύβευμα της Μεταρρύθμισης: Να επιλύσουμε τα προβλήματα και όχι να τα μεγεθύνουμε μέσα από ασάφειες και γκρίζες ζώνες. Και, κυρίως, να μην επιβαρύνουμε τους πολίτες με μεγαλύτερο φορολογικό κόστος από το υφιστάμενο. Αντίθετα, να επιτευχθεί η μείωσή του. Αυτή θα είναι η πραγματική μεταρρύθμιση. Και θα επιτύχει, εάν μπορέσει να διαχειριστεί, χωρίς θυματοποίηση των πολιτών, τα συσσωρευμένα χρέη των Δήμων, που αγγίζουν τα 500 εκατομμύρια ευρώ!

Είναι τώρα η ευκαιρία, η Πολιτεία να κάνει πράξη τις πάγιες θέσεις της για μια ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση, που να είναι τοπική κυβέρνηση. Και για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει ν' αλλάξει το νομοθετικό πλαίσιο. Πρέπει, πρώτα, να καθοριστεί με σαφήνεια και ευκρίνεια το πλαίσιο λειτουργίας των δήμων και μετά να κριθεί, με υπευθυνότητα και ξεκάθαρη τεκμηρίωση, εάν πρέπει να υπάρξουν συγχωνεύσεις δήμων και σε ποια έκταση, εάν είναι αναγκαία η δημιουργία δευτεροβάθμιου οργάνου που θα αναλάβει να διαχειριστεί σημαντικές εξουσίες, ή εάν σωστότερη λύση είναι η πολύπλευρη συμπλεγματοποίηση υπηρεσιών, μέσα από ευρύ φάσμα συνεργασιών και με τον ιδιωτικό τομέα.

Το σημερινό μοντέλο λειτουργίας των δήμων, τουλάχιστον όλων των περιφερειακών που δεν αποτελούν πολεοδομικές Αρχές, τους επιφορτίζει με τεράστιες ευθύνες και υποχρεώσεις για όσα συνθέτουν την εξυπηρέτηση της καθημερινότητας του πολίτη, αλλά δεν τους παραχωρεί ισχυρές εξουσίες για ν' αποφασίζουν γρήγορα και αποτελεσματικά για τα του οίκου τους.

Θέλει, για παράδειγμα, ένας δήμος να λάβει μέτρα κυκλοφοριακής διακίνησης σε μια συγκεκριμένη περιοχή; Δεν μπορεί να κάνει το παραμικρό εάν δεν αποφασίσει ο Φορέας Τροχαίας, που ελέγχεται από το κεντρικό κράτος.

Ιδού, ακόμη ένα παράδειγμα: Επιθυμεί ένας περιφερειακός δήμος να παραχωρηθεί ή όχι κάποια πολεοδομική άδεια; Το μόνο που μπορεί να κάνει, είναι να δώσει θετικές ή αρνητικές απόψεις προς την Πολεοδομία, η οποία θα λάβει τελεσιδίκως την απόφαση κι αν θέλει λαμβάνει υπόψη τις απόψεις της δημοτικής Αρχής.

Στην Έγκωμη, είχαμε την περίπτωση, προ πενταετίας, της μεταφοράς μεγάλης κυβερνητικής Υπηρεσίας σε περιοχή για την οποία δήμος διαφωνούσε έντονα, γιατί θα επηρεαζόταν ο οικιστικός χαρακτήρας και η ποιότητα ζωής των περιοίκων. Ωστόσο, οι αρνητικές απόψεις του δήμου και οι ενστάσεις των δημοτών δεν λήφθηκαν υπόψη και το κεντρικό κράτος έδωσε την έγκριση, έφερε την Υπηρεσία, και οι περίοικοι από τη μια στιγμή στην άλλη βρέθηκαν περικυκλωμένοι από εκατοντάδες αυτοκίνητα.

Θα μπορούσα να δώσω κι άλλα πολλά παραδείγματα, που φανερώνουν την αδυναμία των τοπικών Αρχών να καθορίζουν τα του οίκου τους. Οι ευθύνες των δήμων, με βάση τον νόμο, για ανάληψη ή εκτέλεση εργασιών καθαριότητας, δενδροφυτεύσεων, ποτίσματος δένδρων, θάμνων και γρασιδιών, λειτουργίας πάρκων, κλαδεμάτων, επιδιόρθωσης πεζοδρομίων και δρόμων, οχετών και πολλών άλλων συναφών υποχρεώσεων, όπως η πληρωμή του κόστους οδικού φωτισμού, είναι τεράστιες. Ευθύνες τις οποίες οι δήμοι αναλαμβάνουν, με απίστευτα μεγάλο χρηματικό κόστος. Αλλά, όταν πρόκειται για παραχώρηση δικαιωμάτων που θα δώσουν στους δήμους τη δυνατότητα να έχουν και τα ανάλογα έσοδα (π.χ. είσπραξη αδειών κυκλοφορίας ή επιστροφή της απώλειας του πραγματικού ποσοστού επαγγελματικού φόρου), το κεντρικό κράτος δεν ανταποκρίνεται…

Είναι κρίσιμες οι στιγμές για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Πρέπει να ξαναπάρει μπρος μέσα από τολμηρές αποφάσεις, ώστε να μπορέσει να ξεπεράσει πάγιες αδυναμίες της και να γίνει πραγματικός σύμμαχος και πιστός υπηρέτης της ποιότητας ζωής όλων. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στο σύντομο μέλλον, είναι απαραίτητο να διακρίνονται και από ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, γιατί ο δήμος είναι η πιο κοντινή εξουσία προς τον πολίτη. Δεν πρέπει να γίνει απρόσιτος, γιατί εάν ο πολίτης, μέσα στη δίνη της γενικότερης οικονομικής λαίλαπας που έχει τυλίξει τον τόπο, χάσει και τη στοργή του δημαρχείου για τα προβλήματα της γειτονιάς του και της καθημερινότητάς του, θα επιστρέψουμε, σταδιακά, στη δεκαετία του 1960, όσον αφορά τις συνθήκες διαβίωσης και ποιότητας ζωής των κοινοτήτων.

ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
Δήμαρχος Έγκωμης