Το Κυπριακό δεν έχει ακόμη επιλυθεί, λόγω του ότι ανέκαθεν υπήρξε εκατέρωθεν φόβος ή/και φοβίες για μια λύση επανένωσης
Η άποψη ότι το κυπριακό πρόβλημα δεν έχει ακόμη επιλυθεί στη βάση της Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, ένεκα του ότι στερούμασταν διαχρονικά από μέρους του διεθνούς παράγοντα ιδεών, προτάσεων και σχεδίων για λύση, είναι κατά την άποψή μου λανθασμένη. Στο παρόν άρθρο θα επιχειρηματολογήσω ότι το εν λόγω πρόβλημα δεν έχει ακόμη επιλυθεί όχι λόγω έλλειψης ιδεών αλλά λόγω έλλειψης πολιτικής βούλησης.
Παρόλο ότι από το 1978 και μετά έχουν υπάρξει πολλές ιδέες, προτάσεις και σχέδια για επίλυση του Κυπριακού στη βάση ενός ομόσπονδου διζωνικού, δικοινοτικού μοντέλου, εντούτοις όλα αυτά έχουν απορριφθεί κατά καιρούς είτε από τη μια είτε και από την άλλη πλευρά ως ετεροβαρή. Αποκορύφωμα όλων αυτών ήταν ασφαλώς το σχέδιο Ανάν το οποίο και έδωσε ακριβές περιεχόμενο στο υπό συζήτηση μοντέλο κυπριακής διακυβέρνησης επεξηγώντας, ουσιαστικά για πρώτη φορά, με περισσή λεπτομέρεια, το τι σημαίνει διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα.
Καμία όμως ιδέα, πρόταση ή σχέδιο επίλυσης του Κυπριακού δεν ευτύχησε να εφαρμοστεί γιατί ποτέ δεν υπήρξε η απαραίτητη κοινή πολιτική βούληση για λύση. Και αυτό ένεκα του ότι οι δύο πλευρές συνεχίζουν δυστυχώς να φαντάζονται τα συστατικά στοιχεία μιας λύσης κατά τρόπο διαμετρικά αντίθετο (π.χ. το θέμα της κυριαρχίας του νεοσύστατου κράτους και από πού θα εκπορεύεται, μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας ή παρθενογένεση, ασφάλεια-εγγυήσεις, περιουσιακό κ.ά.).
Η διαχρονική όμως έλλειψη κοινής πολιτικής βούλησης οφείλεται κατά τη γνώμη μου στο ότι κατά βάθος οι δύο πλευρές δεν εμπιστεύονται η μια την άλλη. Αυτό είναι εμφανές από τις καθημερινές δημόσιες δηλώσεις των ηγεσιών των δύο πλευρών.
Η ανυπαρξία όμως αμοιβαίας εμπιστοσύνης απορρέει με τη σειρά της από φόβο ή/και φοβίες (κυρίως λόγω της ανασφάλειας που δημιουργεί στους Ελληνοκυπρίους η συνεχής στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στην Κύπρο) για τη δημιουργία ενός κοινού κράτους. Αυτός όμως ο εκατέρωθεν φόβος ή/και φοβίες είναι απόρροια τριών βασικών αιτίων, ως εξής: α) της συνεχούς επίκλησης στις λαϊκές κουλτούρες (popular cultures) των δύο πλευρών ενός συγκρουσιακού ιστορικού παρελθόντος κατά τρόπο μονοδιάστατο (π.χ. 1974 Vs 1963-64), β) της ύπαρξης πολιτικών και οικονομικών κύκλων με επιρροή -κυρίως στην ελληνοκυπριακή πλευρά- οι οποίοι για διάφορους λόγους και συμφέροντα αντιστέκονται σε μια λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, γ) της διαχρονικής αδυναμίας των ηγεσιών των δύο κοινοτήτων να εκπαιδεύσουν Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους για τη διαφορά τού να είσαι πολίτης ενός ομόσπονδου κράτους σε αντίθεση με μέλος μιας εθνικής ομάδας.
Με βάση την πιο πάνω λογική, για να μπορέσουμε να επιλύσουμε το Κυπριακό, θα πρέπει να εξαλείψουμε σταδιακά τα τρία προαναφερθέντα βασικά αίτια, τα οποία κατά την άποψή μου έχουν λιπάνει το Κυπριακό για τόσες δεκαετίες. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουμε ίσως να καταπολεμήσουμε τον φόβο ή/και φοβίες των δύο κοινοτήτων ούτως ώστε να δημιουργήσουμε αμοιβαία εμπιστοσύνη, η οποία με τη σειρά της θα δημιουργήσει -ελπίζω- την κατάλληλη πολιτική βούληση για λύση επανένωσης.
Εν κατακλείδι, το Κυπριακό δεν έχει ακόμη επιλυθεί λόγω του ότι ανέκαθεν υπήρξε εκατέρωθεν φόβος ή/και φοβίες για μια λύση επανένωσης. Ως εκ τούτου, πιστεύω ότι ο μόνος ίσως ρεαλιστικός δρόμος για να πετύχουμε τον στόχο της λύσης, είναι μέσω της εξελικτικής λύσης στη βάση Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης υψηλής και χαμηλής πολιτικής, τα οποία και να ενταχθούν σε μια Προσωρινή Συμφωνία (Interim Agreement) μεταξύ των δύο πλευρών.
Όπως έχω αναλύσει από το 2003, μέσα από σειρά άρθρων μου στον ελληνοκυπριακό Τύπο (βλ. Κυπριακό: Συμφωνία και Ύστερα Λύση, 4/2/2003, Κυπριακό: Ο Τρίτος Δρόμος, 31/7/2005, Κυπριακό: Μια Εναλλακτική Προσέγγιση, 25/3/2010, Η Δύναμη της Εξελικτικής Λύσης, 10/2/2012), μέσα από μια τέτοια εξελικτική πορεία επίλυσης του Κυπριακού οι δύο πλευρές θα μπορέσουν αφενός μεν να ικανοποιήσουν εκατέρωθεν συμφέροντα, αφετέρου δε να δημιουργήσουν ένα σημαντικό απόθεμα εμπιστοσύνης το οποίο θα μπορούσε δυνητικά σε 5-10 χρόνια να οδηγήσει τα δύο μέρη στην αποδοχή ενός μελλοντικού περιεκτικού σχεδίου του ΟΗΕ, το οποίο και να ενώνει τον κυπριακό λαό.
ΧΡΙΣΤΟΣ ΓΙΑΓΚΟΥ
Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας συμβούλων
BLC BUSINESS LINKS CONSULTANCY LTD
