Η μεγαλύτερη προσφορά των πολιτικών ηγετών, όλων των βαθμίδων, προς τον λαό που τους εξέλεξε, είναι η απεμπλοκή τους από τα διαπλεκόμενα συμφέροντα και η ανιδιοτελής στράτευσή τους στην υπηρεσία του λαού

Μία από τις παράδοξες διαπιστώσεις που μπορεί, με σχετική άνεση, να κάνει ένας σύγχρονος παρατηρητής του τρόπου λειτουργίας της κοινωνίας, είναι πως άλλες προβάλλει ως αξίες της και άλλες πραγματώνει. Το γεγονός αυτό, μέχρις ενός σημείου, μπορεί να οφείλεται στις εγγενείς αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης. Ο άνθρωπος, δηλαδή, άλλα θέλει να πράξει και μια εσωτερική αδυναμία, έξω από τη βούλησή του, τον παρωθεί σε άλλες επιλογές. Ωστόσο, η έκταση και οι διαστάσεις που το εν λόγω φαινόμενο πήρε σήμερα, παρακινεί στην αναζήτηση άλλων αιτίων, τα οποία συγκεκριμενοποιούνται στον ατομοκεντρικό και συμφεροντολογικό χαρακτήρα της σύγχρονης παγκόσμιας κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας.

Σήμερα η πολιτική εξουσία, αντί να εξυπηρετεί τα καλώς νοούμενα συμφέροντα των πολιτών, κατάντησε να είναι αιχμάλωτη μιας αδίστακτης οικονομικής ολιγαρχίας, η οποία λυμαίνεται τον πλούτο κάθε χώρας, αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο. Ως εκ τούτου, έντονη προβάλλει η ανάγκη μιας ριζικής αναθεώρησης του ρόλου και του έργου ενός πολιτικού ανδρός, από οποιανδήποτε θέση και αν ασκεί τα καθήκοντά του. Το αίτημα των καιρών, το οποίο προβάλλει αμείλικτο και συνάδει προς τις ανάγκες της ανθρώπινης φύσης είναι η ευνομία, η ισονομία, η ισοπολιτεία και η παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους τους πολίτες για παιδεία, εργασία, ευημερία και πρόοδο. Το πολιτικό σύστημα, για να δικαιολογεί την ύπαρξή του, είναι επιβεβλημένο να λαμβάνει υπ’ όψιν τις ανάγκες όλων: Των πολλών, των ολίγων και του καθενός ξεχωριστά. Προς την κατεύθυνση αυτήν, ο ρόλος και η προσφορά του πολιτικού ανδρός προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία, αν, μάλιστα, κατέχει υψηλή πολιτική θέση.

Η πρώτη και πρωταρχικής σημασίας προσφορά ενός πολιτικού ανδρός έχει πεδίο αναφοράς τον εαυτό του. Ένας πολιτικός παράγοντας, από τον ανώτατο άρχοντα, τον υπουργό, τον βουλευτή, τον κομματικό αξιωματούχο, μέχρι και το τελευταίο πολιτικό στέλεχος, θα πρέπει, εκ των πραγμάτων, να έχει παιδεία, υψηλό πνευματικό επίπεδο, ηθική συγκρότηση και πολιτική και κοινωνική ευαισθησία, προκειμένου να αγωνίζεται για την εξυπηρέτηση του κοινού συμφέροντος, εντός του οποίου εντάσσεται και η ικανοποίηση του ατομικού συμφέροντος.

Αυτή είναι η βασική προϋπόθεση, ώστε ο πολιτικός ανήρ να προσφέρει, πράγματι, έργο στην κοινωνία. Οι πολιτικοί σήμερα, οι ασκούντες εξουσία, εκτελεστική και νομοθετική, αυτό που κάνουν, στην καλύτερη περίπτωση, είναι να ικανοποιούν περισσότερο την ακόρεστη δίψα μιας ολιγαρχίας για κέρδος, λιγότερο τις ανάγκες των πολλών, ενώ μόλις και μετά βίας μεριμνούν για τη βιολογική συντήρηση των μη προνομιούχων.

Το οξύμωρο, για να μην πω το τραγικό, είναι ότι η προσφορά του πολιτικού αξιωματούχου και, ιδίως, του πολιτικού ηγέτη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον χαρακτήρα και την υφή της εξουσίας, η οποία, όπως ασκείται και όπως λειτουργεί, δεν επιτρέπει στους πολιτικούς να προσφέρουν στον λαό, στο εκλογικό σώμα, αν θέλετε, τα όσα οι καλές τους προθέσεις τούς υπαγορεύουν να πραγματώσουν προς όφελος του λαού. Αυτός είναι και ο λόγος που οι προεκλογικές υποσχέσεις δεν τηρούνται μετεκλογικά.

Οι πολιτικοί, σε τελευταία ανάλυση, είναι δέσμιοι των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων, γνωστού όντος ότι οι μεγάλοι οικονομικοί παράγοντες επιχορηγούν την προεκλογική εκστρατεία των πολιτικών με μεγάλα χρηματικά ποσά, ώστε να καθίστανται οι τελευταίοι όργανά των και να εξυπηρετούν τα συμφέροντά των. Πρόκειται για τη λεγόμενη διαπλοκή, τις συνέπειες της οποίας πληρώνει ο λαός, ο οποίος είναι αδύνατο να αντιδράσει ή αντιδρά με σπασμωδικές, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, κινήσεις.

Η μεγαλύτερη προσφορά των πολιτικών ηγετών, όλων των βαθμίδων, προς τον λαό που τους εξέλεξε, είναι η απεμπλοκή τους από τα διαπλεκόμενα συμφέροντα και η ανιδιοτελής στράτευσή τους στην υπηρεσία του λαού. Όταν η πολιτική αρετή καταστεί γνώμονας των πολιτικών ηγετών και παταχθούν η αισχροκέρδεια και η εκμετάλλευση, τότε τα φυσικά δικαιώματα του λαού -η εργασία, η υγεία, η παιδεία και η κατοικία- θα είναι διασφαλισμένα.

Για κανέναν πολιτικό δεν είναι εύκολο, όταν είναι μέρος του προβλήματος, να το αντιμετωπίσει και να το επιλύσει. Το πρόβλημα είναι, πράγματι, δομικό. Ωστόσο, κάποιες ατομικές πρωτοβουλίες από φωτισμένες προσωπικότητες μπορούν να δημιουργήσουν τα πρώτα ρήγματα πάνω σε αυτό το φαύλο πολιτικό σύστημα. Από της επόψεως αυτής η εξουσία, η πολιτική και οι πολιτικοί θα πρέπει να υπονομεύσουν τον εαυτό τους, προκειμένου να μην είναι διαρκώς εκτεθειμένοι στην πρόκληση της δωροδοκίας.

Θεωρώ περιττό να προσθέσω ότι μια παιδεία, σε όλες τις βαθμίδες, η οποία προάγει το κριτικό πνεύμα, συνιστά την ασφαλέστερη βάση της ριζικής αλλαγής της νοοτροπίας του κοινού. Πέρα τούτου, η προσφορά του πολιτικού ηγέτη έγκειται στη διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών διακίνησης και μετάδοσης της πραγματικής και όχι της προπαγανδιστικής αλήθειας, εκείνης, προπάντων, η οποία διέπεται από μικρόνοια και παραλογισμό της χειρίστης μορφής. Η ανθρωπότητα δημιούργησε επιστήμη και τέχνη. Για ποιους λόγους να μην μπορεί να δημιουργήσει έναν κόσμο δικαιοσύνης, ισότητας και αλληλεγγύης; Αν η ανθρωπότητα έχει να επιδείξει έναν Πλάτωνα, τον Σαίξπηρ, τον Μότζαρτ και τον Άινσταϊν, γιατί να μην αναδείξει τους ηγέτες εκείνους, οι οποίοι θα συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός κόσμου προσφοράς και αλληλεγγύης;

ΠΑΝΙΚΟΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ
Δικηγόρος, Πολιτικός Επιστήμονας.
Αντιπρόεδρος ΤΕΠΑΚ

(Απόσπασμα από την εισήγηση στο Φιλοσοφικό Συμπόσιο στη Λεμεσό, στις 28/03/2014 και 29/03/2014)