Συναντώ διαρκώς ανθρώπους που στηρίζονται σε πλάτες τρίτων. Ανθρώπους ζηλότυπους, εξαρτημένους, μεμψίμοιρους. Ένα ζηλότυπο άτομο βλάπτεται μόνο από τον εαυτό του. Η αδυναμία αυτή -ζηλοτυπία- βρίσκεται στη βάση όλων των διαταραχών της προσωπικότητας. Στην ουσία οι ζηλότυποι άνθρωποι πάσχουν από παιδομορφισμό. Παιδομορφισμός σημαίνει να εξακολουθείς να ενεργείς με έναν παιδαριώδη τρόπο. Δηλαδή, να ενεργείς σαν παιδί με έναν τρόπο εξαρτημένο, αναποτελεσματικό και ανεύθυνο.

Οι συναισθηματικές δυσκολίες εμφανίζονται στα ζηλότυπα άτομα στους τομείς εκείνους όπου στηρίζονται περισσότερο σε άλλους και εξαρτώνται από αυτούς, παρά στις εσωτερικές τους παρορμήσεις, τις εσωτερικές τους δυνάμεις και τη δική τους πρωτοβουλία. Ο ζηλιάρης άνθρωπος είναι πάντα θυμωμένος, αισθάνεται υποβιβασμένος στη ζωή. Όταν βρίσκεται σε παροξυσμό ζήλιας θεωρεί τον εαυτό του παραπεταμένο και αποστερημένο. Η μεμψιμοιρία τού αφαιρεί κάθε ευχαρίστηση.

Ο Άντλερ ανέφερε ότι κάποιοι άνθρωποι είναι αποτυχημένοι επειδή τους λείπει η αλληλεγγύη και το κοινωνικό ενδιαφέρον, ότι το νόημα που δίνουν στη ζωή είναι ένα ατομικό νόημα, ότι κανείς άλλος δεν ωφελείται από την πραγματοποίηση των στόχων τους και ότι το ενδιαφέρον τους σταματά στο δικό τους πρόσωπο.

Το παραχαϊδεμένο παιδί ή ενήλικας δεν είναι μαθημένος να αυτενεργεί. Έχει διαπαιδαγωγηθεί με τέτοιον τρόπο ώστε να μην μπορεί να είναι ανεξάρτητος. Αναπτύσσει, λοιπόν, συμπτώματα προκειμένου να τρέξουν οι άλλοι να τον βοηθήσουν. Στην ουσία εκμεταλλεύεται και χειρίζεται τους γύρω του για να αναπληρώσουν τις αδυναμίες του. Τα συσσωρευμένα αισθήματα κατωτερότητας καταλήγουν να οδηγήσουν τον άνθρωπο να κάνει αντισταθμιστική κίνηση προς αισθήματα ανωτερότητας. Δηλαδή να αναζητεί τη δύναμη που θα τον καθιστά ικανό να ελέγχει και να κυριαρχεί. Τα αισθήματα ανωτερότητας θα γίνουν ισοβαρή, αν και θα είναι σε αντίθεση με τα αισθήματα κατωτερότητας, ενώ θα βρίσκονται σε άμεση σύγκρουση με οποιεσδήποτε αξιώσεις συνεργασίας. Το πραγματικό του πρόβλημα δεν θα λυθεί εφόσον θα στηρίζεται σε άλλους.

Η ανωτερότητα, η όψη της καλυμμένης κατωτερότητας, θα παίρνει το ηχόχρωμα της υπερηφάνειας, της ασύστολης καυχησιολογίας, της υπερβολής, της υπερέκθεσης, της ματαιότητας, της ασύδοτης φιλοδοξίας.

Πώς λυτρώνονται οι ζηλότυποι, οι εξαρτημένοι άνθρωποι; Η αυτοδυναμία είναι το μόνο αντίδοτο στον παιδομορφισμό. Ο άνθρωπος ξέρει περισσότερα απ’ όσα μπορεί να καταλάβει. Κατά βάθος γνωρίζει ποιος είναι, γι’ αυτό συγκαλύπτει την αίσθηση κατωτερότητας που νιώθει με τον μανδύα της ανωτερότητας. Οι περισσότεροι όμως άνθρωποι ψάχνουν για συνταγές λύσεων. Αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι ακόμη έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τη συμπεριφορά τους. Θέλουν μόνο να ξεφύγουν χωρίς να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.

Οι άνθρωποι αυτοί λυτρώνονται όταν ανακαλύψουν τον στόχο που έχουν θέσει για τη ζωή τους ή μάλλον όταν ανακαλύψουν ότι ολόκληρος ο τρόπος ζωής τους τούς απομακρύνει ολοένα και περισσότερο από τον στόχο τους. Όταν αντιληφθούν τη στάση τους απέναντι στα πράγματα, η οποία κληροδοτείται ή είναι προϊόν παρανοήσεων. Όταν κανείς αντιλαμβάνεται το λάθος του και τις αρνητικές συνέπειες που έχουν τα λάθη του και δεν προσπαθεί να τις διορθώσει, στην ουσία έρχεται σε αντίθεση με την ανθρώπινη φύση και με την αρχή αυτοσυντήρησης. Προς τα πού πάμε λοιπόν; Η κίνηση του ανθρώπου μάς δείχνει το ποιόν του.

ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ
Ψυχολόγος