Αν χαθεί, όμως, ο πολιτισμός, είναι το τέλος της ιστορίας

Το πρώτο θύμα της αλόγιστης, τουλάχιστον, συμπεριφοράς των ΕΛΑΜιτών «υπερπατριωτών» ακτιβιστών στην εκδήλωση με τον Τουρκοκύπριο πολιτικό Αχμέτ Αλί Ταλάτ είναι, κατά τον Αρχιεπίσκοπο, τα εκκλησιαστικά μας μνημεία στα κατεχόμενα. Λήφθηκαν ήδη αποφάσεις· φοβάται ο Μακαριώτατος από τις κατοχικές αρχές για την απαγόρευση στους Eλληνοκυπρίους να επισκέπτονται τα εκκλησιαστικά τους μνημεία, μερικά από τα οποία μόλις πρόσφατα μπόρεσαν να επιδιορθώσουν, ύστερα από κόπους και μόχθους πολλούς. Και είναι προς τιμήν του Μακαριωτάτου, που με τις μετέπειτα επαφές του με τον Μουφτή των Τουρκοκυπρίων και τις σχετικές δηλώσεις του, βοήθησε ώστε να μην επαληθευτούν οι φόβοι του.

Αναρίθμητα είναι τα πολιτιστικά και θρησκευτικά μας μνημεία στα κατεχόμενα που έχουν απολεσθεί για πάντα, λόγω των ηθελημένων και αθέλητων ενεργειών του κατακτητή. Επισκέπτομαι συχνά τον τόπο καταγωγής των γονιών μου, τον Καραβά, και κάθε φορά που πηγαίνω, πεισμώνω και περισσότερο μπροστά στην επιμονή και συνεχή προσπάθεια των κατοχικών δυνάμεων να εξαφανίσουν από την αγαπημένη μου κωμόπολη καθετί που θυμίζει το παρελθόν της.

Έμεινε μόνο ο Πενταδάκτυλος, πληγωμένος και αυτός, που η σκιά του πέφτει βαριά πάνω στην εκκλησία της Παναγίας της Ευαγγελίστριας και της Αχεροποιήτου στη Λάμπουσα, συννεφιάζοντάς τες περισσότερο απ’ ό,τι η λύπη τους τις καταντά. Ας μη βοηθήσουμε κι εμείς, με τις αλόγιστες πράξεις μας, να καταστούν τα μνημεία μας ξανά απροσπέλαστα, όπως ήταν για δεκαετίες μετά την εισβολή. Τις σκέψεις μου αυτές τις κάνω και μέσα στον απόηχο των μηνυμάτων που απορρόφησα παρακολουθώντας την εξαιρετική κινηματογραφική ταινία «Οι Άνθρωποι των Μνημείων», με πρωταγωνιστή τον εκπληκτικό ηθοποιό George Clooney.

Μια ολιγάριθμη ομάδα ειδικών μετατρέπονται σε στρατιώτες κατά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, με αποστολή να εντοπίσουν πολιτιστικούς θησαυρούς που έκλεψε ο Χίτλερ κατά το διάβα του από χώρες που κατακτούσε, για να φτιάξει το δικό του μεγαλοπρεπές μουσείο στη Γερμανία και να τους μεταφέρουν στους χώρους και στις χώρες απ’ όπου κλάπηκαν. Στην πορεία, δυο απ’ αυτούς τους «ειδικούς» στρατιώτες σκοτώθηκαν.

Όταν αργότερα ρωτήθηκε ο αρχηγός τους κατά πόσον οι φονευθέντες, αν μπορούσαν να μιλήσουν, θα απαντούσαν καταφατικά στην ερώτηση αν άξιζε να χάσουν τη ζωή τους για μερικά αντικείμενα τέχνης, αυτός ήταν κατηγορηματικός: «ναι», είπε. Γιατί αυτοί οι ήρωες χάθηκαν, μα τα παιδιά τους, οι συνάνθρωποί τους, ζουν. Αν όμως όλοι εκείνοι οι θησαυροί που έκλεψε ο Χίτλερ δεν επαναπατρίζονταν, η ιστορία τους θα εχάνετο για πάντα.

Αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση, κατά την άποψή μου, το μήνυμα της ταινίας. Αλλά και η δράση του George Clooney του ιδίου, που στην πραγματική του ζωή, όχι μόνο στον εικονικό κόσμο του κινηματογράφου, έγινε ένας διαπρύσιος κήρυκας της πανελλαδικής και όχι μόνο απαίτησης για επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα από το Λονδίνο, στην Αθήνα, όπου και δικαιωματικά ανήκουν.

Τα πολιτιστικά μνημεία, ο πολιτισμός γενικότερα που χαρακτηρίζουν ένα λαό, αποτελούν γενεσιουργό αιτία της ύπαρξής του. Είναι ο πολιτισμός που καθιστά ένα λαό ικανό για επιβίωση. Χωρίς αυτόν, οι λαοί χάνονται. Είναι γι’ αυτόν τον λόγο που κατακτητές φροντίζουν να εξαφανίσουν, να καταστρέψουν τον πολιτισμό λαών που κατακτούν, είναι για τον ίδιο λόγο που αξίζει ένας να θυσιάσει ακόμα και τη ζωή του για προστασία του πολιτισμού του.