Από τη δεκαετία του 1980 δημιουργήθηκε και λειτούργησε το σύστημα της μονοθυριδικής εξυπηρέτησης (one stop shop) στην Κύπρο, ένα αίτημα που ακόμη παραμένει ανικανοποίητο σαν γενικός κανόνας

Ο πρόεδρος του Συμβουλίου Εθνικής Οικονομίας, φίλτατος Χριστόφορος Πισσαρίδης, σε τηλεοπτική συνέντευξη, αναφέρθηκε στην εισήγηση του Συμβουλίου προς τον Πρόεδρο, για την ανάγκη ύπαρξης μονοθυριδικής εξυπηρέτησης των ξένων επενδυτών, σαν βασικό μέσο για προώθηση επενδύσεων στην Κύπρο. Αλήθεια, τι έγινε μ’ αυτό το θέμα; Πάντοτε ανέκυπταν περιπτώσεις όπου η αναπτυξιακή προσπάθεια παρεκωλύετο από κακή γραφειοκρατία κι ανεπάρκεια της Δημόσιας Υπηρεσίας και των κανόνων λειτουργίας της.

Το Σχέδιο Ανάπτυξης 1967-1971 προέβλεπε από τότε την αναθεώρηση και τον εκσυγχρονισμό παλαιών μεθόδων οργάνωσης κι εργασίας, την κατάργηση της γραφειοκρατίας και την εμφύσηση στη διοίκηση επιχειρηματικού πνεύματος, για αύξηση της αποδοτικότητας. Από τότε άρχισε πόλεμος κατά της γραφειοκρατίας, είτε αυτή οφειλόταν στους ίδιους τους δημόσιους υπαλλήλους είτε στο σύστημα.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό αναλάβαμε σταυροφορία πλήρους μηχανογράφησης των κυβερνητικών εργασιών, και υποστηρίξαμε ποικιλοτρόπως την επιμόρφωση των λειτουργών και την απλοποίηση των διαδικασιών. Παρακολουθώντας σήμερα την κατάσταση, καταλήγω στο οδυνηρό συμπέρασμα ότι τα πράγματα όχι μόνο δεν είναι καλύτερα, αλλά και σε πολλές περιπτώσεις έχουν χειροτερεύσει. Δεν αξιοποιήσαμε τις δυνατότητες της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και το κόστος της γραφειοκρατίας για το Δημόσιο και την οικονομία είναι τεράστιο.

Κι εκεί που κατά καιρούς νομίζαμε ότι έγινε πρόοδος, φαίνεται ότι το σύνδρομο του Σίσυφου επενεργεί και την ανατρέπει. Δεν είναι τυχαία που η ίδια η Ε.Ε. υιοθέτησε μια καινούργια δράση για πάταξη της γραφειοκρατίας στη δημόσια υπηρεσία, απλοποίηση των διαδικασιών και αύξηση έτσι της ανταγωνιστικότητας. Το δίπτυχο πάνω στο οποίο εργαστήκαμε στα θέματα αυτά περιλάμβανε από τη μια τη δημιουργία και διατήρηση μιας ικανής κι ικανοποιημένης Δημόσιας Υπηρεσίας, κι από την άλλη την απαίτηση για πλήρη αφοσίωση, παραδειγματικό ζήλο και επιχειρηματική αποτελεσματικότητα από πλευράς των υπαλλήλων στην επιτέλεση του λειτουργήματός τους.

Υποστηρίξαμε την εξασφάλιση μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλους τους δημόσιους υπαλλήλους, καθώς και ικανοποιητικές συνθήκες για επιτέλεση των καθηκόντων τους, και απαιτήσαμε από όλους πλήρη, ανιδιοτελή, αποδοτική αφοσίωση στην αποστολή τους. Κανένας δεν θα μπορούσε πια να επικαλεσθεί λόγους προσωπικών ή οικογενειακών αναγκών ή άλλοθι, για να δικαιολογήσει τυχόν παρατυπία του.

Ένα θέμα που μας ενοχλούσε ιδιαίτερα ήταν η έλλειψη συντονισμού και άμεσης επικοινωνίας μεταξύ Τμημάτων, που είχαν λόγο σε κάποιες υποθέσεις των πολιτών. Όταν έπρεπε να γνωμοδοτήσουν περισσότερα από ένα Τμήματα για να ληφθεί μια απόφαση, τότε το θέμα χρόνιζε στα κυβερνητικά γραφεία. Το γεγονός αυτό μου το επισήμανε άγνωστός μου πολίτης, όταν μετά την εισβολή εκθείαζα από την τηλεόραση το προηγούμενο βράδυ τα επιτεύγματα της Δημόσιας Υπηρεσίας στην περίπτωση της επαναδραστηριοποίησης.

«Σέβομαι κι εκτιμώ τις απόψεις σας», μου είπε, «αλλά δεν με πείσατε ότι η Δημόσια Υπηρεσία δουλεύει καλά. Στη δική μου περίπτωση, που είμαι γεωργός, έκανα αίτηση στην Κυβέρνηση για παραχώρηση ενός γειτονικού χαλίτικου κομματιού γης για να κάνω πιο βιώσιμη τη μονάδα μου, κι είναι τώρα ένας χρόνος και δεν έχω πάρει ακόμη απάντηση». Από τη διερεύνηση του θέματος, προέκυψε ότι πράγματι στις περιπτώσεις που η τελική απόφαση σε μια αίτηση από κάποιον πολίτη απαιτούσε γνωμοδότηση δυο ή περισσοτέρων Τμημάτων, παρουσιαζόταν σημαντική καθυστέρηση.

Εισηγηθήκαμε, τότε, με εγκύκλιο την απλοποίηση της σχετικής διαδικασίας. Όταν ένα Τμήμα παραλαμβάνει μια αίτηση, αντί ένα, να ανοίγει περισσότερους φακέλους, ένα για κάθε συναρμόδιο Τμήμα και να στέλλονται ταυτόχρονα σε όλα, έτσι ώστε ο χρόνος μελέτης της από όλα τα Τμήματα να συντρέχει. Εάν παρίσταται ανάγκη επιτόπιας επίσκεψης, να γίνεται από κοινού για εξοικονόμηση χρόνου κι εξόδων. Τέλος, τα συναρμόδια Τμήματα θα συνέρχονται σε τακτή προθεσμία για να αποφασίζουν από κοινού επί των αιτήσεων που ήδη έχουν μελετήσει.

Η εισήγηση έγινε δεκτή κι εφαρμόστηκε με επιτυχία για αρκετό καιρό. Την πιο πάνω εμπειρία μεταφέραμε στη συνέχεια σε μια πολύ σημαντική περίπτωση, εκείνη των ξένων επενδύσεων, καθώς και των υπεράκτιων εταιρειών, όπως λέγαμε τότε τις ξένες εταιρείες διεθνών δραστηριοτήτων, που προσπαθούσαμε να προσελκύσουμε στην Κύπρο. Στην αρχή η κατάσταση ήταν χειρότερη από αυτήν που περιέγραψα πιο πάνω, αναφορικά με την τύχη των αιτήσεων των Κυπρίων πολιτών. Το τι γινόταν ήταν τριτοκοσμικό!

Οι ίδιοι οι ξένοι αιτητές, οι δικηγόροι τους ή οι Κύπριοι συνεργάτες τους περιέφεραν τους φακέλους της αίτησής τους από Τμήμα σε Τμήμα κι από γραφείο σε γραφείο, για να πάρουν τις σχετικές εγκρίσεις/υπογραφές. Ζήτησα από την Κεντρική Τράπεζα, στην οποία απευθύνονταν τότε οι αιτήσεις, να τις στέλλει η ίδια στις αρμόδιες Υπηρεσίες, οι οποίες κι αντιπροσωπεύονταν σε μόνιμη επιτροπή υπό την προεδρία της. Η επιτροπή συνερχόταν σε τακτά διαστήματα κι εξέταζε όσες αιτήσεις είχαν στο μεταξύ μελετηθεί, ενώ με τη συζήτηση ξεκαθάριζαν θέματα που απασχολούσαν τις Υπηρεσίες στον χειρισμό άλλων.

Έτσι, από τη δεκαετία του 1980 δημιουργήθηκε και λειτούργησε το σύστημα της μονοθυριδικής εξυπηρέτησης (one stop shop) στην Κύπρο, ένα αίτημα που ακόμη παραμένει ανικανοποίητο σαν γενικός κανόνας. Πολύ αργότερα ανακοινώθηκε η επίσημη εισαγωγή του συστήματος αυτού στην περίπτωση των αιτήσεων για εγγραφή ξένων εταιρειών. Ελπίζω κι εύχομαι αυτήν τη φορά να βρεθεί τρόπος να παραμείνει σε λειτουργία το σύστημα. Είναι πράγματι η βάση για εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Υπηρεσίας.

ΔΡ. ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού