Με τη κατάρρευση του Κομμουνισμού στην Ανατολική Ευρώπη και το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο Ψυχρός Πόλεμος έφτανε στο τέλος του, αφού οι Η.Π.Α. παρέμειναν η μόνη Υπερδύναμη στον Πλανήτη.
Ακολούθησαν οι επεμβάσεις στα Βαλκάνια, ο διαμελισμός της Γιουγκοσλαβίας και η τυχοδιωκτική πολιτική, κυρίως του Bush του νεότερου και των ομοϊδεατών του, στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Η πολιτική αυτή απέτυχε και ο νέος Αμερικανός Πρόεδρος Ομπάμα προσπάθησε να περισώσει ό,τι μπορούσε, με την όσον το δυνατόν περισσότερο ανώδυνη αποχώρηση από το Ιράκ. Η παράλληλη αποχώρηση από το Αφγανιστάν συνεχίζεται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το κατεστημένο των «γερακιών» στις Η.Π.Α. δεν συνεχίζει να θέλει να είναι η χώρα του «ο χωροφύλακας του κόσμου». Παραδείγματα, η Συρία και τώρα η Ουκρανία. Εν τω μεταξύ, στη Ρωσία μια νέα προσωπικότητα εμφανίσθηκε: ο Βλαντιμίρ Πούτιν, που θέλει να δώσει στη Ρωσία την παλιά της αίγλη και δύναμη. Βλέπουμε, λοιπόν, τη σύγκρουση στη Συρία και στην Ουκρανία. Η Ρωσία, υποστηρίζοντας το καθεστώς Αλ Άσαντ και τους Ρωσόφωνους στην Ουκρανία, οι Η.Π.Α. και οι σύμμαχοί τους, τους επαναστάτες και το καθεστώς του Κιέβου. Έτσι έχουμε τον νέο ψυχρό πόλεμο που ξεκίνησε.
Μέσα σ’ αυτήν την τιτανομαχία και το χάος που επικρατεί, η μικρή μας χώρα βρίσκεται στη μέση του κυκλώνα. Ας μου επιτραπεί να υπενθυμίσω αυτό που από χρόνια επισημαίνω: η κάθε χώρα πρέπει να έχει στην εξωτερική της πολιτική ως δόγμα την υπεράσπιση του εθνικού της συμφέροντος. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Οι Αγγλο-Αμερικανοί, για πολλούς, γνωστούς λόγους που έχουν αναλυθεί πάμπολλες φορές, υποστηρίζουν, μεταξύ άλλων, την Τουρκία στην περιοχή.
Αυτή είναι η πολιτική τους, για λόγους εθνικού συμφέροντος, όπως οι ίδιοι πιστεύουν. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), η κατάσταση είναι πολύ πιο περίπλοκη, αλλά το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: μπορεί οι περισσότερες χώρες της να μην επιθυμούν την Τουρκία να εισέλθει στην ΕΕ, από την άλλη, όμως, μεριά έχουν τεράστια συμφέροντα στην Τουρκία, και στο θέμα του κυπριακού ζητήματος δεν είναι διατεθειμένες να συγκρουσθούν με την Τουρκία για χάρη μας. Για τις Βρυξέλλες και τη γραφειοκρατία τους είμαστε μια ασήμαντη, ενοχλητική χώρα, που τους ενοχλεί πολλές φορές στα σχέδιά τους.
Είμαστε μια «ενόχληση» (nuisance). «Ας λύσουν επιτέλους το πρόβλημά τους, με τον έναν ή τον άλλον τρόπον, κι ας μας αφήσουν ήσυχους». Αυτή είναι περίπου η θέση της ΕΕ, της γραφειοκρατίας της και των Κρατών-Μελών της. Ποια είναι η θέση της Ρωσίας, τώρα; Όπως όλες οι χώρες, η Ρωσία έχει τα συμφέροντά της. Η θέση της απέναντί μας καθοδηγείται απ’ αυτά και όχι, βέβαια, από συναισθηματισμούς. Μέσα στο παιγνίδι επικράτησης με τις Η.Π.Α. και τους συμμάχους τους, μπορεί να της συμφέρει κάποτε να μας υποστηρίζει απέναντι στους Δυτικούς.
Το απέδειξε πολλές φορές μέχρι τώρα, με τη στάση της και ακόμη, καμιά φορά, και με το βέτο της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε. Είμαστε μια πολύ μικρή χώρα και δεν μπορούμε να έχουμε την πολυτέλεια να μπαίνουμε στη μέση στη διαμάχη μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων, γιατί σίγουρα θα συντριβούμε. Πρέπει να βλέπουμε, οπωσδήποτε, το συμφέρον μας και με προσοχή να πράττουμε. Λόγω, λοιπόν, της θέσης μας, δεν μπορούμε να αποξενώσουμε τη Ρωσία. Θα χάσουμε τον μόνο μας σύμμαχο, μαζί, ίσως, καμιά φορά με την Κίνα, στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Δεν νομίζω ότι με το να ακολουθούμε τυφλά την ΕΕ, αυτή θα μας υπερασπίσει όταν έλθει η ώρα. Μας έδωσαν τα εύσημα για την Κυπριακή Προεδρία και μετά μας «κούρεψαν».
Επίσης, δεν πρέπει να ακολουθούμε νομικιστικούς συλλογισμούς και απίθανες συγκρίσεις. Η Κριμαία δεν είναι η Κύπρος. Ελπίζω να έδωσα το μήνυμά μου. Πρέπει να πολιτευόμαστε προσεκτικά και «με μαεστρία», όπως αρμόζει σε μια μικρή και ανίσχυρη χώρα που είμαστε. Δεν μπορούμε, όμως, να απομακρύνουμε τη Ρωσία. Όχι γιατί η Ρωσία μας αγαπά, αλλά γιατί πολλές φορές είναι προς το συμφέρον της να μας υποστηρίζει. Κι ας μην ξεχνάμε και τα ρωσικά κεφάλαια. Εμείς δεν είμαστε με κανέναν. Είμαστε με το εθνικό μας συμφέρον. Έντιμα και τίμια, όσον είναι δυνατόν, υπό τις περιστάσεις.
ΔΡ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΧΙΛΛΕΩΣ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ
Δικηγόρος, Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων
