Η δουλειά του Στας κι η προσπάθειά του στην Πάφο εντάσσεται στα πλαίσια της επιθυμητής αναπτυξιακής πολιτικής…

Σαν μνημόσυνο για τον εκλιπόντα καλλιτέχνη, άνθρωπο και φίλο Στας Παράσκο, δεν μπορώ να βρω άλλα λόγια από την ομιλία μου στα εγκαίνια έκθεσης ζωγραφικής του στην Γκαλερί «Ζυγός» το 1980. «Είναι με μεγάλη χαρά που δέχτηκα την πρόσκληση να εγκαινιάσω αυτήν την έκθεση ζωγραφικής του γνωστού πια σε όλους σας καλλιτέχνη Στας Παράσκου. Εκτός από το ότι μας συνδέει μια γνωριμία αρκετών χρόνων και, θέλω να πιστεύω, μια στενή φιλία, φαίνεται ότι μας ενώνει και κάτι άλλο. Η δουλειά και των δύο σχετίζεται με την ανάπτυξη του τόπου μας.

Ο Στας, ύστερα από αρκετά χρόνια στο εξωτερικό, αποφάσισε να έρχεται πιο συχνά στην Κύπρο. Είναι η φυσιολογική ανάγκη κάθε γνήσιου πνευματικού δημιουργού να επιστρέφει στις ρίζες που τον έθρεψαν. Μετά την εισβολή ίδρυσε και συντηρεί με αρκετές δυσκολίες τη Θερινή Σχολή και το Κολέγιο Τέχνης στην Πάφο κι οραματίζεται έναν μεγάλο ρόλο γι' αυτά στην καλλιτεχνική κίνηση κι ανάπτυξη του τόπου. Είναι εδώ που συναντιούνται τα επαγγελματικά μας ενδιαφέροντα γιατί κι εμείς όταν μιλάμε για "ανάπτυξη", δεν εννοούμε μόνο οικονομική ανάπτυξη. Όπως επανειλημμένα δηλώθηκε, η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι αυτοσκοπός. Ο όρος ανάπτυξη υπονοεί συνδυασμένη ανάπτυξη σ’ όλους τους τομείς, οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτιστικούς.

Αν ο ένας τομέας δεν συμβαδίζει στον δρόμο της ανάπτυξης με τους άλλους, η όλη αναπτυξιακή προσπάθεια ίσως ν' αποβεί μάταιη. Εδώ είναι που η δουλειά του Στας κι η προσπάθειά του στην Πάφο εντάσσεται στα πλαίσια της επιθυμητής αναπτυξιακής πολιτικής. Για τον ίδιο τον Στας δεν νομίζω ότι είναι ανάγκη να πω πολλά. Γέννημα και θρέμμα του τόπου μας, διέπρεψε στην Αγγλία σαν καλλιτέχνης και σαν δάσκαλος της τέχνης, ιδιαίτερα στο Κολέγιο Τέχνης του Καντέρμπερυ. Αυτές οι δυο ιδιότητές του, σαν δημιουργού και σαν δασκάλου, τον κάνουν αναμφίβολα ιδανικό εμψυχωτή μιας κίνησης που έχει προσφέρει αρκετά κι υπόσχεται να προσφέρει πολύ περισσότερα στην καλλιτεχνική ανάπτυξη της Κύπρου.

Έργα του έχει παρουσιάσει σε πολλές ατομικές κι ομαδικές εκθέσεις στο εξωτερικό κι εδώ κι έχει αποσπάσει πολύ κολακευτικά σχόλια από τους ειδικούς, που μιλούν, ανάμεσα σ’ άλλα, για το ταλέντο του, τα έντονα μεσογειακά του χρώματα, την πρωτοτυπία του, την ισορροπία που πετυχαίνει ανάμεσα στον αυθόρμητο πρωτογονισμό του και τη σύγχρονη εκλεπτισμένη καλλιτεχνική του αγωγή. Εκείνο που τραβά την προσοχή είναι η αναφορά σχεδόν όλων στις κυπριακές του ρίζες. Δεν είμαι ασφαλώς ο πιο κατάλληλος για να μπω σε βάθος ανάλυση του έργου του Στας. Ο ίδιος, όμως, λέει ότι οι άνθρωποι που βλέπουν τα έργα του μπορούν οι ίδιοι να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα. Έτσι κι εγώ θα προσπαθήσω να πω με λίγα μονάχα λόγια την εντύπωση που μου προκάλεσε η τελευταία του δουλειά.

Αυτά τα νέα έργα του Στας βγαίνουν μέσα από την τωρινή κυπριακή κατάσταση και το κυπριακό περιβάλλον. Μέσα στα έργα του βλέπουμε την έκφραση της τραγωδίας του νησιού μας. Θέματά του είναι ο "Σταυρωμένος", η "Εγκατάλειψη", η "Φυγή", η "Προδοσία". Με αυτά τα έργα γίνεται και κάποια κριτική τομή στην κυπριακή εσωτερική κατάσταση. Με ένα βαθμό ειρωνείας βλέπει ο ζωγράφος την κοινωνία μας να προσκυνά τον υλιστικό ήλιο - να 'χει τάσεις προς τον ευδαιμονισμό, όπως θα 'λεγε ένας οικονομολόγος. Κι αυτές οι τάσεις είναι καταστρεπτικές τόσο για τους ανθρώπους και την κοινωνία μας όσο και για τον τόπο μας γενικότερα. Τις τάσεις αυτές ο Στας τις βλέπει με θυμό και θλίψη, τις σατιρίζει και τις απορρίπτει. Αυτά όλα είναι άμεσες δικές μας εμπειρίες.

Στα έργα του, όμως, ο Στας ξεπερνά την άμεση προσωπική έκφραση κι εμπειρία κι οδηγείται στο γενικότερο και στην έκφραση ιδεών με καθολικό κύρος. Δεν βλέπει την τραγωδία και το πάθος της Κύπρου με τον περιορισμένο φακό της δικής μας μόνο αντίληψης. Η κυπριακή εμπειρία τον οδηγεί σε γενικότερα "αιώνια θέματα", όπως ο ίδιος τα χαρακτηρίζει. Έτσι ασχολείται με θέματα πόνου, οργής, πικρίας κι αδικίας. Όλα αυτά τα αισθήματα είναι εμπειρίες της Κύπρου και του λαού της, μέσα όμως από τη δουλειά και τη σκέψη του Ζωγράφου βγαίνουν σαν ιδέες κι εκφράσεις αιώνιες και πανανθρώπινες.Μ’ αυτήν τη δουλειά του ο Στας μπορεί να πει κανένας πως ακολουθεί σ’ έναν βαθμό τους παλιούς μεγάλους δασκάλους της ζωγραφικής. Αυτό, λέει ο ίδιος, "είναι δύσκολη δουλειά". Δύσκολη δουλειά αναμφίβολα είναι.

Απ’ ό,τι όμως βλέπουμε γύρω μας ο Στας Παράσκος πέτυχε στην προσπάθειά του. Με την πηγαία δημιουργικότητά του, με τον γεμάτο αντιθέσεις χρωματικό του πλούτο, με την εύστοχη χρήση των συμβόλων του τόπου μας και την απλότητα στην έκφραση, που δεν ζητά περιπλεγμένες αναλύσεις για να γίνει αντιληπτή, δίνει σε κάθε του πίνακα τις έννοιες και το συναίσθημα που θέλει, δημιουργώντας τις ανάλογες έννοιες κι αισθήματα στον θεατή. Εγκαινιάζοντας την έκθεση αυτή εκφράζω τη βεβαιότητα ότι με έναν καλλιτέχνη, όπως ο Στας Παράσκος, ανάμεσά μας έχουμε αναμφίβολα μια ουσιαστική ενίσχυση στην καλλιτεχνική κίνηση και δημιουργία, όπως και στην πολιτιστική ανάπτυξη του νησιού μας». Η καλλιτεχνική του πορεία και στη Λέμπα με δικαίωσε. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.

ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ
Πρώην Υπουργός,
Πρώην Γενικός Διευθυντής Γραφείου Προγραμματισμού
www.iacovosaristidou.com