Τα τουρκικά πλοία παραβιάζουν κατάφωρα τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας

Σαφής ήταν η δήλωση του Προέδρου Αναστασιάδη, που, σε συνέντευξή του (23.02.2014), υπογράμμισε ότι «το έχουμε καταστήσει σαφέστατο ότι, σε περίπτωση που οι Τούρκοι συνεχίσουν τις παραβιάσεις εντός της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, η έξοδος από τις συνομιλίες είναι η απάντηση». Αυτό αποτελούσε θαρραλέα, αλλά και επικίνδυνη δημόσια δέσμευση. Διότι εάν δεν υλοποιείτο, και αυτό φαίνεται να έγινε, υπονομεύεται αυτόματα η αξιοπιστία και το κύρος του κυπριακού κράτους. Πρόσφατα κυβερνητικά και φιλοκυβερνητικά χείλη προσπάθησαν να αλλοιώσουν την ουσία στο θέμα των δηλώσεων του Προέδρου, για το εάν η παρουσία ενός ερευνητικού σεισμογραφικού σκάφους «Barbaross» με τη συνοδεία πολεμικών στην ΑΟΖ μας, είναι παραβίαση των δικαιωμάτων μας ή όχι.

Στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της θάλασσας, που υιοθετήθηκε στο Montego Bay το 1982, αναφέρονται ρητώς τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του παράκτιου κράτους (Κύπρος), αλλά και των γειτονικών κρατών στην Υφαλοκρηπίδα, Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη(ΑΟΖ) και τα χωρικά ύδατα, όπως και η έννοια της αβλαβούς διέλευσης. Στο τμήμα V, που αναφέρεται στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, στο άρθρο 56, αναφέρεται ότι το παράκτιο κράτος έχει τα εξής δικαιώματα:

1 α) Κυριαρχικά δικαιώματα στην εξερεύνηση, εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πόρων των υπερκείμενων του βυθού της θάλασσας, του υπεδάφους, κ.λπ.
1 β) Δικαιοδοσία σχετικά με τη χρησιμοποίηση τεχνικών νήσων, εγκαταστάσεων και κατασκευών, τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα, την προστασία και διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος κ.λπ.

Η οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας (που μπορούν να επεκταθούν μέχρι 200 ναυτικά μίλια) πραγματοποιείται κατόπιν συμφωνίας με βάση το διεθνές δίκαιο, όπως ορίζεται στο άρθρο 38 του καταστατικού του Διεθνούς Δικαστηρίου. Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία σε εύλογο χρονικό διάστημα, το/τα ενδιαφερόμενα κράτη προσφεύγουν στο ειδικό τμήμα του Διεθνούς Δικαστηρίου για το Δίκαιο της θάλασσας. Το ότι η Τουρκία δεν υπέγραψε τη διεθνή αυτή σύμβαση δεν είναι δικαιολογία για την Κυπριακή Δημοκρατία για να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο από μόνη της ή από κοινού με το άλλο ενδιαφερόμενο κράτος, την Ελλάδα. Εκκρεμούσης συμφωνίας (ορίζει η συνθήκη), τα ενδιαφερόμενα κράτη σε πνεύμα κατανόησης και συνεργασίας, θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να συνάψουν προσωρινές διευθετήσεις, και κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, να μη θέτουν σε κίνδυνο ή να παρεμποδίζουν την τελική συμφωνία.

Στο άρθρο 77, που αναφέρεται στην υφαλοκρηπίδα, παραγρ. 2, αναφέρεται ότι τα δικαιώματα του παράκτιου κράτους είναι κυριαρχικά και αποκλειστικά, με την έννοια ότι εάν το παράκτιο κράτος δεν εξερευνά την υφαλοκρηπίδα του, κανείς δεν μπορεί να αναλάβει τις δραστηριότητες αυτές χωρίς ρητή συναίνεση του παράκτιου κράτους. Στο άρθρο 246 με τον τίτλο Θαλάσσια επιστημονική έρευνα στην ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, στην παράγρ. 2, αναφέρεται ρητώς ότι η έρευνα διεξάγεται με τη συναίνεση του παράκτιου κράτους. Στην παράγραφο 5 αναφέρεται ότι το παράκτιο κράτος μπορεί να αρνηθεί να συναινέσει στη διεξαγωγή θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας, εφόσον α) έχει άμεση σημασία για την εξερεύνηση και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και β) συνεπάγεται γεώτρηση στην υφαλοκρηπίδα κ.λπ.

Συνοψίζοντας, η κυπριακή Κυβέρνηση είναι εκτεθειμένη διότι παραπληροφορεί για ένα ευαίσθητο εθνικό θέμα, προσπαθώντας να αλλοιώσει την ουσία. Τα τουρκικά πλοία παραβιάζουν κατάφωρα τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η μόνη «νομική αδυναμία» μας στο θέμα είναι το ότι τυπικά δεν υπάρχει οριοθετημένη ΑΟΖ στην περιοχή, από τη στιγμή που καμιά κυπριακή Κυβέρνηση δεν έχει προσφύγει σε κανένα από τα ένδικα μέσα που αναφέρονται στη σύμβαση του «Μontego Bay», για αναγκαστική οριοθέτηση. Και αυτό είναι μέρος του προβλήματος, η διαχρονική αδυναμία των κυβερνώντων να προασπίσουν τα εθνικά μας συμφέροντα.

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Πρόεδρος Ομάδων Μελετών ΔΗΚΟ