Επιβάλλονται αλλαγές, τομές και συνεργασίες στα της Τοπικής μας Αυτοδιοίκησης, για να μπούμε σε μια εποχή εξορθολογισμού

«Τοπική Αυτοδιοίκηση: Από την κρίση στην πρόκληση», ήταν ο τίτλος ενδιαφέρουσας και επίκαιρης ημερίδας που διοργάνωσε ο Δήμος Λάρνακας. Η ημερίδα έδωσε την ευκαιρία σε εκπροσώπους των Δήμων της Κύπρου (δυστυχώς λίγοι Δήμαρχοι ανταποκρίθηκαν και ήσαν εκεί), να ενημερωθούν διά ζώσης από εκπροσώπους της Ελλαδικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης για την εκεί μεταρρύθμιση, μέσω των σχεδίων «Καποδίστριας» και «Καλλικράτης». Όπως είναι γνωστό, η υλοποίηση των εν λόγω σχεδίων οδήγησε σε συνενώσεις και κατά συνέπεια σε μείωση του αριθμού των Δήμων (από 914 σε 325).

Το κύριο ερώτημα που τέθηκε στην ημερίδα ήταν: Πέτυχε ή όχι αυτή η πολιτική των συνενώσεων; Οι σκοποί για τους οποίους έγινε η μεταρρύθμιση επιτεύχθηκαν;

Μας ενδιαφέρουν οι απαντήσεις, διότι και στην Κύπρο, αυτήν την εποχή, συζητείται η προοπτική συνενώσεων μεταξύ των 30 μη κατεχόμενων Δήμων.

Είναι πολύ σημαντικό να μελετήσουμε σε βάθος τα συμπεράσματα από την ελλαδική εφαρμογή, όπως κατατέθηκαν στην ημερίδα από τον κ. Νίκο Παπαγγελή, Δήμαρχο Λειβαδιάς και Πρόεδρο της Επιτροπής Θεσμών της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, καθώς και από τον κ. Ράλλη Γκέκα, Διευθύνοντα Σύμβουλο της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. Ο κ. Παπαγγελής, αφού παρουσίασε με αναλυτικό τρόπο τα προβλήματα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει και επιλύσει η μεταρρύθμιση στην Ελλάδα, κατέληξε στα ακόλουθα:

1) Το πρόγραμμα «Καλλικράτης» σχεδιάστηκε βιαστικά, χωρίς τον απαιτούμενο χρόνο για καλό σχεδιασμό και διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και τις τοπικές κοινωνίες. Η συνένωση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης έγινε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, αν και απέτυχε σε αρκετές περιπτώσεις να δημιουργήσει λειτουργικούς νέους Δήμους.

2) Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων σε πολλές περιπτώσεις συνάντησε δυσκολίες, καθώς επιχειρήθηκε αυτή η μεταφορά χωρίς σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα διοίκησης και αυτοδιοίκησης, ενώ η μεταφορά των αρμοδιοτήτων δεν συνοδεύτηκε και από ταυτόχρονη μεταφορά οικονομικών πόρων, ανθρώπινου δυναμικού και υλικοτεχνικής υποδομής.

3) Η εφαρμογή του «Καλλικράτη» επέτεινε το έλλειμμα δημοκρατίας και αυτοδιοίκησης, κυρίως λόγω του μεγαλύτερου συγκεντρωτισμού και της αδυναμίας ουσιαστικής λειτουργίας των συμβουλίων των δημοτικών και τοπικών κοινοτήτων.

4) Η ορθολογική αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού είναι ακόμη ζητούμενη.

5) Επίσης, ζητούμενη είναι η αντιμετώπιση των πελατειακών σχέσεων με τους δημότες.

6) Η οικονομική κρίση και το μνημόνιο ανέτρεψε τις παραδοχές του «Καλλικράτη».

7) Δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα στοιχεία για το οικονομικό όφελος που προέκυψε λόγω των οικονομιών κλίμακας που θα έπρεπε να έχει προκαλέσει η συνένωση.

Όπως συνάγεται από τα πιο πάνω, ο «Καλλικράτης» απέτυχε παταγωδώς.

Στην περίπτωση της Κύπρου, καλούμαστε να μην επαναλάβουμε τα λάθη, για να μην έχουμε την ίδια κατάληξη με την Ελλάδα, όσον αφορά στην τύχη της Τοπικής μας Αυτοδιοίκησης.

Ο κ. Γκέκας στη δική του παρέμβαση ήταν σαφής. Είπε:

α) Η μεταρρύθμιση πρέπει να καλύπτει το σύνολο του κεντρικού κράτους και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

β) Οι μεταφερόμενες αρμοδιότητες και πόροι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης είναι τα πρώτα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν, πριν από τη χωροθέτηση των νέων οργάνων Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Ο διάλογος, που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Κύπρο γύρω από τη μεταρρύθμιση, πρέπει να επικεντρωθεί στις δυο πιο πάνω βασικές προϋποθέσεις. Είναι λάθος να γίνεται προκαταβολικά αναφορά στο πόσοι Δήμοι θα παραμείνουν, προτού ξεκαθαρίσει το εύρος εξουσιών που θα έχουν και το μοντέλο λειτουργίας τους. Το κεντρικό κράτος, αφού πρώτα καθορίσει με σαφήνεια ποιες εξουσίες θα παραχωρήσει, τότε και μόνον τότε να κριθεί η αριθμητική πτυχή και το πώς οι Δήμοι θα μπορέσουν να διαχειριστούν τις εξουσίες.

Πέραν αυτών: Η όποια μεταρρύθμιση αποφασιστεί στην Κύπρο, πρέπει να υλοποιήσει ένα βασικό στόχο: Την προσφορά καλύτερης, ποιοτικότερης και οικονομικότερης εξυπηρέτησης του πολίτη. Εάν η πιθανή μεταρρυθμιστική κατάργηση Δήμων στην Κύπρο και ενσωμάτωσή τους σε άλλους αυξήσει το κόστος για τον δημότη, θα κάνουμε, εντέλει, μια τρύπα στο νερό. Σήμερα το μέσο νοικοκυριό στην Κύπρο πληρώνει δημοτικά τέλη 250 ευρώ τον χρόνο (€150 για σκύβαλα και €100 για ακίνητη ιδιοκτησία). Εάν η μεταρρύθμιση ανεβάσει αυτό το ποσό, τι θα πούμε στον κόσμο; Ότι κάναμε μεταρρύθμιση για να του επιβάλουμε περαιτέρω φορολογίες, επειδή το νέο μοντέλο θα πρέπει να μετακυλίσει στον κόσμο παλιά χρέη και αμαρτίες, τις οποίες το κράτος δεν μπορεί ν’ ανακεφαλαιοποιήσει;

Σίγουρα, τα πράγματα δεν μπορεί να παραμείνουν ως έχουν. Επιβάλλονται αλλαγές, τομές και συνεργασίες στα της Τοπικής μας Αυτοδιοίκησης, για να μπούμε σε μιαν εποχή εξορθολογισμού. Η όλη διαδικασία, για το τι εντέλει αποφασισθεί και εφαρμοσθεί, πρέπει να αποφύγει τα λάθη στα οποία υπέπεσε η Ελλάδα.

ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
Δήμαρχος Έγκωμης