Με αφορμή το περιστατικό με το πλοίο “Morning Glory” το οποίο εντοπίστηκε να πλέει σε διεθνή ύδατα ανοιχτά της Κύπρου και το οποίο σύμφωνα με την Κυβέρνηση της Λιβύης, η οποία υπέβαλε σχετικό με το πλοίο αίτημα στις κυπριακές Αρχές, μεταφέρει πετρέλαιο το οποίο ενδεχομένως να έχει κλαπεί από τη Λιβύη, εξετάζεται πιο κάτω το διεθνές δίκαιο που αφορά στην πειρατεία και την καταπολέμησή της, στη βάση της Σύμβασης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982.

Εν πρώτοις, το Άρθρο 100 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας αναφέρει ότι όλες οι χώρες έχουν υποχρέωση να συνεργάζονται στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό για την καταστολή της πειρατείας στην ανοικτή θάλασσα ή σε άλλο μέρος έξω από τη δικαιοδοσία οποιουδήποτε Κράτους. Τονίζεται στο σημείο αυτό ότι το παράκτιο κράτος έχει αποκλειστική δικαιοδοσία και αρμοδιότητα επί των χωρικών του υδάτων, τα οποία εκτείνονται μέχρι και τα 12 ναυτικά μιλιά από τη γραμμή βάσης της ακτογραμμής του. Πέραν των 12 ναυτικών μιλίων το καθεστώς είναι αυτό που αφορά στις ανοικτές θάλασσες με κάποιες εξαιρέσεις ή περιορισμούς που αφορούν κυρίως στην οικονομική εκμετάλλευση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της Υφαλοκρηπίδας.

Ως πειρατεία ορίζεται οποιαδήποτε παράνομη πράξη βίας ή κράτησης, ή κάθε πράξη λεηλασίας που διαπράττεται για ιδιωτικούς σκοπούς από το πλήρωμα ή επιβάτες ιδιωτικού πλοίου ή ιδιωτικού αεροσκάφους και η οποία πραγματοποιείται στην ανοικτή θάλασσα εναντίον άλλου πλοίου ή αεροσκάφους, ή εναντίον προσώπων ή περιουσίας που βρίσκεται στο πλοίο ή στο αεροσκάφος, ή εναντίον πλοίου, αεροσκάφους, προσώπων ή περιουσίας σε σημείο που βρίσκεται εκτός της δικαιοδοσίας οποιουδήποτε κράτους. Ως πειρατεία ορίζεται επιπρόσθετα οποιαδήποτε πράξη εκούσιας συμμετοχής στη λειτουργία ενός πλοίου ή αεροσκάφους εν γνώσει του γεγονότος ότι το πλοίο καθίσταται ως εκ τέτοιας πράξεως πειρατικό σκάφος ή αεροσκάφος ή οποιαδήποτε πράξη υποκίνησης ή σκόπιμης υπόθαλψης των πιο πάνω πράξεων.

Στις πράξεις πειρατείας, η Σύμβαση ορίζει ότι το σκάφος που έχει καταληφθεί από πειρατές διατηρεί τη σημαία του, σύμφωνα με τη νηολόγησή του. Σχετικό με την πειρατεία είναι και το Άρθρο 105 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας που αφορά στην κατάληψη πλοίου ή αεροσκάφους που έχει πέσει θύμα πειρατείας. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, στην ανοικτή θάλασσα ή σε οποιοδήποτε άλλο σημείο εκτός της δικαιοδοσίας οποιουδήποτε κράτους, κάθε κράτος μπορεί να καταλάβει ένα πειρατικό σκάφος ή σκάφος που τελεί υπό τον έλεγχο πειρατών και να συλλάβει τα πρόσωπα που βρίσκονται σε αυτό, ως επίσης και να κατάσχει την περιουσία ή περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται επί του σκάφους.

Η Σύμβαση προνοεί επίσης για τη διαδικασία αποζημίωσης σε περίπτωση κατάληψης σκάφους χωρίς ικανοποιητικούς λόγους, ως επίσης και για τα σκάφη τα οποία δύνανται να προβούν σε κατάληψη σκάφους τελούντος υπό πειρατεία, ήτοι πολεμικά σκάφη. Οι πράξεις πειρατείας απειλούν την ασφάλεια στη θάλασσα και θέτουν σε κίνδυνο, μεταξύ άλλων, την ασφάλεια των ναυτικών, ως επίσης και την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ή αεροπλοΐας αλλά και του εμπορίου και επιφέρουν τεράστιες οικονομικές ζημίες για τους πλοιοκτήτες. Προς τούτους τους σκοπούς, το Διεθνές Δίκαιο και δη το Δίκαιο της Θάλασσας περιλαμβάνει ιδιαίτερα σημαντικές πρόνοιες για την πάταξη της πειρατείας, ως ορίζονται πιο πάνω - αρχές τις οποίες έχει επαναβεβαιώσει το Συμβούλιο Ασφάλειας του ΟΗΕ με το ψήφισμά του 1897 του 2009 και η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ με το ψήφισμά της 64/71 της 4ης Δεκεμβρίου 2009.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ