Ανακοινώθηκαν πρόσφατα τα αποτελέσματα των δύο μεγαλύτερων κυπριακών τραπεζών για το 2013, τα δύο δις ζημιές της Τράπεζας Κύπρου, η υποχρεωτική μετατροπή αξιογράφων της Ελληνικής σε μετοχές, για ενίσχυση της κεφαλαιακής της βάσης, και η ανησυχητική αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και στις δύο τράπεζες, που σε μεγάλο βαθμό οδήγησε σε αυτά τα αποτελέσματα. Παράλληλα, ο Υπουργός Οικονομικών, προφανώς για να καθησυχάσει τις όποιες ανησυχίες του κοινού, δήλωσε πως είναι ικανοποιημένος και ότι οι τράπεζες κινούνται προς την ορθή κατεύθυνση...

Δεν χρειάζεται κανείς να είναι οικονομολόγος για να καταλάβει ότι τα φαινόμενα αυτά δεν είναι καθόλου θετικά, αλλά ούτε μας εκπλήττουν.
Πώς είναι δυνατό κάποιος να περίμενε πως, ένα χρόνο μετά από μια καταστροφική απομείωση καταθέσεων, ένα χρόνο κατά τον οποίο καμιά σοβαρή επένδυση δεν έχει γίνει, εκτός στη μορφή δηλώσεων, ένα χρόνο κατά τον οποίο εξακολουθούν να ισχύουν περιοριστικά μέτρα στις συναλλαγές, αλλά και 50 χρόνια κατά τα οποία όλοι προσπαθούσαν απλά να βολευτούν, θα είχαν οι τράπεζες, αλλά και οι περισσότεροι επιχειρηματικοί οργανισμοί, καλύτερα αποτελέσματα; Αν συνέβαινε αυτό, τότε δεν θα μιλούσαμε μόνο για οικονομικό θαύμα, θα μιλούσαμε για ανατροπή όλων των οικονομικών θεωριών!

Είναι καιρός οι πάντες να καταλάβουν ότι δεν πρόκειται γρήγορα μια μικρή οικονομία να ανακάμψει, εκτός και αν συμβεί ένα θετικό συνταρακτικό γεγονός, όπως για παράδειγμα μια λύση του κυπριακού προβλήματος, ή μια άμεση εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων, ή μαζικές επενδύσεις από χώρες του εξωτερικού. Ποιο όμως από αυτά θα μπορούσε να γίνει και με ποιο κόστος; Μπορεί να λυθεί το κυπριακό σύντομα, χωρίς δικές μας περαιτέρω παραχωρήσεις; Μπορεί να επισυμβεί άμεση εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων, σε δίκαιες τιμές και κέρδη; Μπορεί να γίνουν μαζικές επενδύσεις, χωρίς να χρειαστεί να προσφέρουμε γην και ύδωρ;

Τα πράγματα δεν είναι καθόλου εύκολα. Και, επιπλέον, έχουμε μνημονιακή υποχρέωση να τηρήσουμε τα συμφωνηθέντα τα οποία, τουλάχιστον για κάποιο διάστημα, επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Δυστυχώς δεν υπάρχουν εύκολες εισηγήσεις. Υπάρχει όμως η δυνατότητα, αντί ο καθένας να το περνά αυτό μόνος του, προσπαθώντας να προστατεύσει τα δικά του συμφέροντα, να το περάσουμε όλοι μαζί στηρίζοντας ο ένας τον άλλο. Θυμίζουμε πως την εβδομάδα μετά την απομείωση, πολλοί ήταν εκείνοι που δήλωναν πως θα έδιναν από το υστέρημά τους. Πόσοι το έκαναν; Για παράδειγμα, αντί οι τράπεζες να θεωρούν τους χρεώστες σαν το εμπόδιο στην πρόοδό τους, να τους δουν σαν συνεργάτες, και να τους στηρίξουν ώστε να πληρώνουν τώρα αυτό που μπορούν, μέχρι να μπορέσουν να πληρώσουν περισσότερα. Ένα δάνειο είναι εξυπηρετούμενο όταν πληρώνεται μια συμφωνημένη δόση ανελλιπώς. Η δόση αυτή δεν μπορεί για αρκετούς να είναι αυτήν τη στιγμή η επιθυμητή. Μπορεί όμως να είναι σταθερή αν είναι στις δυνατότητες του δανειολήπτη. Το ίδιο ισχύει για τις υποχρεώσεις προς το κράτος, τους δήμους κτλ.

Προς την κατεύθυνση αυτή μπορεί και πρέπει να βοηθήσει η Βουλή θεσμοθετώντας το κατάλληλο πλαίσιο. Όταν θέλει μπορεί να το κάνει. Και ας αργήσει η ομαλοποίηση να έρθει, τουλάχιστον θα ανασάνει ο κόσμος και είμαστε βέβαιοι θα εργαστεί με περισσότερη όρεξη και πείσμα. Έτσι κι αλλιώς με την τακτική που ακολουθείται, το μόνο που επιτυγχάνεται είναι η διάσπαση του κόσμου στους έχοντες και μη έχοντες, στους προνομιούχους της κρίσης και στα θύματά της, στους νεόπλουτους και στους νεόπτωχους.

Αυτή την κοινωνία θέλουν η Κυβέρνηση, η Βουλή, τα κόμματα; Η οικονομία για να αναπτυχθεί χρειάζεται το κατάλληλο περιβάλλον ηρεμίας. Δεν μπορεί να αναπτυχθεί όταν τουλάχιστον ο μισός πληθυσμός, όπως τα επίσημα στοιχεία δείχνουν, ζει καθημερινά την αβεβαιότητα της κατάσχεσης, της φυλάκισης ή της πτώχευσης. Κάποτε η Βουλή, σε ανύποπτο χρόνο, ψήφισε νόμο μη φυλάκισης για χρέη. Κάποτε είχε συζητήσει και όριο στο πού ένα δάνειο μπορούσε να φτάσει. Κανένα από τα δύο δεν εφαρμόστηκε. Μήπως τώρα είναι η ώρα να το συζητήσει και να καταλήξει κάπου; Και σαν αυτά τα μέτρα είμαστε βέβαιοι πως μπορούν να αποφασιστούν και άλλα, μικρά ή μεγάλα, που θα κάνουν τη διαφορά.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΙΟΛΑΡΗΣ
Οικονομολόγος