Είναι επιβεβλημένο να προχωρήσουμε τάχιστα και προτού είναι αργά στις αναγκαίες διορθώσεις, που θα αμβλύνουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις κακές συγκυρίες
Παρά τις έντονες φωνές διαμαρτυρίας των εργαζομένων, παρά τις ιδεολογικές αντιθέσεις άλλων, αλλά και τις λαϊκίστικες φωνασκίες διαφόρων, ο δρόμος της ιδιωτικοποίησης της ΑΗΚ έχει ανοίξει και τίποτα πλέον δεν μπορεί να αντιστρέψει τη προδιαγεγραμμένη αυτή πορεία. Ένα από τα κύρια επιχειρήματα των διαμαρτυρομένων είναι ότι η ΑΗΚ οδηγείται σε ξεπούλημα. Πολύ φοβάμαι ότι θα δικαιωθούν, άσχετα από το γεγονός ότι οι συγκυρίες που θα οδηγήσουν στο ξεπούλημά της είναι παραχώρηση προς αυτούς που σήμερα φωνάζουν.
Κατ’ αρχήν τι εννοούμε με τον όρο «ξεπούλημα». Ξεπούλημα εννοούμε την πώληση της ΑΗΚ σε τιμή πολύ πιο κάτω από τη πραγματική της αξία. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είναι καταστροφικό. Τόσο για το κράτος και το δημόσιο συμφέρον, που θα χάσουν τεράστια έσοδα από μια περιουσία που πήρε χρόνια και θυσίες για να δημιουργηθεί, όσο και τον ανταγωνισμό, το άνοιγμα του οποίου αναμένεται σύντομα. Αν η ΑΗΚ πωληθεί σε τιμή πολύ κατώτερη από το κεφάλαιο της επένδυσης, που λογικά θα χρειάζεται ένας ιδιώτης για να φτιάξει από το μηδέν μια όμοια υποδομή, τότε αυτό θα είναι εγκληματική συνεισφορά προς ένα στρεβλό και αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ της εταιρείας με τη δεσπόζουσα θέση στην αγορά, και των υπολοίπων αυριανών παικτών στον χώρο της ηλεκτροπαραγωγής.
Πέραν των πιο πάνω, αν δοθεί στην αγορά η αίσθηση ότι η ΑΗΚ πηγαίνει για ξεπούλημα, τότε αυτόματα θα κινήσει και το ενδιαφέρον (και την όρεξη) των διαφόρων Hedge Fund, που σαν γεράκια ψάχνουν συνεχώς τέτοιες ευκαιρίες, με σκοπό να αγοράσουν φθηνά, στη συνέχεια να χρησιμοποιήσουν κάθε θεμιτό και αθέμιτο τρόπο για να βελτιώσουν τα νούμερα, χωρίς κανένα όραμα και προοπτική για τον ίδιο τον οργανισμό, και στο τέλος να πουλήσουν μετά από λίγα χρόνια και να δημιουργήσουν υπερκέρδη. Και τότε, η δικαίωση των σημερινών φωνασκούντων θα είναι απόλυτη και ολοκληρωτική.
Η ΑΗΚ, ως εταιρεία, αναπόφευκτα θα δεχθεί τα επόμενα λίγα χρόνια δύο μεγάλα σοκ. Θα βρεθεί από μονοπώλιο να λειτουργεί σε περιβάλλον ανταγωνισμού, και, από την άλλη, μέσα στην ίδια περίοδο θα πρέπει να μάθει να λειτουργεί στο πλαίσιο μιας ριζικής αναδιάρθρωσής της, που θα επέλθει με τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων της. Αυτά τα δύο σοκ, αν και ορθά και επιβεβλημένα, θα την οδηγήσουν σε μια περίοδο ασάφειας και αβεβαιότητας, μέχρι να βρει και πάλιν τον δρόμο της, ένα δρόμο που δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα είναι λαμπρός και πετυχημένος. Η ασάφεια και η αβεβαιότητα θα δημιουργηθεί από τον χρόνο προσαρμογής που θα χρειαστεί η διευθυντική της ομάδα, στο να συνειδητοποιήσει και να προσαρμοστεί σε μια ριζική αλλαγή της αποστολής και φιλοσοφίας της. Η ΑΗΚ, από καθαρά τεχνική εταιρεία παραγωγής και διανομής ηλεκτρικού ρεύματος, θα μετατραπεί σε επιχείρηση εμπορίας ηλεκτρικού ρεύματος.
Ο οδικός χάρτης, που θα οδηγήσει στην ιδιωτικοποίηση της ΑΗΚ, προβλέπει τέσσερα στάδια:
α) Διαχωρισμό των δραστηριοτήτων της σε ξεχωριστές νομικές οντότητες μέχρι τις 30 Ιουνίου 2015.
β) Μετατροπή της από Οργανισμό δημοσίου δικαίου σε μετοχική εταιρεία/εταιρείες ιδιωτικού δικαίου μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2015.
γ) Απόδοση ενός ποσοστού από το μετοχικό κεφάλαιο στους εργαζόμενους σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο μέχρι τις 31 Μαρτίου 2016.
δ) Αναζήτηση στρατηγικού επενδυτή μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2017.
Τα τέσσερα αυτά στάδια στην ουσία τους είναι απόλυτα ορθά. Εξίσου όμως και απόλυτα λανθασμένες οι ημερομηνίες που τα συνοδεύουν.
Αν επεξεργαστούμε τις ημερομηνίες του οδικού χάρτη σε λεπτομέρεια, θα δούμε ότι το χρονικό διάστημα μεταξύ της ολοκλήρωσης της αναδιάρθρωσης και της στιγμής εκκίνησης των διαφόρων πρακτικών διεργασιών, που θα οδηγήσουν τελικά στην εκποίησή της τον Σεπτέμβριο (άντε Δεκέμβριο με κάποιες καθυστερήσεις) του 2017, είναι 12 μήνες. Και στους 12 αυτούς μήνες θα συντρέξει και η πρακτική λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς (δεν ξέρουμε ακόμη ακριβώς πότε), καθώς και ένα «νεκρό καλοκαίρι». Δεν αποκλείεται μάλιστα, σύμφωνα με ορισμένους, αλλά και τις καθυστερήσεις που ήδη παρουσιάζονται, η πρακτική λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς να μην προηγηθεί καν της εκποίησης.
Επιπλέον όλων αυτών, η εκποίηση της ΑΗΚ θα έρθει να συντελεστεί παράλληλα με την ανάκαμψη της οικονομίας, σε μια στιγμή όπου η ζήτηση στην ηλεκτροπαραγωγή θα αρχίσει και πάλι να αυξάνεται, αλλά δεν θα έχει «πιάσει» ακόμη τα πραγματικά της νούμερα.
Όλα αυτά συντείνουν και οδηγούν σε ένα και μόνο σημείο. Η ΑΗΚ οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια στην εκποίησή της τη χειρότερη στιγμή της ιστορίας της, με δραματικές συνέπειες τόσο για την ίδια την εταιρεία όσο και για την οικονομία του τόπου στο σύνολό της. Το ξεπούλημα της ΑΗΚ θα είναι δεδομένο και αναπόφευκτο. Ούτε υπήρξε, ούτε και θα υπάρξει στο προβλεπτό μέλλον άλλη στιγμή, όπου η ΑΗΚ θα έχει μικρότερη αξία.
Είναι, λοιπόν, επιβεβλημένο να προχωρήσουμε τάχιστα και προτού είναι αργά στις αναγκαίες διορθώσεις, που θα αμβλύνουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις κακές αυτές συγκυρίες. Από τη στιγμή που ρεαλιστικά δεν μπορούμε να αναβάλουμε την ιδιωτικοποίηση της ΑΗΚ σε βάθος χρόνου, κατά ένα ή δύο χρόνια λόγω μνημονίου, ο μόνος τρόπος που έχουμε στη διάθεσή μας είναι η χρονική επίσπευση των ενδιάμεσων στόχων του χρονοδιαγράμματος, προτού καν αυτό αρχίσει να υλοποιείται.
Τα πρώτα δύο στάδια του οδικού χάρτη θα πρέπει πάση θυσία να υλοποιηθούν εντός του 2014, με παράλληλο πρακτικό άνοιγμα της ανταγωνιστικής αγοράς. Το δε τρίτο στάδιο, της συμμετοχής των υπαλλήλων της στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας, να μην καθυστερήσει περισσότερο από το πρώτο τρίμηνο του 2015. Είναι επιτακτικό, το νέο περιβάλλον στο οποίο θα λειτουργήσει η νέα ΑΗΚ να προηγηθεί τουλάχιστον κατά δυόμισι χρόνια της ιδιωτικοποίησης. Μόνο έτσι η νέα ΑΗΚ θα μπορέσει να «πιάσει» την τιμή της, να αποφύγει το ξεπούλημα και να ξεφύγει από τα νύχια των διαφόρων επίδοξων hedge funds. Γνωρίζουμε ότι θα βρεθούν χωρίς πολλή προσπάθεια πολλές φωνές που θα πουν ότι δεν υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος προετοιμασίας και σχεδιασμού για την ολοκλήρωση αυτών των αλλαγών εντός του 2014. Η απάντηση είναι ότι πρέπει να βρούμε τον χρόνο. Στην ανάγκη, όλοι οι εμπλεκόμενοι ας δουλέψουν υπερωρίες. Θα είναι από τις λίγες φορές που όλοι θα συμφωνήσουμε και θα πούμε «χαλάλι» στις υπερωρίες που τους πληρώσαμε.
ΠΑΥΛΟΣ ΛΙΑΣΙΔΗΣ
Πρόεδρος «Συνδέσμου Επιχειρήσεων Ελεύθερης και Ανταγωνιστικής Αγοράς Ενέργειας Κύπρου»
