Η 6η Μαρτίου 2014 τιμάται ως η παγκόσμια μέρα κατά της ενδοσχολικής βίας ή, άλλως πως, κατά του σχολικού εκφοβισμού. Στόχος των εκδηλώσεων που πραγματοποιούνται στην Κύπρο, υπό την αιγίδα του Μη-Κυβερνητικού Οργανισμού Hope for Children-UNCRC Policy Centre, είναι η ευαισθητοποίηση του κοινού μέσω της ενημέρωσής του για το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού και η καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού (bullying), που αποτελεί ένα σημαντικό καθημερινό πρόβλημα για μεγάλο αριθμό μαθητών στα σχολεία της Κύπρου, αλλά και ανά το παγκόσμιο.

Μέσω της ανάπτυξης συγκεκριμένων και στοχευμένων εργαλείων εντοπισμού, πρόληψης και χειρισμού του φαινομένου του σχολικού εκφοβισμού, επιδιώκεται η καταπολέμηση του φαινομένου, το οποίο αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα και πιο πολυσυζητημένα κοινωνικά φαινόμενα. Αν και το φαινόμενο δεν είναι νεοφανές, σήμερα, για διάφορους κοινωνικο-οικονομικούς λόγους, έχει αναχθεί σε σημαντικό πρόβλημα, το οποίο χρήζει άμεσης και εμπεριστατωμένης αντιμετώπισης, αφού άπτεται θεμάτων που αφορούν στην υγιή και ασφαλή ανάπτυξη των παιδιών.

Ως σχολικός εκφοβισμός ορίζεται η επαναλαμβανόμενη, απρόκλητη παρενόχληση των παιδιών στο περιβάλλον του σχολείου και εκτός, που μπορεί να λάβει διάφορες μορφές, όπως την άσκηση ψυχολογικής βίας, σωματικής βίας, σεξουαλικής παρενόχλησης, οικονομικής εκμετάλλευσης και ηλεκτρονικού / διαδικτυακού εκφοβισμού (cyber-bullying). Οι διάφορες αυτές μορφές έκφανσης σχολικού εκφοβισμού περιλαμβάνουν πειράγματα μεταξύ μαθητών / συνομήλικων παιδιών, κοροϊδία, χρήση παρατσουκλιών, εξύβριση, διάδοση φημών, απειλές, χτυπήματα, κλοτσιές, σπρωξίματα, σεξουαλικά ταπεινωτικά σχόλια, ανεπιθύμητα αγγίγματα, κλοπή ή φθορά προσωπικών αντικειμένων, και τη χρήση του διαδικτύου για εκφοβισμό παιδιών.

Τονίζεται ότι οι επιπτώσεις του σχολικού εκφοβισμού στα παιδιά που τον βιώνουν (παιδιά θύτες - παιδιά θύματα - παιδιά παρατηρητές) είναι ιδιαίτερα σοβαρές για την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών που εμπλέκονται, ποικίλες και μακροχρόνιες. Γι' αυτούς ακριβώς τους λόγους, η κοινωνία γενικότερα πρέπει να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση του φαινομένου και την πάταξή του.

Ο ρόλος της οικογένειας και των εκπαιδευτικών ειδικά, αλλά και της σχολικής κοινότητας γενικά, καθίσταται ιδιαίτερα σημαντικός για την πρόληψη, χειρισμό, αντιμετώπιση και καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού. Το παιδί πρέπει να μάθει να αυτοεκτιμά τις δυνατότητές του, να νιώθει ότι είναι καλοδεχούμενο και ότι το αγαπούν, να νιώθει ότι το αποδέχονται όπως είναι, με τις μοναδικές του ικανότητες, τα δικά του ταλέντα και τις δικές του προτιμήσεις.

Το bullying περιλαμβάνει δυο κύρια ζητήματα, ήτοι την αποκλίνουσα συμπεριφορά ανηλίκων και την παραβατική συμπεριφορά. Η νομική πτυχή του θέματος επεισέρχεται όταν η αποκλίνουσα συμπεριφορά μεταβάλλεται σε παραβατική συμπεριφορά και ακόμα και αν υπάρχει αυτή η μεταβολή, η απάντηση στο φαινόμενο της νεανικής παραβατικότητας δεν είναι καταλογισμός ποινικής ευθύνης στα παιδιά, αλλά, μέσω κοινωνιολογικών μελετών και επιστημονικών ερευνών, ο εντοπισμός των αιτιατών για τέτοιου είδους συμπεριφορές και η υιοθέτηση των βέλτιστων πρακτικών για πρόληψη τέτοιων φαινομένων και αντιμετώπισή τους από την Πολιτεία, πάντοτε έχοντας υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Λέκτορας Νομικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας