Η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα καταλήξει να είναι μια δύσκαμπτη και απρόσωπη δημόσια υπηρεσία, η οποία θα ενδιαφέρεται πολύ λιγότερο για τις ανάγκες των δημοτών της
Στα θέματα που καλείται να αντιμετωπίσει η κυπριακή Κυβέρνηση τον τελευταίο καιρό έχει προστεθεί η ριζική αναδιοργάνωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την Τρόικα να πιέζει. Τη μέχρι στιγμής βάση γι' αυτήν την αναδιοργάνωση παρέχει η μελέτη Βρετανών εμπειρογνωμόνων, που εισηγείται κατά κύριο λόγο τη δραστική μείωση του αριθμού των δήμων. Η εισήγηση αυτή έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό και αντιδράσεις στις τάξεις της Ένωσης Δήμων. Η Κυβέρνηση, πάντα υπό τις επιταγές της Τρόικας και σύμφωνα με το Μνημόνιο, δρομολογεί την εφαρμογή των προτεινόμενων μοντέλων με αρχικό χρονικό ορίζοντα τον προσεχή Ιούνιο. Αλλά το στενό χρονοδιάγραμμα δημιουργεί μία πραγματικά ασφυκτική κατάσταση για τα τοπικά και δημοτικά συμβούλια.
Η μελέτη που ανέθεσε στους Βρετανούς εμπειρογνώμονες το Υπουργείο Εσωτερικών προωθεί το μοντέλο που ακολουθείται στην πλειοψηφία των ευρωπαϊκών χωρών, δηλαδή περιορισμένο αριθμό δήμων, ώστε θεωρητικά να είναι σε θέση ν' αντεπεξέλθουν καλύτερα και με μεγαλύτερη ευελιξία στις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. Η βασική εισήγηση κάνει λόγο για δημιουργία πέντε δήμων σε όλη την Κύπρο με τη συνένωση των δήμων ανά επαρχία. Παράλληλα, μεταξύ άλλων προτείνεται η μείωση του αριθμού των Σχολικών Εφορειών καθώς κρίνεται μεγάλος. Διαπιστώνεται, εξάλλου, ότι υπάρχει έλλειψη αυτονομίας των σχολείων για θέματα διαχείρισης της καθημερινότητας.
Σε θέματα υποδομών πολιτισμού η μελέτη καταγράφει έλλειψη στρατηγικού πλάνου, ενώ την ίδια ώρα επισημαίνεται η συσσώρευση χρεών. Όπως αναφέρεται, οι υπηρεσίες δεν συντονίζονται μεταξύ τους και οι τρέχουσες δαπάνες δεν συνυπολογίζονται στους προϋπολογισμούς των τοπικών Αρχών. Όλα τα μεγάλα έργα πρέπει να ενταθούν σε ένα στρατηγικό πλάνο της κεντρικής κυβέρνησης και όχι αυθαίρετα. Σε θέματα αθλητικών υποδομών, η παντελής έλλειψη συνεννόησης έχει ως αποτέλεσμα οι δημότες να μην επωφελούνται ακόμη και ειδικών κονδυλίων από την Ε.Ε. για προώθηση του αθλητισμού. Η εισήγηση είναι όπως χαραχτεί μια στρατηγική, ώστε να αποσαφηνίζονται οι ρόλοι και οι προτεραιότητες, και το αποτέλεσμα να χρησιμεύει στις νέες τοπικές κοινωνίες.
Τις έντονες αντιρρήσεις τους με τη μελέτη εξέφρασαν ο Πρόεδρος της Ένωσης Δήμων, Αλέξης Γαλανός, καθώς και πληθώρα Δημάρχων, που ειδικά έθιξαν τη σημαντική παράλειψη αναφοράς στο μέλλον των κατεχομένων και ημι-κατεχομένων δήμων. Εν τω μεταξύ, οι δήμοι και οι κοινότητες περιμένουν το αποτέλεσμα έρευνας που ανέθεσαν σε ιταλικό οίκο με κύριο αντικείμενο το οικονομικό νοικοκύρεμα και τη βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης στους δήμους. Οι εμπειρογνώμονες του γνωστού ιταλικού οίκου (Notoria) θα εκπονήσουν μελέτη, προσπαθώντας να δουν πώς και ποιες μεταρρυθμίσεις μπορούν να επιτελεστούν, ώστε να υπάρξει εξοικονόμηση πόρων χωρίς να απαιτείται το κλείσιμο των δήμων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ίδια εταιρεία πραγματοποίησε τη μεταρρύθμιση στην Τοπική Αυτοδιοίκηση της Ιταλίας - χώρα άλλης τάξης μεγέθους, αλλά με αναλογικά όμοια προβλήματα με την Κύπρο.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι βεβιασμένες κινήσεις και κακές μελέτες μπορούν να δημιουργήσουν ακόμα πιο μεγάλα προβλήματα από τα υφιστάμενα. Ένα ξεκάθαρο παράδειγμα είναι αυτό της Ελλάδας, όπου το πρότυπο που χρησιμοποιήθηκε για την αναδιοργάνωση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αν και ήταν εναρμονισμένο με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, εντούτοις δεν λειτούργησε και οι περισσότεροι δήμοι έμειναν υπερχρεωμένοι. Η ενοποίηση των δήμων στη θεωρία μειώνει τα κόστη λειτουργίας και τις δαπάνες. Όμως σε μία δοκιμασμένη από την οικονομική κρίση χώρα σημαίνει επίσης μείωση προσωπικού, εκτόξευση της ανεργίας και μεταφορά χρεών, αφού όταν ένας υπερχρεωμένος δήμος συνενώνεται με έναν άλλο σε ανάλογη κατάσταση, προκύπτει μεγιστοποίηση χρεών.
Οι δημοτικές υπηρεσίες καθίστανται μη παραγωγικές και ο δήμος αφερέγγυος ως προς τις οικονομικές του υποχρεώσεις, με τελικό χαμένο τον πολίτη. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση θα καταλήξει να είναι μια δύσκαμπτη και απρόσωπη δημόσια υπηρεσία, η οποία θα ενδιαφέρεται πολύ λιγότερο για τις ανάγκες των δημοτών της εφόσον οι αποφάσεις θα λαμβάνονται κάπου κεντρικά και μακριά. Όλα αυτά γιατί κάποιοι βιάζονται να προλάβουν το αβυσσαλέο τρένο των μεταρρυθμίσεων, που ονομάζεται Μνημόνιο και οδηγείται από την Τρόικα χωρίς να ενδιαφέρεται για τους επιβάτες που έχει μέσα. Μια Τρόικα που δεν διστάζει να βάλει τροχοπέδη στις δημοκρατικές αρχές, όπως αυτές της αποκέντρωσης των τοπικών αποφάσεων για μια πιο δίκαιη κοινωνία.
ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΑΥΡΟΥ
Πρόεδρος της Ένωσης Κυπρίων Αγγλίας και πρόεδρος του Συνδέσμου Αμμοχώστου Η.Β.
