Υπήρχαν σοβαρά προβλήματα, αλλά ήταν διαχειρίσιμα. Άλλωστε τον Δεκέμβριο του 2012, λίγες εβδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές, σχεδόν ομόφωνα λήφθηκαν μέτρα προς την κατεύθυνση της δημοσιονομικής εξυγίανσης…
Όταν κατήλθε ως υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2013 ο κ. Ν. Αναστασιάδης, διακήρυξε ότι στόχος του ήταν να οδηγήσει την Κύπρο σε μια νέα εποχή. Υποσχέθηκε την επίλυση των οικονομικών προβλημάτων και την επανεκκίνηση της οικονομίας, την αξιοκρατία, ένα αποτελεσματικό κράτος, καθώς και μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, η οποία θα ανταποκρινόταν στις προσδοκίες του λαού. Υπογράμμιζε, επίσης, κατ’ επανάληψιν ότι δεν μπορεί να επιστρέψει το απορριφθέν Σχέδιο Ανάν. Όλα αυτά, είχε πει, θα ελάμβαναν χώραν με τη συνένωση δυνάμεων.
Οι προσδοκίες για αξιοκρατία, που δημιούργησε ο κ. Ν. Αναστασιάδης, κατέρρευσαν καθώς από τις πρώτες του επιλογές επικράτησε πανηγυρικά ο γνωστός παλαιοκομματισμός. Η συνέχεια είναι γνωστή, καθώς η πρακτική αυτή επαναλαμβάνεται σε όλα τα επίπεδα. Γι’ αυτό και το αίσθημα της απαξίωσης για το πολιτικό σύστημα μεγαλώνει. Σε σχέση με την οικονομία, κύριος στόχος ήταν η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, η επαναφορά της ρευστότητας, η ενθάρρυνση της οικονομικής δραστηριότητας και η δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.
Ένα χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας από τον κ. Ν. Αναστασιάδη, η κατάσταση είναι οδυνηρή. Υπήρχαν σοβαρά προβλήματα, αλλά ήταν διαχειρίσιμα. Άλλωστε τον Δεκέμβριο του 2012, λίγες εβδομάδες πριν από τις προεδρικές εκλογές, σχεδόν ομόφωνα λήφθηκαν μέτρα προς την κατεύθυνση της δημοσιονομικής εξυγίανσης, πράγμα που έπρεπε να προτάξει με την ανάληψη των καθηκόντων του. Ένα χρόνο μετά και παρά τις προσπάθειες για ωραιοποίηση της κατάστασης, τα αποτελεσματα είναι τραγικά. Η πολυπόθητη επανεκκίνηση δεν έχει ξεκινήσει ακόμα και η Κύπρος μετρά τις πληγές της και εξακολουθεί να υφίσταται οικονομική συρρίκνωση και δημογραφική αιμορραγία. Παράλληλα, ο κοινωνικοοικονομικός ιστός συντρίβεται.
Οι αποφάσεις του Eurogroup για κούρεμα καταθέσεων ήταν εγκληματικές και δημιούργησαν πολύ μεγαλύτερα προβλήματα απ’ ό,τι έλυσαν. Σύμφωνα με τον Γερμανό Υπουργό Οικονομικών, κ. Β. Σόιμπλε, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης είχε όχι μόνο συναινέσει αλλά και εισηγηθεί το συγκεκριμένο περιεχόμενο του κουρέματος καταθέσεων στις 13 Μαρτίου. Από την πλευρά του ο Πρόεδρος Αναστασιάδης υπογράμμισε κατ’ επανάληψιν ότι υπήρξε επιβολή με «το πιστόλι στον κρόταφο». Ούτως ή άλλως, η Κύπρος χρησιμοποιήθηκε ως πειραματόζωο όπως επισήμαναν Κύπριοι και ξένοι αναλυτές - θέση που επιβεβαιώθηκε και από την Κυβέρνηση. Η ωμή αυτή πραγματικότητα παραπέμπει στην ορθότητα της θέσης για πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική.
Διαφαίνεται, επίσης, ότι δεν υπάρχει επαρκής θεωρητική κατανόηση των δεδομένων και έτσι δεν γίνεται αποτελεσματική διαπραγμάτευση με την Τρόικα. Μοιραίως ο Υπουργός Οικονομικών κ. Χ. Γεωργιάδης δήλωσε ότι θεωρεί πως το πρόγραμμα της Τρόικας θα μπορούσε να ήταν το Μανιφέστο της Κυβέρνησης. Εννοείται ότι είναι σεβαστή η θέση του κ. Χ. Γεωργιάδη και της Κυβέρνησης. Θα ήταν όμως έντιμο να είχε διατυπωθεί η θέση αυτή κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.
Καλώς ή κακώς, μεγάλη μερίδα της κοινής γνώμης πιστεύει ότι η φιλοσοφία αλλά και η πρακτική της Κυβέρνησης Αναστασιάδη δεν επιλύουν τα σοβαρά προβλήματα. Διαγνώνουν, επίσης, ότι υπάρχει μεγάλη επικέντρωση σε επικοινωνιακά ζητήματα, παρά στην ουσία. Επιπρόσθετα, το σύνθημα «ενώνουμε δυνάμεις» δεν άντεξε στην πορεία του χρόνου. Η συμπόρευση ΔΗΚΟ και ΔΗΣΥ κατέρρευσε ως αποτέλεσμα του κοινού ανακοινωθέντος για επανέναρξη των συνομιλιών. Όμως, είναι γεγονός ότι το κοινό ανακοινωθέν παραπέμπει σε μια κατάσταση ενός μορφώματος με στοιχεία χαλαρής ομοσπονδίας και συνομοσπονδίας. Υπογραμμίζεται, συναφώς, ένα σημαντικό σημείο: ότι, σύμφωνα με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη, το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων θα ανήκει στα συνιστώντα κράτη. Η ουσία είναι ότι ως κανόνας στα ομοσπονδιακά πολιτεύματα η συγκεκριμένη αρμοδιότητα ανήκει στο κεντρικό ομοσπονδιακό κράτος.
Ο Πρόεδρος Αναστασιάδης ενδιαφέρεται για την επίλυση των προβλημάτων, το μέλλον της Κύπρου αλλά και την υστεροφημία του. Παρά τα θριαμβευτικά επικοινωνιακά μηνύματα, τα δεδομένα είναι οδυνηρά και η αξιοπιστία του είναι πολύ μειωμένη σε σχέση με πέρυσι την ίδια περίοδο. Ως εκ τούτου, είναι πολύ σημαντικό να αξιολογήσει τα τεκταινόμενα και να προχωρήσει με νέες προσεγγίσεις στο Κυπριακό και στην οικονομία, καθώς οι επιλογές που έχει κάνει μέχρι σήμερα δεν οδηγούν προς τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αντίθετα, έχει εγκλωβισθεί σε πορεία που εμβαθύνει την κρίση σε όλα τα επίπεδα.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΘΕΟΦΑΝΟΥΣ
Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και
Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και
Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας
