Θα πρέπει ο καθένας, που λόγω της θέσης ή της γνώσης του είναι σε θέση να βοηθήσει τους πολίτες να διαμορφώσουν άποψη, να μιλήσει ανοικτά και παστρικά

Όποτε το εθνικό μας θέμα έμπαινε σε μια καινούρια φάση, συνηθίζαμε να λέμε ότι αυτή είναι η πιο σημαντική φάση της σύγχρονης ιστορίας μας. Αυτό δεν ήταν σχήμα λόγου ούτε και υπερβολή. Πράγματι, όλες οι φάσεις από τις οποίες πέρασε το Κυπριακό τα τελευταία 40 χρόνια ήταν εξίσου σημαντικές αφού, αν υπήρχε κατάληξη στις συνομιλίες, η όποια κατάληξη θα προδιέγραφε το μέλλον του Ελληνισμού σ’ αυτό το νησί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Η σημαντικότητα, δε, της κάθε φάσης είναι αυταπόδεικτη αφού οι εκάστοτε υποχωρήσεις στις οποίες προβαίναμε αποτελούσαν «κεκτημένο» της τουρκικής πλευράς και μας κατατρέχουν μέχρι και σήμερα. Χωρίς, δυστυχώς, να μπορούμε και εμείς να «κομπάσουμε» ότι υπάρχει και προς το δικό μας όφελος έστω και ένα «κεκτημένο» από τις μέχρι σήμερα συνομιλίες.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων της κάθε φάσης, υπήρχαν πάντοτε οι φωνές της «σύνεσης» που έθεταν διάφορα εκβιαστικά διλήμματα στον λαό, του τύπου ότι «αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία και είτε θα υπάρξει λύση τώρα είτε θα επέλθει η διχοτόμηση» ή ότι «όσοι δεν θέλουν αυτήν τη λύση είναι αυτοί που θέλουν τη διχοτόμηση». Δεν είμαι εξ αυτών που συμμερίζονται τη θεωρία της «τελευταίας ευκαιρίας» και των εκβιαστικών διλημμάτων. Κανένας, όσο ισχυρός και αν είναι, δεν μπορεί να διαγράψει το δικαίωμά μας να διεκδικούμε.

Και όσο διεκδικούμε, το Κυπριακό θα συνεχίσει να διέρχεται από διάφορες φάσεις στο μέλλον.
Ας μην προτρέξουν κάποιοι να μας υπενθυμίσουν ότι ο χρόνος κυλά εις βάρος των συμφερόντων μας, διότι αυτό το γνωρίζουμε πολύ καλά. Ούτε να προτρέξουν να μας πουν ότι με το πέρασμα του χρόνου δημιουργούνται νέα τετελεσμένα, διότι και αυτό το γνωρίζουμε. Απορρίπτουμε, δε, ως ύβριν το σύνθημα ότι, όποιος δεν θέλει τη λύση που προσφέρεται τη δεδομένη στιγμή, θέλει διχοτόμηση. Αντιτάσσουμε, στα πιο πάνω εκβιαστικά διλήμματα, την αδιαμφισβήτητη θέση ότι είναι η υπογραφή μιας κακής λύσης, κάτω από τον φόβο και την πίεση του χρόνου, που θα μας οδηγήσει στην τελειωτική de jure διχοτόμηση και στη διά της υπογραφής μας αποδοχή των τετελεσμένων.

Αναμφίβολα, η περίοδος που διανύουμε αποτελεί άλλη μια σημαντική φάση σε σχέση με το εθνικό μας θέμα. Θα μπορούσε, δε, να λεχθεί ότι οι ιδιάζουσες συνθήκες που επικρατούν σήμερα τείνουν να μας προϊδεάσουν ότι αυτή η φάση ίσως να είναι κατά πολύ σημαντικότερη από τις προηγούμενες. Από τις επικρατούσες συνθήκες διαφαίνεται ότι οι πιέσεις που θα δεχτούμε αυτήν τη φορά, τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό, θα είναι κατά πολύ μεγαλύτερες ακόμα και από τις πιέσεις που δεχτήκαμε το 2004. Το φυσικό αέριο αποτελεί την ειδοποιόν διαφορά. Το φυσικό αέριο, κατά γενική ομολογία, είναι αυτό που έχει «ελκύσει» το αμερικάνικο ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε επισήμως αυτόν τον μήνα. Εκδηλώθηκε, όμως, κατά τρόπο καθόλου ελπιδοφόρο. Το «προϊόν» του ενδιαφέροντος ήταν ένα χείριστο «κοινό ανακοινωθέν». Και όπως δείχνουν τα πράγματα, η αμερικάνικη παρέμβαση αναμένεται να συνεχιστεί μέχρι τέλους.

Δεν θεωρώ την ανάμειξη των Αμερικανών αρνητική εξέλιξη. Αντίθετα, αυτή είναι μια θετική εξέλιξη αφού η Αμερική είναι η μόνη χώρα που θα μπορούσε να ασκήσει καταλυτική επιρροή στην Τουρκία ώστε να αναγκαστεί να δείξει ένα πιο διαλλακτικό πρόσωπο σε σχέση με το Κυπριακό. Φτάνει η αμερικάνικη επιρροή να ασκηθεί προς τη σωστή κατεύθυνση. Προς τον θύτη και όχι προς το θύμα. Αλλά, όπως ήδη ανέφερα, τα πρώτα δείγματα γραφής δεν είναι ενθαρρυντικά.

Εν πάση περιπτώσει, οι συνομιλίες θα συνεχιστούν και θα είναι, όπως μας λένε, επίπονες και μακρές. Θα είναι άλλη μια φάση διαπραγματεύσεων που, όπως και όλες οι προηγούμενες, αν τελικά αποτύχει, θα αφήσει πίσω της «κεκτημένα» ενώ, αν επιτύχει, θα αποτελέσει την κατάληξη ως προς το εθνικό μας θέμα. Την οποία κατάληξη θα κληθεί να προσυπογράψει σε δημοψήφισμα ο απλός πολίτης. Θα κληθεί ο καθένας από εμάς, διά της ψήφου του, να βάλει την υπογραφή του στα όσα θα συμφωνήσουν οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων.

Όμως, με ποια γνώση και με ποιαν αντίληψη θα κληθούμε να ψηφίσουμε επί ενός τόσο σημαντικού θέματος που θα προκρίνει την επιβίωση του Ελληνισμού στο νησί; Πώς είναι δυνατόν να αναμένεται από τον απλό τον πολίτη να αξιολογήσει μια τόσο πολύπλοκη συμφωνία αν δεν έχει υπεύθυνη, αντικειμενική και επαγγελματική ενημέρωση που να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα; Εδώ είναι που εγείρεται το ζήτημα της διαφάνειας και της σωστής και πλήρους ενημέρωσης. Θα πρέπει ο κόσμος να έχει πλήρη γνώση των συμφωνηθέντων, αλλά και σωστή και αντικειμενική ανάλυση του νέου συντάγματος.

Αυτή την ευκαιρία τη χρωστούν στον κυπριακό Ελληνισμό όλοι όσοι έχουν τη δυνατότητα, είτε λόγω άμεσης επαφής με τις συνομιλίες είτε λόγω επαγγελματικής κατάρτισης είτε λόγω πολύχρονης εμπειρίας, να εκφράσουν μια σωστή, αντικειμενική και τεκμηριωμένη άποψη. Όλοι όσοι έχουν τη δυνατότητα να διαφωτίσουν σωστά τον λαό για τις όποιες συνέπειες τής όποιας συμφωνίας. Όλα τα επιχειρήματα και οι αναλύσεις θα είναι καλοδεχούμενα, φτάνει να αποτελούν την ειλικρινή, αντικειμενική και τεκμηριωμένη άποψη του αναλυτή. Μόνο έτσι θα μπορέσει ο κόσμος να διαμορφώσει άποψη και να θέσει την υπογραφή του, διά της ψήφου του, εν πλήρει γνώσει τού τι υπογράφει.

Η σιωπή δεν αποτελεί εθνικά υπεύθυνη στάση αλλά, αντίθετα, ίσως αποδειχτεί καταστροφική επιλογή. Και σε τέτοια περίπτωση οι κυρίως υπεύθυνοι θα είναι αυτοί που γνώριζαν, αλλά εσκεμμένα σιώπησαν. Θα πρέπει ο καθένας, που λόγω της θέσης ή της γνώσης του είναι σε θέση να βοηθήσει τους πολίτες να διαμορφώσουν άποψη, να μιλήσει ανοικτά και παστρικά. Να τοποθετηθεί υπέρ ή κατά, τεκμηριώνοντας τη θέση του. Δεν θα αποτελέσει άλλοθι για κανέναν το ότι σιώπησε λόγω επαγγελματικού απορρήτου ή λόγω ηθικής υποχρέωσης προς τον οιονδήποτε. Διότι, όταν κρίνεται η επιβίωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και του Ελληνισμού, αποτελεί κύρια υποχρέωση του καθενός που έχει υπεύθυνη και τεκμηριωμένη άποψη να μιλήσει ανοικτά και δυνατά για να τον ακούσουν όλοι. Οι υποχρεώσεις, νομικές ή ηθικές, προς τον οιονδήποτε άλλον, συμπεριλαμβανομένου και αυτού του ίδιου του Προέδρου της Δημοκρατίας, έρχονται σε δεύτερη μοίρα.

ΠΑΡΗΣ ΣΠΑΝΟΣ
Δικηγόρος