Η συμφωνία, που υπογράφηκε με τη Βρετανία, ανατρέπει δεδομένα που δημιούργησαν οι Συμφωνίες του 1960 για την Κύπρο και τους κατοίκους και ιδιοκτήτες περιουσιών στις Βάσεις, δήλωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κατά τη σύσκεψη με τους εμπλεκόμενους φορείς στο Προεδρικό Μέγαρο.

Ο Πρόεδρος, τόνισε ότι είναι αβάσιμες οι ανησυχίες περί της λεγόμενης «Γιβραλταροποίησης» και εξήγησε ότι δεν υπάρχουν ανταλλάγματα, λέγοντας πως οι Βρετανοί ενδιαφέρονται να διασφαλίσουν την στρατιωτική χρήση των Βάσεων και όχι την οποιαδήποτε εκμετάλλευση τους για μη στρατιωτικούς σκοπούς.

O Νίκος Αναστασιάδης ανέλυσε τα οφέλη της συμφωνίας και επεσήμανε ότι στις 29 Ιανουαρίου θα γίνει η πρώτη συνάντηση της εγκαθιδρυόμενης από τη Συμφωνία Κοινής (Κυπρο-Βρετανικής) Επιτροπής Συνεργασίας καθώς όπως είπε,  και οι δυο πλευρές είναι αποφασισμένες να προχωρήσουν ταχύτατα στην υλοποιήση της συμφωνίας.

Αποκαθίστανται τα δικαιώματα

Με τη συμφωνία, είπε ο Πρόεδρος, αποκαθίστανται τα δικαιώματα των κατοίκων των Βάσεων και αντιμετωπίζονται πλέον οι ανάγκες των κοινοτήτων και του τοπικού πληθυσμού σε σχέση με τη γη και τις περιουσίες τους. Εκσυγχρονίζει, επίσης, τη γενικότερη κατάσταση εντός των Βάσεων, όπως αυτή εξελίχθηκε την τελευταία πεντηκονταετία, αναγνωρίζοντας ότι ένα καθεστώς το οποίο είχε δημιουργηθεί κάτω από πολύ διαφορετικές περιστάσεις και για διαφορετικές ανάγκες και αριθμούς, δεν μπορoύσε πλέον να λειτουργήσει ικανοποιητικά ούτε προς το συμφέρον των κατοίκων αλλά αν θέλετε ούτε και της Βρετανικής κυβέρνησης.

Απεγκλωβίζονται πάνω από τα ¾ γής 

Στην πραγματικότητα η συμφωνία αυτή, πρόσθεσε, απεγκλωβίζει πάνω από τα τρία τέταρτα τη γης και περιλαμβάνει το σύνολο της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας στις Βάσεις. «Την ίδια στιγμή ενισχύει σημαντικά τον ρόλο και τον λόγο της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ανάπτυξη της υπό αναφοράς γης».

Τα οφέλη της συμφωνίας

O Πρόεδρος ανέλυσε τα οφέλη της συμφωνίας που είναι

1. Εντάσσεται το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους των Βάσεων σε πολεοδομικές ζώνες με αποτέλεσμα να επιτρέπεται πλέον η ανάπτυξή τους. Πιο συγκεκριμένα, το 78% του εδάφους των Βρετανικών Βάσεων, εκτάσεως περίπου 200 από σύνολο 255 περίπου τετραγωνικών χιλιομέτρων, το οποίο περιλαμβάνει και το σύνολο των ιδιωτικών περιουσιών, εντάσσεται στην συμφωνηθείσα ρύθμιση. Στην ουσία η συμφωνία αντιστρέφει τη μέχρι σήμερα πολιτική που εφαρμοζόταν στις Βρετανικές Βάσεις: Αντί της καθολικής απαγόρευσης στην ανάπτυξη με κάποιες εξαιρέσεις, επιτρέπεται πλέον η καθολική ανάπτυξη με κάποιες εξαιρέσεις. Κι αυτές οι εξαιρέσεις είναι ρητά καθορισμένες. Με τη συμφωνία όλες οι περιουσίες, στις Βάσεις, ιδιωτικές και μη, θα ενταχθούν σε πολεοδομικές ζώνες με εξαίρεση μόνο περιουσίες που χρησιμοποιούνται για τις στρατιωτικές ανάγκες των Βρετανών.
2. Διασφαλίζει ίσα δικαιώματα στους κατοίκους και ιδιοκτήτες περιουσίων στις Βρετανικές Βάσεις σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό της Κυπριακής Δημοκρατίας για την ανάπτυξη των περιουσίων τους.
3. Κύπριοι και Ευρωπαίοι πολίτες και πολίτες τρίτων χωρών δικαιούνται να αποκτήσουν ακίνητη περιουσία στην περιοχή των Βάσεων και αυτό συνεπάγεται την ανεμπόδιστη εκμετάλλευση των ακινήτων από τους σημερινούς ιδιοκτήτες.
4. Εξασφαλίζεται η πολεοδομική και οικονομική ανάπτυξη στις Βάσεις με την Κυπριακή Δημοκρατία να είναι υπεύθυνη για τον καθορισμό ζωνών και άλλων αναπτύξεων σύμφωνα με τις πρακτικές και την πολιτική που ασκεί η Κυπριακή Δημοκρατία. Επιπρόσθετα, η συμφωνία ομαλοποιεί τη ζωή των κατοίκων και ιδιοκτητών γης στις Βάσεις, οι οποίοι θα αποτείνονται πλέον για τα θέματα ανάπτυξης στις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας όπως και ο υπόλοιπος πληθυσμός, και θα γνωρίζουν ξεκάθαρα και χωρίς εκπλήξεις ή προσκόμματα το πώς θα μπορούν να αναπτύξουν τις περιουσίες τους, στη βάση των πολεοδομικών ζωνών και πολιτικών που θα καθοριστούν από την Κυπριακή Κυβέρνηση.
5. Με την ενισχυμένη εκχώρηση δικαστικών και διοικητικών εξουσιών στην Κυπριακή Δημοκρατία εξασφαλίζεται ισοτιμία και ισονομία αφού τα Δικαστήρια μας θα έχουν δικαιοδοσία σε αστικές και ποινικές υποθέσεις και κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούν να εκτελούνται αποφάσεις και διατάγματα των Δικαστηρίων της χώρας, εντός των Βάσεων.
6. Ενισχύει και Επιβεβαιώνει τη διαχρονική θέση της πλευράς μας ότι οι Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται παρά μόνο για στρατιωτικούς σκοπούς.
7. Με την ενισχυμένη εκχώρηση διοικητικών εξουσιών στην Κυπριακή Δημοκρατία διασφαλίζονται γενικότερα εθνικά ζωτικά συμφέροντα.

Επωφελούνται 17 κοινότητες και 3 δήμοι

Από τη συμφωνία, συνέχισε ο Πρόεδρος,  θα επωφεληθούν 17 κοινότητες και 3 δήμοι. Πιο συγκεκριμένα, θα επωφεληθούν οι Δήμοι Δερύνειας, Κάτω Πολεμιδιών και Ύψωνα και οι Κοινότητες Ακρωτηρίου, Ασώματου, Αυδήμου, Ερήμης, Επισκοπής, Κολοσσίου, Τραχωνίου, Σωτήρας και Παραμαλίου στην Επαρχία Λεμεσού, Αυγόρου, Αχερίτου, Άχνας και Φρενάρους στην Επαρχία Αμμοχώστου και Ξυλοτύμπου, Ξυλοφάγου, Ορμήδειας και Πύλας στην Επαρχία Λάρνακας. Συνολικά, η συμφωνία επηρεάζει άμεσα χιλιάδες κατοίκους στους συγκεκριμένους δήμους και κοινότητες, ο συνολικός πληθυσμός των οποίων ξεπερνά τις 83 χιλιάδες. Να σημειωθεί ότι μεγάλη μερίδα συμπολιτών μας οι οποίοι δεν κατοικούν, αλλά κατέχουν περιουσίες εντός των Βάσεων, θα μπορούν τώρα να τις αξιοποιήσουν.

"Από τα συνολικά οφέλη που προκύπτουν από τη συμφωνία γίνεται άμεσα αντιληπτό - και αυτό αποδεικνύεται και από ίδιο το περιεχόμενο της συμφωνίας - ότι η Κυβέρνηση πέτυχε πλήρως το διττό στόχο που έθεσε εξαρχής: Από τη μια να ικανοποιήσει το δίκαιο, πάγιο και διαχρονικό αίτημα των κατοίκων των Βρετανικών Βάσεων και όσων διαθέτουν περιουσίες εντός των Βάσεων να δικαιούνται να τις αναπτύξουν, και από την άλλη να διασφαλίσει και να προστατεύσει πλήρως τα ευρύτερα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως εξάλλου ήταν και το ομόφωνο, πάγιο αίτημα της Βουλής των Αντιπροσώπων", ανέφερε ο Νίκος Αναστασιάδης.

Αβάσιμες οι ανησυχίες

Ο Νίκος Αναστασιάδης, τόνισε ότι είναι αβάσιμες οι ανησυχίες περί της λεγόμενης «Γιβραλταροποίησης». Η Συμφωνία, είπε,  πετυχαίνει  κατ’ ουσία την τροποποίηση, για πρώτη φορά από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, του γνωστού Παραρτήματος Ο για τη Διοίκηση των Βάσεων στην Κύπρο, το οποίο αποτελεί μέρος της δέσμης των Συμφωνιών του 1960.

Οι Βρετανοί ενδιαφέρονται να διασφαλίσουν τη στρατιωτική χρήση των Βάσεων

Αυτό που προκύπτει σαφέστατα από τη συμφωνία, υπογράμμισε ο Πρόεδρος,  είναι πως οι Βρετανοί ενδιαφέρονται να διασφαλίσουν την στρατιωτική χρήση των Βάσεων και όχι την οποιαδήποτε εκμετάλλευση τους για μη στρατιωτικούς σκοπούς. "Στη συμφωνία γίνεται ξεκάθαρο ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορεί να δημιουργήσει το ίδιο εμπορικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις εντός των Βάσεων, ενώ διατηρείται και ενισχύεται η δέσμευση του να μην τις εποικίσει, όπως άλλωστε προνοείται από το Παράρτημα Ο".

Η γενικότερη δομή και διατάξεις της συμφωνίας παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις, συμπλήρωσε ο Πρόεδρος, για τη διασφάλιση της αποτροπής ενός αναλόγου φαινομένου, ενώ διασφαλίζουν ταυτόχρονα τα ζωτικά συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τα ζωτικά συμφέροντα της Κ.Δ

1. n  Ενισχύονται οι διοικητικές και δικαστικές εξουσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας επί των προσώπων που έχουν ή θα αποκτούν γη, διαμένουν ή θα εγκαθίστανται στις Βάσεις,
2. n  Κανένας δεν αποκτά δικαίωμα διαμονής στις Βάσεις παρά μόνο αν έχει δικαίωμα διαμονής στη Δημοκρατία το οποίο θα του έχει παραχωρηθεί από τις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας,
3. n  η διατήρηση του πολεοδομικού σχεδιασμού και των εξουσιών εξέτασης των αιτήσεων για ανάπτυξη στις Βάσεις μεταφέρεται και ανατίθεται στις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας,
4. n  το σημαντικότερο όμως είναι πως με βάση τις πρόνοιες της συμφωνίας τα πολιτικά, εκλογικά ή άλλα δικαιώματα έκφρασης  λαϊκής βούλησης  όσων διαμένουν ή θα εγκατασταθούν στις περιοχές των Βάσεων, τυγχάνουν ρύθμισης ως εάν να ασκούνται στο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Συνεπώς οι εκφρασθείσες ανησυχίες δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, αλλά στους φόβους εκείνων που τις εκφράζουν.

Δεν υπάρχει αντάλλαγμα

Ο Προεδρος κατέστησε σαφές πως οι διακρατικές σχέσεις δεν οικοδομούνται κατ’ ανάγκη με ανταλλάγματα, αλλά με τη λήψη ανάλογων μέτρων που βελτιώνουν τις σχέσεις τους. "Η συμφωνία αυτή δεν έχει νικητές και ηττημένους. Πρόκειται για μια συμφωνία από την οποία κερδίζουν και οι δύο πλευρές αφού αφαιρεί ένα αγκάθι μισού αιώνα στις σχέσεις μας με τη Βρετανία".

Από την πλευρά τους, είπε, με αυτή τη συμφωνία οι Βρετανοί επικεντρώνονται στον στρατιωτικό ρόλο των Βάσεων. "Ταυτόχρονα απαλλάσσονται σε μεγάλο βαθμό από τη διοίκηση των μη στρατιωτικών περιοχών και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που το προηγούμενο status quo δημιουργούσε στις σχέσεις τους με τους κατοίκους, εξοικονομώντας την ίδια ώρα διοικητικούς και οικονομικούς πόρους".

Τα νέα δεδομένα για τους κατοίκους

Ο Νίκος Αναστασιάδης, τόνισε ότι  η συμφωνία δημιουργεί πλέον νέα δεδομένα για τους κατοίκους στις περιοχές των Βάσεων και για όσους έχουν περιουσίες εκεί, αλλά και για την Κυπριακή οικονομία ευρύτερα. "Διανοίγονται σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης και δραστηριότητας σε μια ιδιαίτερα δύσκολη οικονομικά περίοδο για τη χώρα μας. Η συμφωνία αποτελεί υλοποίηση του μέρους της δέσμης των μέτρων επανεκκίνησης της οικονομίας που είχα εξαγγείλει στις 19 Απριλίου 2013 και περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την επίτευξη συμφωνίας με τους Βρετανούς για την ανάπτυξη των μη στρατιωτικών περιοχών στις Βρετανικές Βάσεις", είπε.

Για να κατανοηθεί το νέο καθεστώτος που δημιουργείται ο Πρόεδρος ανέφερε μερικές απο τις ρυθμίσεις που ίσχυαν με βάση το Παράρτημα Ο  και το Πρωτόκολλο 3 της Συμφωνίας Προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση τις οποίες, η παρούσα συμφωνία, βελτιώνει σημαντικά, ενισχύοντας ουσιαστικά τις εξουσίες της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Πιο Συγκεκριμένα,

• Το έδαφος των Βάσεων συνιστά ενιαίο έδαφος με εκείνο της Δημοκρατίας σε ό,τι αφορά την επιβολή και τη συλλογή φόρων από τις αρχές της Δημοκρατίας επί όλων που κατοικούν ή έχουν περιουσία ή εργάζονται στις Βάσεις εκτός από το προσωπικό των Βάσεων και τους εξαρτωμένους τους που δεν είναι Κύπριοι πολίτες.
• Το έδαφος των Βάσεων συνιστά στην πράξη ενιαίο έδαφος με εκείνο της Δημοκρατίας σε ό,τι αφορά το νόμισμα. Να σημειώσω, ότι το χρησιμοποιούμενο νόμισμα στις Βάσεις είναι το Ευρώ ενώ στην Βρετανία είναι η Στερλίνα.
• Το έδαφος των Βάσεων συνιστά ενιαίο τελωνειακό έδαφος με εκείνο της Δημοκρατίας.
• Την ίδια ώρα το έδαφος των Βάσεων συνιστά ενιαίο έδαφος με εκείνο της Δημοκρατίας σε ό,τι αφορά σε τη διακίνηση προσώπων.
• Όπως επίσης συνιστά ενιαίο έδαφος με εκείνο της Δημοκρατίας σε ό,τι αφορά την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου στις Βάσεις και στην παρακείμενη θάλασσα.  Το σύνολο του φυσικού πλούτου συνεπώς αναγνωρίζεται ότι ανήκει στη Δημοκρατία.

Με την Συμφωνία, πρόσθεσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, το έδαφος των Βάσεων γίνεται ενιαίο με εκείνο της Δημοκρατίας σε ό,τι αφορά

(α) την άσκηση των περιουσιακών δικαιωμάτων, καθώς και

(β) την εγκατάσταση και διαμονή προσώπων, Κυπρίων και μη Κυπρίων (πάντα μέσω των αρχών της Δημοκρατίας) και (γ) την άσκηση πολιτικών δικαιωμάτων.

Προς υλοποίηση της συμφωνίας

Την προσεχή εβδομάδα και συγκεκριμένα στις 29 Ιανουαρίου, όπως είπε ο Πρόεδρος θα πραγματοποιηθεί η πρώτη συνάντηση της  εγκαθιδρυόμενης από τη Συμφωνία Κοινής (Κυπρο-Βρετανικής) Επιτροπής Συνεργασίας καθώς όπως είπε,  και οι δυο πλευρές είναι αποφασισμένες να προχωρήσουν ταχύτατα στην υλοποιήση της συμφωνίας. 

Τέλος ο Πρόεδρος ευχαρίστησε και συνεχάρη τον Πρέσβη Τάσο Τζιωνή, ο οποίος ηγήθηκε της διαπραγματευτικής ομάδας, καθώς και όλα τα μέλη της: το τώρα Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Ανδρέα Ασσιώτη, τον Ανώτερο Δικηγόρο της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Λυκούργο, το Διευθυντή της Διεύθυνσης Κυπριακού του Υπουργείου Εξωτερικών, Ανδρέα Χατζηχρυσάνθου, το Δικηγόρο της Δημοκρατίας, Νικόλα Κυριάκου και το διπλωμάτη της Διεύθυνσης Κυπριακού του Υπουργείου Εξωτερικών, Σόλωνα Σάββα.

Εξέφρασε την ευαρέσκειά του προς τον Ύπατο Αρμοστή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Κύπρο, κ. Matthew Kidd, και στη δική του διαπραγματευτική ομάδα, για το εποικοδομητικό πνεύμα και διάθεση συνεργασίας που επέδειξαν προκειμένου να  ολοκληρωθεί και να υπογραφεί η σημαντικότατη αυτή συμφωνία.