Η έκδοση κοινού ανακοινωθέντος είναι πλέον αναγκαιότητα δηλώνει ο τέως ηγέτης των Τουρκοκυπρίων. Ο Μεχμέτ Αλι Ταλάτ μιλώντας αποκλειστικά στο Σίγμα και τον Κωνσταντίνο Κωνσταντίνου, εκφράζει φόβους για παγίωση του αδιεξόδου και καλεί τους δυο ηγέτες να συνεχίσουν οι ίδιοι την προσπάθεια. Ο Ταλάτ μίλησε σε αρκετές περιπτώσεις σαν Έρογλου την ώρα που χαρακτηρίζει τον νυν ηγέτη των Τ/κ ως συνεχιστή του Ντενκτάς..

Διαβάστε επίσης: Β. Παπαδόπουλος: Ο Ταλάτ δικαίωσε τον Πρόεδρο

Αυτούσια η συνέντευξη

Κύριε Ταλάτ, να κάνουμε αρχή με τα πρόσφατα. Περιμένατε το αποτέλεσμα της τελευταίας συνάντησης μεταξύ των δύο ηγετών; 

Για να είμαι ειλικρινής το περίμενα και υπογραμμίζω πως αν αυτή η συνάντηση γινόταν για να δώσει ένα θετικό αποτέλεσμα, αυτό θα ήταν θαυμάσιο. Όμως, εκ του αποτελέσματος, δυστυχώς οι δύο πλευρές έγιναν πιο ανταγωνιστικές μεταξύ τους και από ότι ήταν πριν τη συνάντηση. Τώρα και με «βούλα» υπάρχει μεγάλο κενό μεταξύ των δύο πλευρών, οι οποίες κόλλησαν στις θέσεις τους. Μπήκαμε σε φαύλο κύκλο που είναι δύσκολο να σπάσει. Τώρα η κατάσταση είναι χειρότερη από πριν. 

Ποιος φέρει την ευθύνη κατά την άποψή σας;

Δε θέλω να καταλογίσω ευθύνη σε κανέναν. Όμως το λάθος ήταν η απαίτηση του κ. Αναστασιάδη για κοινό ανακοινωθέν. Ποια η χρησιμότητα του; Οι διαπραγματεύσεις μπορούν να ξεκινήσουν και χωρίς αυτό. Το δεύτερο λάθος που αφορά και τους δύο είναι ότι δεν κάθισαν οι ίδιοι στο τραπέζι για να καταλήξουν σε κοινό ανακοινωθέν. Αντίθετα έδωσαν αυτή την εξουσία στους διαπραγματευτές.

Δεν είναι καλύτερα να υπάρχει η κοινή βάση από πριν ώστε να υπάρχουν και προοπτικές για τη λύση;

Μα υπάρχει κοινή βάση. Κοινά ανακοινωθέντα δεν αποτελούν βάση. Είναι μόνο μια δήλωση λίγων λέξεων σε μια κόλλα χαρτί. Είναι δυνατόν να το παρουσιάσουμε ως βάση; Όχι. Είχαμε κοινά ανακοινωθέντα, αρκετές συγκλίσεις, συμφωνίες και προετοιμάσαμε περισσότερα από 30 έγγραφα. Όπως φυσικά και κάποιες διαφορές. Αυτά είναι η βάση. Αν πούμε επίσης ότι οι συμφωνίες υψηλού επιπέδου 77-79 ήταν η συνταγματική βάση του κυπριακού, θα βοηθούσαμε πολύ και το πρόβλημα θα επιλυόταν εδώ και καιρό. Με κοινά ανακοινωθέντα τίποτα δε μπορεί να γίνει.

Οι Κύπριοι, Ε/κ και Τ/κ διερωτώνται πώς μπορούμε να βρούμε λύση στο κυπριακό, όταν δεν μπορούμε να καταλήξουμε σε ένα κοινό ανακοινωθέν… 

Από τώρα και στο εξής πιστεύω ότι το κοινό ανακοινωθέν αποτελεί αναγκαιότητα. Δεν χρειαζόταν. Ήταν λάθος από τον κύριο Αναστασιάδη. Όμως από εδώ και πέρα και μετά από όσα έχουν γίνει είναι ξεκάθαρο ότι αποτελεί αναγκαιότητα. Και αυτό γιατί η Διεθνής Κοινότητα δέχθηκε την ιδέα, τα Ηνωμένα Έθνη προσπαθούν γι’ αυτό. Άρα, ας καθίσουν κάτω οι ηγέτες και να το ετοιμάσουν. Και οι δύο πλευρές όμως πρέπει να είναι διαλλακτικές και όχι να παραμείνουν προσκολλημένες στις θέσεις τους.

Υπάρχει δηλαδή, παιχνίδι επίρριψης ευθυνών;

Ναι, δυστυχώς. Οι θέσεις γίνονται ακόμα πιο σκληρές και οι όποιες μετακινήσεις από αυτές δεν είναι εύκολες.

Την ίδια ώρα υπάρχει συζήτηση για την κυριαρχία των δύο συνιστώντων κρατιδίων. Θα το χαρακτηρίζατε αυτό ως το μεγαλύτερο πρόβλημα;

Όχι. Οι ομοσπονδίες δεν έχουν μία κυριαρχία. Οποιοδήποτε ομόσπονδο κράτος έχει δύο επίπεδα κυριαρχιών. Το πρώτο στο επίπεδο του ομόσπονδου κράτους και το άλλο των συνιστώντων κρατιδίων. Η διεθνής προσωπικότητα του κράτους είναι μία. Αλλά εσωτερικά τα συνιστώντα κρατίδια λειτουργούν κυρίαρχα. Η Κύπρος θα έχει μία κυριαρχία την οποία Ε/κ και Τ/κ μέσω των συνιστώντων κρατιδίων θα μοιράζονται και θα ασκούν από κοινού. Αυτό είναι ξεκάθαρο. Γιατί να το συζητάμε και να δημιουργούμε νέα προβλήματα;

Στην Κύπρο υπάρχει ένας λαός…

Δεν το νομίζω. Πιστεύω ειλικρινά ότι υπάρχουν δύο λαοί. Είμαστε Κύπριοι αλλά Τ/κ και Ε/κ είναι διαφορετικές κοινότητες και ειδικά μετά το 1974 έχουν δημιουργηθεί «πραγματικότητες» επί του εδάφους. Δεν είχαν επαφές για χρόνια, μιλούν διαφορετική γλώσσα και έχουν διαφορετική θρησκεία. Οι Τ/κ θέλουν εγγυήσεις, οι Ε/κ όχι. Άρα πως μπορούμε να λέμε πως υπάρχει ένας λαός; Όμως με το πέρας του χρόνου σε μια επανενωμένη Κύπρο αυτό μπορεί να γίνει. Όταν «αναμειχθούν» Ε/κ και Τ/κ και αποκτήσουν κοινά ενδιαφέροντα, τότε ναι.

Άρα εσείς θεωρείτε ότι είναι ανέφικτη η λύση χωρίς εγγυήσεις;

Πέραν του 90% των Τ/κ έχουν ευαισθησίες γι’ αυτό το θέμα. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει νόημα να αντιπαλεύουμε αυτή την ιδέα. Όπως ξέρετε οι εγγυήτριες δυνάμεις μπορούν να επέμβουν μόνο αν συμβεί κάτι συνταρακτικό. Όπως το 1974. Αν όμως αυτά τα πράγματα δεν επισυμβούν ξανά και εγώ πιστεύω ότι δεν πρόκειται, ναι δε θα υπάρχει αναγκαιότητα για εγγυήτριες δυνάμεις.  Τώρα όμως…

Η Ε.Ε. δε μπορεί να αποτελέσει εγγύηση;

Μη μου κάνετε αυτή την ερώτηση. Οι Τ/κ δεν το δέχονται. Παρακαλώ να με καταλάβετε. Κανείς δεν μπορεί να ξεγελά τους Τ/κ. Ας το αφήσουμε αυτό το θέμα στο περιθώριο για κάποια χρόνια και όταν η ανάγκη για εγγυητές θα εκλείψει, τότε το συζητάμε.

Δεν εμπιστεύεστε δηλαδή την ΕΕ…  

Η ΕΕ έδωσε υποσχέσεις στους Τ/κ που δεν τήρησε. Το 2004 με τον κανονισμό για απευθείας εμπόριο. Όταν π.χ. η ΕΕ δεν αφήνει τους Τ/κ να ταξιδεύουν από την Τύμπου ενώ τους επιτρέπει από τη Λάρνακα, αυτό είναι γελοίο για εμάς. Που είναι η ελευθερία διακίνησης; Γιατί;

Μα αφού η Ε.Ε. θεωρεί το Βόρειο μέρος της Κύπρου ως κατεχόμενο. Πώς θα συναινέσει σε κάτι τέτοιο;

Ναι αλλά εγώ όταν συναντώ τους ηγέτες της ΕΕ, αυτοί γνωρίζουν ότι ταξίδεψα από την Τύμπου. Και τι έγινε; Στο τέλος εδώ ζει κόσμος. Η εμπιστοσύνη στην ΕΕ υπήρχε πριν την περίοδο 2004-2005. Μετά κατέρρευσε…

Η άποψη σας για το Έρογλου ποια είναι; Θέλει λύση η απλώς επιδιώκει την αναγνώριση και τα δύο κράτη;

Δε θέλω να κάνω σχόλια. Όλοι ξέρουν τι πιστεύει ο Έρογλου. Αυτό είναι ξεκάθαρο. Αλλά δεν θέλω να σχολιάζω γιατί είναι ο «Πρόεδρος» μου ο οποίος με «διαδέχτηκε».

Να το θέσω διαφορετικά. Ο Έρογλου είναι στην ίδια γραμμή με τους Τ/κ; Έχουν τα ίδια πιστεύω για τη λύση;

Έχω επιφυλάξεις. Για να είμαστε ειλικρινείς, πιστεύω πως είναι της σχολής Ντενκτάς. Άρα είναι ξεκάθαρο…

Θα ήθελα να αναφερθούμε λίγο στο παρελθόν και να σας ρωτήσω αν με τον Δημήτρη Χριστόφια φτάσατε σε ακτίνα λύσης;

Πιστεύω πως ναι. Φτάσαμε πολύ κοντά σε λύση. Το μοναδικό πρόβλημα ήταν το περιουσιακό. Στα υπόλοιπα ήμασταν πολύ κοντά. Όπως π.χ. στην κατανομή εξουσιών, διακυβέρνηση, ΕΕ και Οικονομία. Φυσικά υπήρχαν και άλλα προβλήματα όπως η ασφάλεια και οι εγγυήσεις αλλά αυτά πίστευα ότι θα επιλύονταν γρήγορα. Γιατί όπως ξέραμε μετά την επίλυση των εσωτερικών πτυχών, αυτά θα επιλύονταν στα πλαίσια μιας διεθνούς διάσκεψης. Άρα το μεγαλύτερο πρόβλημα ήταν το περιουσιακό.

Μετανιώσατε για κάτι που κάνατε ή για κάτι που έπρεπε να κάνετε αλλά δεν το πράξατε;

Γι’ αυτό που μετανιώνω ήταν ότι διαπραγματευόμασταν με αργούς ρυθμούς. Βασικά διαπραγματευόμασταν ενάμιση χρόνο. Γιατί τα προηγούμενα χρόνια ήταν ο Παπαδόπουλος στην εξουσία. Δυστυχώς δεν καταφέραμε να έρθουμε κοντά. Ούτε για καφέ δεν με συναντούσε. Με τον Δημήτρη Χριστόφια διαπραγματευόμασταν για ενάμιση χρόνο και πετύχαμε αρκετές συγκλίσεις τις οποίες θεωρώ τη βάση διαπραγμάτευσης…