Στις ευθύνες που βαρύνουν τις ηγεσίες του χρηματοπιστωτικού συστήματος και τις εποπτικές αρχές τους, αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στην ομιλία του ενώπιον της Ολομέλειας, ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Μάριος Καρογιάν. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στις πολιτικές ευθύνες που ανήκουν όπως ανέφερε, στην πολιτική ηγεσία, στην κυβέρνηση που επέμενε μέχρι πρόσφατα να θεωρεί την κυπριακή οικονομία πλήρως θωρακισμένη απέναντι στη διεθνή οικονομική κρίση.
Όπως ανέφερε ο κ. Καρογιάν, το ΔΗΚΟ θα ψηφίσει τον προϋπολογισμό του 2013 και παράλληλα θα καταθέσει συγκεκριμένες τροποποιητικές προτάσεις στη βάση της δικής του πολιτικής και φιλοσοφίας.
Διαβάστε αναλυτικά την ομιλία του κ. Καρογιάν
Βρίσκομαι σήμερα στο βήμα της συζήτησης για τον Προϋπολογισμό με την απόλυτη σιγουριά ότι όλοι όσοι βρίσκονται σήμερα στην αίθουσα του Κοινοβουλίου μας έχουν πλήρη συνείδηση της κρισιμότητας των περιστάσεων προ των οποίων βρίσκεται η πατρίδα μας.
Είναι η πρώτη φορά, μετά την τουρκική εισβολή του 1974, που η Κύπρος βρίσκεται αντιμέτωπη με κινδύνους που απειλούν την ανεξαρτησία της, την κυριαρχία της, την ακεραιότητά της, την ασφάλειά της, την υπόστασή της. Που απειλούν το μέλλον της.
Προτού προχωρήσω στην διατύπωση των απόψεων, των προβληματισμών και των εισηγήσεων του ΔΗ.ΚΟ. για τον προϋπολογισμό του 2013 και βεβαίως για την όλη κατάσταση της κυπριακής οικονομίας, να μου επιτρέψετε να υπενθυμίσω ένα μικρό απόσπασμα της ομιλίας μας κατά την περσινή συζήτηση για τον προϋπολογισμό. Δυστυχώς, τα λόγια μας εκείνα, εκείνη η κραυγή αγωνίας, εκείνες οι προειδοποιήσεις, εκείνες οι εισηγήσεις, εκείνες οι εκκλήσεις συνάντησαν ώτα μη ακουόντων.
Λέγαμε πέρσι τέτοιες μέρες:
«Ας μην έχουμε την αυταπάτη ότι η οικονομική κρίση είναι μια μπόρα που θα περάσει και όλα θα ξεχασθούν κάτω από το φως της λιακάδας που θα ακολουθήσει.
Η κακοκαιρία θα έχει διάρκεια.
Πόσο μεγάλη θα είναι αυτή δε μπορεί αυτή τη στιγμή να το πει κανείς.
Το μόνο που μπορεί να πει είναι ότι η διάρκειά της εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δική μας αποφασιστικότητα, από τη δική μας πειθαρχία.
Το σίγουρο είναι ότι χρειαζόμαστε μια νέα οικονομική πολιτική, που θα βάλει τέλος στα διαχρονικά υψηλά ελλείμματα.
Το σίγουρο είναι ότι αυτό το πρόταγμα της δημοσιονομικής μας εξυγίανσης δε μπορεί να γίνει πράξη, αν ορισμένοι εξακολουθούν να θέλουν να γίνονται αρεστοί σ’ αυτούς τους οποίους απευθύνονται, αλλά όχι χρήσιμοι για τα συμφέροντα του λαού μας.
Το σίγουρο είναι ότι με ημίμετρα, δισταγμούς, ατολμίες, έλλειψη αποφασιστικότητας, αναβολές και αναποτελεσματικότητες δεν παράγονται βιώσιμες λύσεις.
Το σίγουρο, τέλος, είναι ότι η πραγματικότητα δεν αλλάζει, αν δεν την κοιτάξουμε κατάματα. Αν, εκτός από ευχολόγια, δεν κάνουμε και αυτά που πρέπει να κάνουμε για να ξαναπατήσουμε πάνω σε στέρεο και δυναμικό έδαφος».
Δυστυχώς, κάποιοι δεν κοίταξαν κατάματα την πραγματικότητα με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε σήμερα, ένα χρόνο μετά, μπροστά σε μια ακόμα πιο σκληρή πραγματικότητα.
Η κατάρρευση της οικονομίας μας δεν αμφισβητεί μόνο την ανάπτυξη και την ευημερία μας. Υπονομεύει κυριολεκτικά το εθνικό μας μέλλον.
Εξαρχής η οικονομία μας ήταν το συγκριτικό μας πλεονέκτημα, το ισχυρότερο διαπραγματευτικό μας όπλο, το βάθρο και η εγγύηση για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού. H οικονομία, λέγαμε όλοι, ήταν η δύναμη μας. Σήμερα, δυστυχώς, έγινε η αχίλλειος πτέρνα μας.
Σήμερα είναι ο αδύνατος κρίκος της εθνικής μας στρατηγικής και της κοινωνικής μας συνοχής.
Πριν από τρία περίπου χρόνια το ΔΗ.ΚΟ. σήμαινε συναγερμό καταθέτοντας ολοκληρωμένη δέσμη προτάσεων για τη δημοσιονομική εξυγίανση και τη σωτηρία της οικονομίας μας.
Δεν εισακούσθηκε.
Kαι όταν άρχισε να εισακούγεται από τη σημερινή Κυβέρνηση, ήταν ήδη πολύ αργά.
Τα δειλά βήματα που έγιναν προς την κατεύθυνση της λήψης στοχευμένων μέτρων και της προώθησης θαρραλέων μεταρρυθμίσεων δεν ήταν αρκετά για να προλάβουν την επερχόμενη ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης.
Σήμερα ζούμε τον εφιάλτη, που πολλοί μέχρι προ ολίγου απέδιδαν στη φαντασία αυτών που κατηγορούσαν ότι έπαιζαν το ρόλο των Κασσάνδρων της καταστροφολογίας.
Δεν είναι, όμως, η στιγμή της αναζήτησης και του καταλογισμού ευθυνών.
Είναι, πρωτίστως, η στιγμή για μια εθνική συστράτευση.
Για τη συνένωση των δυνάμεων εθνικής σωτηρίας.
Για την εφαρμογή προγραμμάτων έκτακτης ανάγκης.
Για μια εθνική συνεννόηση που θα οδηγήσει στη δημιουργία ενός ισχυρού, αρραγούς και αξιόπιστου εσωτερικού μετώπου για την υπέρβαση της κρίσης και την ανάκαμψη της οικονομίας μας.
Είναι η ώρα για ένα εθνικό σχέδιο ανασυγκρότησης.
Δεν είναι, επίσης, η ώρα για μισές αλήθειες, φρούδες ελπίδες, μάταιες προσπάθειες.
Είναι η ώρα να κοιτάξουμε την πραγματικότητα κατάματα.
Να πούμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους.
Να πάρουμε τις αποφάσεις που επιβάλλει η ανασυγκρότηση του κράτους και της οικονομίας μας και η διάσωση του μέλλοντος των παιδιών μας.
Προπαντός δεν είναι η ώρα για φθηνές δικαιολογίες, για αβαθείς ερμηνείες που δεν αποκαλύπτουν και δεν αγγίζουν τη ρίζα των προβλημάτων μας και το διαρθρωτικό χαρακτήρα τους.
Όσο ακριβές κι αν είναι ότι η κυπριακή οικονομία υφίσταται τις συνέπειες του κουρέματος του ελληνικού δημόσιου χρέους, άλλο τόσο αληθές είναι ότι η έκθεση της κυπριακής οικονομίας στα ελληνικά ομόλογα δεν είναι ο μόνος λόγος που σήμερα βρισκόμαστε μπροστά στον κίνδυνο μιας δικής μας χρεοκοπίας.
Όσο ακριβές κι αν είναι ότι υπάρχουν αναμφισβήτητες ευθύνες που βαρύνουν τις ηγεσίες του χρηματοπιστωτικού μας συστήματος και τις εποπτικές αρχές τους, άλλο τόσο είναι αληθές ότι υπάρχουν οι πολιτικές ευθύνες που ανήκουν στην πολιτική ηγεσία, στην κυβέρνηση που επέμενε μέχρι πρόσφατα να θεωρεί την κυπριακή οικονομία πλήρως θωρακισμένη απέναντι στη διεθνή οικονομική κρίση.
Το γραφειοκρατικό κράτος, οι δημόσιες σπατάλες, οι αντιπαραγωγικές συμπεριφορές, οι συντεχνιακές αντιλήψεις και οι πελατειακές σχέσεις είναι οι κύριες αιτίες παραγωγής ελλειμμάτων και σώρευσης χρεών.
Το ίδιο ισχύει και για τις πολιτικά ευλογούμενες καταναλωτικές συνήθειες που υπερχρέωσαν τα κυπριακά νοικοκυριά και τα φέρνουν σήμερα σε απόγνωση για την εξυπηρέτηση των δανείων τους υπό συνθήκες μειωμένης χρηματοπιστωτικής ρευστότητας.
Αν αυτά τα αίτια δεν εξαλειφθούν με αλλαγή νοοτροπίας και ριζικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, κανένα μνημόνιο και καμία συντηρητική θεραπεία δεν πρόκειται να αποφέρει τα ποθούμενα αποτελέσματα για να ξαναγεννηθεί η ελπίδα σε αυτό τον τόπο, να ανακάμψει η οικονομία μας και να αξιοποιηθούν οι δυνατότητές μας που πολλαπλασιάζονται με την αξιοποίηση των νέων φυσικών μας πόρων.
Η αλλαγή του μοντέλου ανάπτυξης και του τρόπου διακυβέρνησης πρέπει να γίνουν εδώ και τώρα τα βασικά χαρακτηριστικά ενός νέου οράματος για την πατρίδα μας.
Η ευθύνη για την υλοποίησή του είναι και ατομική και συλλογική.
Ούτε κατάρες χρειάζονται για την κατάσταση της οικονομίας μας, ούτε ευχολόγια για την ανάκαμψή της.
Με κατάρες, εξορκισμούς και ευχολόγια η κρίση δεν ξεπερνιέται.
Χρειάζονται αποφάσεις.
Χρειάζονται δύσκολες αποφάσεις. Τολμηρές αποφάσεις.
Αποφάσεις που πονάνε.
Χρειάζονται αποφάσεις με τις οποίες θα θεμελιώνεται μια νέα ισχυρή βιώσιμη και αειφόρα ανάπτυξη πάνω σε μια στέρεη δημοσιονομική βάση.
Η υπόθεση της διάσωσης της κυπριακής οικονομίας είναι εθνική και τα καθήκοντά μας πατριωτικά.
Οι μέρες που περνούμε έχουν αναδείξει ακόμα πιο έντονα τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης στην κυπριακή οικονομία.
Βρεθήκαμε και βρισκόμαστε ακόμη προ του κινδύνου κατάρρευσης του τραπεζικού μας συστήματος. Μέχρι την υπογραφή του μνημονίου και των όρων της δανειακής σύμβασης, δηλαδή μέχρι την οριστικοποίηση της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών μας ο κίνδυνος αυτός θα συνεχίσει να επικρέμαται ως δαμόκλειος σπάθη.
Αντιμετωπίσαμε και αντιμετωπίζουμε ακόμη, τον κίνδυνο στάσης πληρωμών.
Η Κύπρος, που μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν ένας τόπος ευμάρειας και ευδαιμονίας, γέμισε συσσίτια, κοινωνικά παντοπωλεία, φτώχεια και δυστυχία.
Οι στρατιές των ανέργων μεγαλώνουν από μέρα σε μέρα.
Δεκάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις κλείνουν κάθε μέρα.
Πληθαίνουν καθημερινά οι οικογένειες που αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές ανάγκες για αντιμετώπιση προβλημάτων υγείας.
Όλο και περισσότερες οικογένειες αδυνατούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές απαιτήσεις για συνέχιση των σπουδών των παιδιών τους.
Η μεσαία τάξη οδηγείται στα όρια της φτώχειας.
Το τραπεζικό σύστημα καταρρέει.
Η αξιοπιστία της κυπριακής οικονομίας βρίσκεται κάτω από το μηδέν.
Η οικονομική ύφεση βαθαίνει.
Αυτή, δυστυχώς, είναι η εικόνα της Κύπρου σήμερα. Μελανή και ζοφερή.
Θα κατορθώσουμε να προλάβουμε και να αποτρέψουμε τα χειρότερα;
Θα κατορθώσουμε να ξαναναστήσουμε, να εξυγιάνουμε και να ενδυναμώσουμε την οικονομία μας;
Θα κατορθώσουμε να ξαναζωντανέψουμε τις ελπίδες και τα όνειρα των νέων μας που ξαφνικά είδαν τις προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης και οικονομικής προόδου να εκμηδενίζονται;
Θα κατορθώσουμε να ξεπεράσουμε την κρίση και να ξαναδημιουργήσουμε συνθήκες προόδου, ανάπτυξης και ευημερίας;
Είμαστε αναγκασμένοι, ειμαστε καταδικασμένοι να πετύχουμε.
Πρέπει να τα καταφέρουμε.
Πρέπει να αποτρέψουμε την κατάρρευση της κυπριακής οικονομίας, την κατάρρευση του κράτους μας, την κατάρρευση της ελπίδας.
Πώς, όμως, θα το κατορθώσουμε;
Με θυσίες, με αλλαγές, με οδύνες.
Με σκληρά και δραστικά μέτρα.
Δεν υπάρχει ανώδυνος τοκετός.
Και ο τοκετός από τον οποίο πρέπει να γεννηθεί ένα καλύτερο, δυναμικότερο και πιο αισιόδοξο αύριο, πρέπει να πραγματοποιηθεί υπό συνθήκες που θα εξασφαλίζουν την υγεία μιας νέας οικονομίας.
Δημόσιας και ιδιωτικής.
Ήδη, οι διαπραγματεύσεις με την Τρόικα για τους όρους της δανειακής σύμβασης μας δίνουν μια εικόνα του τί μας αναμένει. Τα σχετικά νομοθετήματα που εγκρίναμε την περασμένη εβδομάδα κάνουν ακόμα πιο σκληρή την πραγματικότητα που έχουμε ενώπιον μας.
Η ύφεση βαθαίνει συνεχώς. Το βιοτικό επίπεδο καθημερινά υποβαθμίζεται. Οι οικονομικές ανάγκες της κυπριακής κοινωνίας γίνονται όλο και πιο έντονες.
Επαναλαμβάνω, φτάσαμε σ’ αυτό το σημείο, σ’ αυτή τη δραματική κατάσταση γιατί υπήρξε απρονοησία, απερισκεψία αλλά και γιατί λανθασμένες εκτιμήσεις και λανθασμένες ενέργειες, ολέθρια σφάλματα επιδείνωσαν την κατάσταση της οικονομίας μας.
Όσο χρόνο κι αν αφιερώσουμε, με όση ένταση κι αν κάνουμε συζητήσεις περί ευθυνών, δεν θα λύσουμε το πρόβλημα. Πρέπει να αναζητήσουμε και να αποδώσουμε τις ευθύνες για το παρελθόν, όπου κι αν ανήκουν.
Πρέπει, όμως πρωτίστως να αναλάβουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν για το σήμερα και το αύριο.
Πρέπει, δηλαδή, να δώσουμε και να εφαρμόσουμε λύσεις.
Οι λύσεις απαιτούν πολιτική βούληση, στρατηγικό σχέδιο και μια συλλογική υπερπροσπάθεια από πολλούς. Από όλους.
Είναι η ώρα της συλλογικής ευθύνης και του συλλογικού καθήκοντος. Αυτή την τόσο κρίσιμη ώρα δεν μπορούν να υπάρξουν λιγότερο ή περισσότερο πατριώτες, λιγότερο ή περισσότερο συνετοί, λιγότερο ή περισσότερο υπεύθυνοι. Ούτε είναι η ώρα για λαϊκισμό και δημαγωγία. Για ψέματα και ψευδαισθήσεις. Για εύηχα συνθήματα και παχιά λόγια.
Στη θέση των παλιών διχασμών δε θα δημιουργήσουμε καινούργιους. Ο διαχωρισμός μεταξύ μνημονιακών και αντιμνημονιακών είναι απαράδεκτος και επικίνδυνος. Το ζητούμενο δεν είναι να ταχθούμε υπέρ ή κατά του μνημονίου.
Το ζητούμενο είναι να ταχθούμε υπέρ ή κατά του μέλλοντος.
Υπέρ ή κατά του σχεδίου που θα το κάνει καλύτερο και θα το φέρει κοντύτερα.
Υπέρ ή κατά των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων που θα μας αποκολλήσουν από τις παθογένειες του παρελθόντος και που θα ανοίξουν νέες προοπτικές για την ανάπτυξή μας.
Πρέπει να δράσουμε με πίστη στις δυνάμεις μας και με αυτοπεποίθηση για τις ικανότητές μας.
Πρέπει να υπερασπιστούμε τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα, διασώζοντας, για παράδειγμα, το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα.
Πρέπει, όμως, ταυτόχρονα να καταστήσουμε κατανοητές τις ιδιαιτερότητές μας και να μην υποχωρήσουμε στην εφαρμογή λάθος συνταγών, που θα μας εμπλέξουν στο φαύλο κύκλο της ύφεσης και της φτώχειας.
Μαγικές συνταγές δεν υπάρχουν.
Εύκολες και ανώδυνες λύσεις δεν υπάρχουν. Ούτε από μηχανής Θεοί υπάρχουν. Εμείς, με τη συλλογική σοφία μας, την κοινή βούλησή μας και την κοινή προσπάθειά μας θα αντιμετωπίσουμε την κρίση. Εμείς και μόνο εμείς.
Οι κανόνες του παιχνιδιού στη σημερινή παγκοσμιοποιημένη οικονομία, των φανερών, των κρυφών και των σκληρών και ανελέητων ανταγωνισμών δεν αφήνουν περιθώρια πραγμάτωσης ηθικών αρχών και ηθικών κανόνων όπως είναι η αρχή της κοινοτικής αλληλεγγύης που ως θεωρία – όχι δυστυχώς ως πράξη – αποτελεί θεμέλιο λίθο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ενώπιοι ενωπίοις λοιπόν, πρέπει να δούμε κατάματα την πραγματικότητα, να κατανοήσουμε την πικρή και σκληρή αλήθεια και να πάρουμε την τύχη μας και το μέλλον μας στα χέρια μας.
Ναι, είναι η ώρα της εθνικής συστράτευσης. Της εθνικής συνεννόησης. Της εθνικής σωτηρίας.
Η Κύπρος ή θα κατορθώσει να βγει από τη σημερινή οικονομική και γενικότερη κρίση ή θα οδηγηθεί στην καταστροφή. Ή θα βγει ενωμένη από την κρίση ή δεν θα βγει καθόλου.
Έχουμε την άποψη ότι μπορούμε να δούμε τα πράγματα από μια αισιόδοξη οπτική γωνία. Η Κύπρος θα βγει από την κρίση και θα πάρει τη μοίρα της στα χέρια της. Σύντομα θα κλείσει ο φαύλος κύκλος της ύφεσης και θα ξαναμπούμε στο δρόμο της ανάπτυξης, της δημιουργίας και της προόδου. Θα ξαναφέρουμε την ευημερία, την ελπίδα και το χαμόγελο στο λαό μας.
Ναι, μπορούμε να βλέπουμε με αισιοδοξία το μέλλον γιατί στα χέρια μας είναι να ξανακάνουμε την Κύπρο αξιόπιστη και σεβαστή. Να ξανακάνουμε την κυπριακή οικονομία ισχυρή και ανταγωνιστική.
Φυσικά, για να πάρουν τα πράγματα αυτή την πορεία πρέπει σταθερά και αποφασιστικά να εργαστούμε για την εξυγίανση και τον εξορθολογισμό των δημόσιων οικονομικών, για την προώθηση των απαραίτητων διαρθρωτικών αλλαγών, για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και των θεσμών, και για την επικράτηση των αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης και της κοινωνικής συνοχής.
Πρέπει να τολμήσουμε. Να τολμήσουμε να αντιμετωπίσουμε αποφασιστικά, μη υπολογίζοντας πολιτικό κόστος και χωρίς να μας φοβίζουν οι κίνδυνοι που μας απειλούν.
Πρέπει να συμφωνήσουμε και όλοι μαζί να δεσμευτούμε ότι θα εργαστούμε ώστε τα επώδυνα μέτρα που αναγκαζόμαστε να πάρουμε να είναι τα πρώτα και τα τελευταία. Ότι θα αξιοποιήσουμε με σύνεση και ορθολογικό σχεδιασμό τα στρατηγικά πλεονεκτήματα της Κύπρου και της κυπριακής οικονομίας. Ότι θα βάλουμε το μαχαίρι βαθιά στη σπατάλη, τα προνόμια, τη διαπλοκή, τη διαφθορά.
Κύριε πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών οφείλεται κυρίως στην οικονομική κρίση. Όμως, οφείλεται και στις μακροχρόνιες παθογένειες της οικονομίας μας, καθώς και στην ολιγωρία που παρατηρήθηκε στην αντιμετώπιση της.
Η οικονομική κρίση έφερε στην επιφάνεια τις πραγματικές αδυναμίες της κυπριακής οικονομίας. Διέλυσε παράλληλα και χρόνιες ψευδαισθήσεις για τις πραγματικές αντοχές της οικονομίας μας.
Έγιναν όμως και τραγικά λάθη. Δεν θα αναφερθώ σε αυτά, γιατί αυτή τη στιγμή προέχει η αναζήτηση λύσεων και όχι η αναζήτηση και ο εντοπισμός ευθυνών για λάθη και παραλείψεις του παρελθόντος.
Ενδεικτικά μόνο αναφέρομαι σε ένα λάθος σε μια κρίσιμη στιγμή.
Σωστά λέγεται ότι οι τράπεζες έχουν ευθύνη για την υπερβολική έκθεση τους στα ελληνικά ομόλογα.
Όπως αλήθεια είναι και το γεγονός ότι το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων δεν ήταν μια λογιστική πράξη, αλλά μια πολιτική απόφαση για την οποία η δική μας πλευρά, και κατ΄ ακρίβεια ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας φέρει και ο ίδιος μεγάλη ευθύνη.
Και αυτό γιατί οι κυπριακές τράπεζες στη βάση των αξιολογήσεων (τα λεγόμενα stress test) από τους οίκους αξιολόγησης αξιολογούνταν θετικά.
Στη βάση αυτών των αξιολογήσεων, τον Ιούλιο του 2011 υπήρχε πρόβλεψη για κούρεμα των ελληνικών ομολόγων μέχρι 14%, ενώ στο τέλος του ίδιου μήνα η πρόβλεψη αυξήθηκε στο 21%.
Ακολούθως, στη Σύνοδο Κορυφής τον Οκτώβρη του 2011 ενώ συζητείτο αρχικά για κούρεμα 50%, το οποίο και σε αυτή την περίπτωση οι κυπριακές τράπεζες δεν χρειάζονταν κρατική στήριξη, η Σύνοδος κατέληξε σε κούρεμα της τάξης του 85%.
Είναι εδώ ακριβώς που η κυβέρνηση όφειλε να αντιδράσει. Αν ήταν σωστά προετοιμασμένη έπρεπε να ζητήσει την ανακεφαλαιοποίηση των κυπριακών τραπεζών, όπως έπραξε και η Ελλάδα. Αποτέλεσμα της απόφασης της Συνόδου Κορυφής ήταν οι κυπριακές τράπεζες να βρεθούν σε αυτή τη δυσμενέστατη θέση.
Επειδή η κυβέρνηση επιμένει, προφανώς στα πλαίσια της επικοινωνιακής πολιτικής της, να παραπέμπει μόνο στις ευθύνες των τραπεζών, θέλω να σημειώσω και τα ακόλουθα:
Είναι γεγονός ότι μεγάλο μέρος του δανείου από την Τρόικα αφορά την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Ο ισχυρισμός όμως ότι από το ποσό του δανείου μόνο τα €1.5 δις αφορούν τον δημόσιο τομέα είναι εντελώς λανθασμένος. Γιατί, εκτός του ότι το μεγαλύτερο μέρος των €6 δις (€8.5 δις αν χρειαστεί να αναχρηματοδοτήσουμε και το ρώσικο δάνειο) προέρχεται από τα ελλείμματα της τελευταίας πενταετίας, υπάρχει και το άλλο €1.5 δις που είναι οι ανάγκες που θα έχουμε μετά από την εισαγωγή όλων αυτών των επαχθών μέτρων.
Χωρίς αυτά τα μέτρα, οι ανάγκες μας μόνο για κάθε χρόνο θα ήταν πέραν των €1.2 δις και στην επόμενη πενταετία πέραν των €8 δις. Προσθέστε σ’αυτά τα άλλα €8.5 δις της αναχρηματοδότησης και θα δείτε τις ευθύνες της κυβέρνησης. Για να μην μπω και στον πειρασμό να υπολογίσω πόσο θα ήταν το ποσό στα 30 χρόνια της αποπληρωμής του δανείου και να συνυπολογίσω τις ζημιές που πρόεκυψαν από το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, με τους κατάλληλους χειρισμούς, μπορούσε να περιορίσει.
Τώρα όμως βρισκόμαστε ενώπιον σοβαρών κινδύνων.
Το δίλημμα δυστυχώς είναι πολύ σκληρό:
Είτε να αποδεχθούμε τους όρους της δανειακής σύμβασης και τα επαχθή και άδικα μέτρα είτε να αφήσουμε το κράτος μας και την οικονομία μας να χρεοκοπήσουν.
Τραγικά καταστροφική για την Κυπριακή Δημοκρατία, την κυπριακή οικονομία και κατά συνέπεια τον κυπριακό λαό η χρεοκοπία. Μπροστά σ’ αυτό το σκληρό δίλημμα ενσυνείδητα επιλέξαμε να διασώσουμε την κρατική οντότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Να διασώσουμε την οικονομία μας και τα ζωτικά και κυριαρχικά δικαιώματα της πατρίδας.
Τώρα πρωταρχικός στόχος είναι η αποκατάσταση της αξιοπιστίας της κυπριακής οικονομίας, ώστε με αργά μεν, αλλά σταθερά βήματα να αρχίσει η σταδιακή ανάκαμψη της οικονομίας μας.
Ως εκ τούτου, πρωταρχικός στόχος πρέπει να είναι η παραγωγή πρωτογενών πλεονασμάτων, με τη δραστική μείωση των κρατικών δαπανών και με σταθερό στόχο τη μείωση του δημόσιου χρέους.
Πρέπει επίσης να απελευθερωθούν περισσότερα κονδύλια για ενθάρρυνση της ανάπτυξης.
Για να γίνει κάτι τέτοιο, ο Κρατικός Προϋπολογισμός πρέπει να στοχεύει στην εξισορρόπηση των εσόδων και των δαπανών του κράτους. Ο ισοσκελισμός του προϋπολογισμού αποτελεί μείζον και κρίσιμο στοίχημα.
Απαραίτητα στοιχεία για την προώθηση και εφαρμογή ενός εθνικού διάσωσης και ανάκαμψης της κυπριακής οικονομίας είναι:
- Η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κυρίως μέσω της περιστολής των δαπανών.
- Η ενίσχυση της φοροεισπρακτικής ικανότητας του κράτους, με ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.
- Η λήψη των αναγκαίων μέτρων τόνωσης της οικονομίας, μέσα από την αξιοποίηση κοινοτικών πόρων και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
- Η αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου. Δεν εννοούμε φυσικά αποξένωση της κρατικής περιουσίας.
- Η επιτάχυνση των διαρθρωτικών αλλαγών, ώστε να εξορθολογηθούν οι κρατικές δαπάνες και να αξιοποιηθούν οι αναπτυξιακές δυνατότητες της χώρας.
- Η επένδυση στη γνώση, στην έρευνα και στην καινοτομία.
- Η ενίσχυση και διευκόλυνση της επιχειρηματικότητας και ο περιορισμός της γραφειοκρατίας.
- Η δημιουργία ενός σύγχρονου κοινωνικού κράτους με τη βελτίωση της ποιότητας των θεσμών και με στόχευση των κοινωνικών παροχών.
- Η αξιοποίηση των στρατηγικών και ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων της χώρας μας.
Ωστόσο, με τα μέτρα της δανειακής σύμβασης ασφαλώς και δεν ολοκληρώνεται η απαιτούμενη δημοσιονομική εξυγίανση. Απαιτείται παράλληλα συνεπής εφαρμογή των μέτρων αυτών αλλά και εγρήγορση για τη λήψη πρόσθετων μέτρων εκεί και όπου απαιτείται.
Το στοίχημα λοιπόν είναι να βγει η οικονομία από την ύφεση και να δημιουργηθούν συνθήκες ανάπτυξης και προόδου. Μόνο με αυτό τον τρόπο θα μπορεί να εξυπηρετείται το δημόσιο χρέος και ως εκ τούτου να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του.
Πρέπει να καταβάλουμε το άπαν των δυνάμεων μας ώστε να αποτραπεί η ενεργοποίηση άλλων προνοιών του μνημονίου όπως για παράδειγμα η λήψη πρόσθετων μέτρων όπως για παράδειγμα η εφαρμογή πρόσθετων περικοπών που να αντιστοιχούν στο 2% επί του ΑΕΠ ή η ενεργοποίηση της πρόνοιας για ιδιωτικοποίηση των κερδοφόρων ημικρατικών οργανισμών.
Δυστυχώς, εν μέσω βαθιάς ύφεσης της οικονομίας ο βαθμός υλοποίησης των αναπτυξιακών δαπανών βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Είναι της τάξης του 50% μόνο, ενώ σύμφωνα με τα κατατεθέντα στοιχεία, οι αναπτυξιακές δαπάνες για το 2013 προϋπολογίζονται στα €802 εκατομ., σε σύγκριση με €1δις το 2012, παρουσιάζοντας μείωση της τάξης του 21,2%.
Εδώ είναι ακριβώς που χρειάζεται ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης. Ένα μοντέλο ανάπτυξης μακριά από δογματισμούς και αγκυλώσεις. Το νέο μοντέλο ανάπτυξης θα πρέπει να ενθαρρύνει την επιχειρηματικότητα, να δίνει έμφαση στην έρευνα και την καινοτομία, να στηρίζει την ιδιωτική πρωτοβουλία και να ενισχύει τον ανταγωνισμό, με απλουστευμένες διαδικασίες και χωρίς γραφειοκρατικές περιπλοκές.
Η επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης μέσα σε συνθήκες δημοσιονομικής σταθερότητας, από μόνη της θα βοηθήσει στη μείωση της ανεργίας, που μαστίζει ειδικά τους νέους και θα προωθήσει την κοινωνική συνοχή.
Η εξασφάλιση πολιτικής σταθερότητας, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την κεφαλαιοποίηση και αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων του τόπου, είναι κύριο ζητούμενο, γιατί η πολιτική σταθερότητα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την συλλογική συνδιαμόρφωση ενός νέου οράματος και μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής υπέρβασης της κρίσης.
Ενός νέου οράματος για:
- την αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος,
- την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού συστήματος,
- την ενίσχυση του τομέα της εμπορικής ναυτιλίας,
- την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων,
- την ανάδειξή της Κύπρου σε διεθνές εκπαιδευτικό, ιατρικό και ερευνητικό κέντρο.
- την μετατροπή της Κύπρου σε ενεργειακό κόμβο ευρωπαϊκής σημασίας, πρότυπο πράσινης ανάπτυξης, παράδειγμα χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πόλο έλξης νέων επενδύσεων, χώρο παραγωγής προϊόντων υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας.
Ενός οράματος για μια πραγματικά ισχυρή και ανταγωνιστική οικονομία βασισμένη στην πρωτοβουλία και την εργασία όλων των δημιουργικών δυνάμεων του λαού, τη διαρκή καινοτομία, τις νέες τεχνολογίες και τις αξίες μιας αειφόρου ανάπτυξης.
Η Κύπρος έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε ενεργειακό κέντρο, σε ιατρικό κέντρο, σε εκπαιδευτικό κέντρο, σε κέντρο τηλεπικοινωνιών (συμπεριλαμβανομένων και των τηλεπικοινωνιακών δορυφόρων), σε περιφερειακό εμπορικό κέντρο και σε κέντρο παροχής υπηρεσιών οιωνεί δικαστικής φύσεως (διαμεσολαβήσεις, δημοπρασίες πλοίων κ.λ.π.). Τα αεροδρόμια μας μπορούν να καταστούν διαμετακομιστικοί σταθμοί και τα λιμάνια μας κέντρο κρουαζιέρας και διαμετακομιστικού εμπορίου. Ακόμα, το τουριστικό μας προϊόν θα πρέπει να εμπλουτιστεί.
Η τεχνολογία και η παγκοσμιοποίηση ενοποιούν τις εθνικές οικονομίες, υποβοηθούν την διακρατική κινητικότητα των κεφαλαίων και γενικότερα διαφοροποιούν τη φύση του παγκόσμιου ανταγωνισμού.
Σε αυτό το ταχύτατα εξελισσόμενο σκηνικό, χρειαζόμαστε νέες και κυρίως αποτελεσματικές πολιτικές και νέες προσεγγίσεις, προσαρμοσμένες στα νέα δεδομένα. Απαιτούνται ρήξεις με παρωχημένες πολιτικές, νέα εργαλεία παρέμβασης, ταχύτητα και ευελιξία στις διαδικασίες και αποτελεσματική αντιμετώπιση των στρεβλώσεων, που έχουν δημιουργηθεί στην οικονομία μας.
Η έμφαση λοιπόν πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη. Στα πλαίσια βεβαίως δημοσιονομικής και νομισματικής σταθερότητας. Μόνο έτσι θα οδηγήσουμε την κυπριακή οικονομία σε επανεκκίνηση, θα δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας, θα βελτιώσουμε το βιοτικό επίπεδο του λαού μας και γενικότερα θα μπορέσουμε αντιμετωπίσουμε τις κοινωνικές επιπτώσεις της ύφεσης και της κρίσης των τελευταίων χρόνων, αλλά και να επιλύσουμε και το δημοσιονομικό μας πρόβλημα πάνω σε μόνιμη βάση.
Ανάμεσα στα μέτρα που προτείνουμε με στόχο να προωθήσουν την ανάπτυξη για να λυθεί επιτέλους το πρόβλημα της ανεργίας είναι:
- Δημιουργία Μηχανισμού Εντόπισης και Προώθησης Επενδυτικών Ευκαιριών
- Μονοθυριδική πρόσβαση για επιχειρήσεις Φορολογικά Κίνητρα
- Φορολογικά Κίνητρα
- Μη φορολόγηση κερδών που επανεπενδύονται,
- Στοχευμένη επέκταση της επιταχυνόμενης απόσβεσης,
- Φορολογικά κίνητρα ή και φορολογική αμνήστευση επαναπατριζόμενων κεφαλαίων
- Άμεση αμνήστευση υφιστάμενων κτηρίων που δεν έχουν τίτλους ιδιοκτησίας
- Πολεοδομικά κίνητρα για ανάπτυξη
- Εισαγωγή πολεοδομικής έννοιας για τα Επιχειρηματικά Πάρκα για μόνιμη εγκατάσταση μεγάλων εταιριών στην Κύπρο.
- Παροχή πολεοδομικών κινήτρων ώστε να καταστούν συμφέρουσες οι επενδύσεις.
- Συμπράξεις Δημόσιου – Ιδιωτικού τομέα
- Προώθηση Συμπράξεων Ιδιωτικού-Δημόσιου τομέα για υλοποίηση μεγάλων αναπτυξιακών έργων.
- Ναυτιλία, Τουρισμός και Υπηρεσίες
Χάραξη εθνικής πολιτικής για την πάρα πέρα ανάπτυξη της Κυπριακής Εμπορικής Ναυτιλίας και γενικά της Κυπριακής Ναυτιλιακής Βιομηχανίας, καθώς και προσφορά ουσιαστικών πολεοδομικών, οικονομικών και φορολογικών κινήτρων για αναβάθμιση και εμπλουτισμός του τουριστικού μας προϊόντος.
- Η Κύπρος περιφερειακό κέντρο παροχής υπηρεσιών
Ίδρυση Συντονιστικού Συμβουλευτικού Φορέα μελέτης των διεθνών τάσεων και εξελίξεων και στην επέκταση του δικτύου συμφωνιών για την αποφυγή διπλής φορολογίας
- Αναδιάρθρωση αγροτικού τομέα/απασχόληση νέων
Να επιδιωχθεί η αναδιάρθρωση του αγροτικού τομέα και η απασχόληση των νέων στον τομέα αυτό, με την εισαγωγή πλέγματος κινήτρων που θα προωθούν προϊόντα ψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως είναι και τα βιολογικά.
- Δραστική ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων.
Κύριε πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι ο προϋπολογισμός του κράτους για το 2013 είναι ένας προϋπολογισμός ύφεσης. Κινείται, κατ’ ανάγκη, στον αστερισμό της Τρόικας και του μνημονίου.
Έχουμε την άποψη ότι δεν έχουμε ιδιαίτερα περιθώρια για αλλαγές και βελτιώσεις. Είμαστε σχεδόν παγιδευμένοι σ’ αυτά που προνοεί ο προϋπολογισμός που έχει καταθέσει η κυβέρνηση.
Ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον με τον προϋπολογισμό που θα εγκρίνουμε να αποτρέψουμε ένα δεύτερο μνημόνιο. Φυσικά, η αποτροπή ενός δεύτερου μνημονίου δεν εξαρτάται μόνο από τον προϋπολογισμό. Εξαρτάται από πολλά πράγματα που πρέπει να κάνουμε προκειμένου να καταστήσουμε την κυπριακή οικονομία αξιόπιστη και ανταγωνιστική.
Κυρίως, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι η πορεία της λιτότητας, της περισυλλογής και του εξορθολογισμού είναι μονόδρομος. Ένας τραχύς μονόδρομος που απαιτεί θυσίες. Το ζητούμενο είναι οι θυσίες του σήμερα να αποδώσουν σύντομα αύριο καρπούς.
Ο φαύλος κύκλος της λιτότητας και της ύφεσης πρέπει να κλείσει το συντομότερο. Και θα κλείσει μόνο αν εμείς κατορθώσουμε να τον κλείσουμε.
Αυτή η ευθύνη πέφτει στους ώμους όλων μας. Όλων. Είμαστε όλοι χρεωμένοι και είμαστε συνάμα όλοι καταδικασμένοι αυτό το χρέος να το ξοφλήσουμε στο ακέραιο.
Είναι η ώρα λοιπόν που πρέπει όλοι να καταλήξουμε σε μια εθνική συμφωνία επί τούτου. Σε μια συμφωνία ότι όλοι θα ανταποκριθούμε στις ευθύνες μας και θα οδηγήσουμε την κυπριακή οικονομία σε έξοδο από την σοβαρή κρίση που σήμερα την ταλανίζει.
Βέβαια για να γίνουν όλα αυτά χρειάζεται να επιλυθεί το άμεσο πρόβλημα, που είναι η υπογραφή της δανειακής σύμβασης, χωρίς επιπρόσθετους επαχθείς όρους. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αντί να παραπονιέται και να κατηγορεί τους πάντες, εντός και εκτός Κύπρου, θα πρέπει να ξεκινήσει άμεσα εκστρατεία επίτευξης του στόχου αυτού όσο το δυνατόν πιο σύντομα γίνεται.
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Μια κοινή εθνική προσπάθεια απαιτείται και για την προώθηση του μέγιστου θέματος της εθνικής αναπτυξιακής μας στρατηγικής, την υπόθεση του φυσικού αερίου.
Όχι αυτοσχεδιασμοί, όχι προχειρότητες.
Με σύνεση και συλλογικότητα πρέπει να αξιοποιήσουμε τις μεγάλες ευκαιρίες που μας δίνει ο εντοπισμός φυσικού αερίου στην Κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Να σχεδιάσουμε και να δρομολογήσουμε μια αξιόπιστη και πειστική, κυρίως αποτελεσματική, ενεργειακή πολιτική, που να συνδυάζει την ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας με την ασφάλεια της και την οικονομική της ανάπτυξη.
Δυστυχώς, οι αυτοσχεδιασμοί, οι κινήσεις εντυπώσεων, η ατέρμονη φιλολογία και παραφιλολογία γύρω από το θέμα, οι διάφορες θεωρίες και συνταγές ειδικών και μη, αρμόδιων και αναρμόδιων δεν οδηγούν πουθενά.
Είναι η ώρα που πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τακτικές και τακτικισμούς και να χαράξουμε μια μακρόπνοη στρατηγική διαχείρισης του εθνικού μας πλούτου προς όφελος του κυπριακού λαού και των μελλοντικών γενιών.
Η αξιοποίηση του εθνικού μας πλούτου δεν εξαντλείται με τις αδειοδοτήσεις και μόνο. Είναι μια σύνθετη διαδικασία που συνδυάζεται με σύνθετες ενέργειες και συνέργειες. Απαιτείται ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο, διαφάνεια και ορθολογική διαχείριση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου.
Πρόκειται για εθνική περιουσία που πρέπει να την αξιοποιήσουμε σωστά και που παράλληλα σημαντικό μέρος της οποίας πρέπει να κληροδοτηθεί στις μελλοντικές γενιές.
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η οικονομική κρίση και οι δραματικές συνέπειες της βιώνονται ήδη από τον κυπριακό λαό έντονα, σκληρά με αποτέλεσμα τα θέματα της οικονομίας να κυριαρχούν στη σκέψη και την έγνοια του.
Αλίμονο όμως αν ξεχάσουμε έστω και προς στιγμή, αν αδιαφορήσουμε έστω και προς στιγμή για το μείζον θέμα μας, το μείζον πρόβλημα μας, το εθνικό μας θέμα.
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974 η καθεχρονική συζήτηση στη Βουλή των Αντιπροσώπων των Προϋπολογισμών του κράτους περιλαμβάνει ως κύριο θέμα το κυπριακό πρόβλημα και τις εξελίξεις του.
Μπορεί η φετινή συγκυρία να μην δίνει ιδιαίτερη έκταση στη συζήτηση του κυπριακού. Η ένταση όμως της έγνοιας μας πρέπει να παραμείνει ψηλά.
Πρέπει συνεχώς να βρισκόμαστε σε επαγρύπνηση και εγρήγορση. Σε μια περίοδο που η τουρκική αδιαλλαξία, η βουλιμία και ο ετσιθελισμός της Άγκυρας βρίσκονται στη κορύφωση τους, οφείλουμε να αγρυπνούμε και να είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε και να διεκδικήσουμε τα εθνικά μας δίκαια με μια διεκδικητική στρατηγική, με συλλογικότητα, αποφασιστικότητα και σθένος.
Η διαπραγματευτική διαδικασία που άρχισε μετά τις προεδρικές του 2008 οδηγήθηκε σε πλήρες αδιέξοδο, λόγω βεβαίως της τουρκικής αδιαλλαξίας, αλλά και λόγω του μποϊκοτάζ που εφάρμοσε η Τουρκία στη διάρκεια της εξάμηνης Προεδρίας της Ε.Ε. από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Είναι αναμενόμενο ότι μετά τις προεδρικές εκλογές τα Ηνωμένα Έθνη και η διεθνής κοινότητα θα επιχειρήσουν να δώσουν μια συνέχεια στη διαδικασία αναζήτησης λύσης του κυπριακού προβλήματος.
Πολύ πιθανό τα Ηνωμένα Έθνη να επιδιώξουν συνέχιση της παρούσας διαδικασίας στη βάση κάποιων παλαιότερων ή νεότερων σεναρίων.
Έχουμε την άποψη ότι αμέσως μετά τις προεδρικές εκλογές το Εθνικό Συμβούλιο πρέπει να επεξεργαστεί ένα κοινό πλαίσιο διαχείρισης του κυπριακού προβλήματος, καθώς και ένα κοινό πλαίσιο αρχών για μια δίκαιη, λειτουργική και βιώσιμη λύση.
Πρέπει να διαφυλαχθεί ο χαρακτήρας του κυπριακού προβλήματος ως ένα κατ’ εξοχήν πρόβλημα ξένης εισβολής, συνεχιζόμενης κατοχής και παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.
Το ΔΗ.ΚΟ. στη βάση των πάγιων διαχρονικών του θέσεων έχει καταλήξει στο διάλογο του τόσο με τις υπόλοιπες δυνάμεις του ενδιάμεσου χώρου όσο και με τον ΔΗ.ΣΥ. και τον κοινό υποψήφιο για την Προεδρία της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη σε ένα συμφωνημένο πλαίσιο αρχών για τη λύση του κυπριακού προβλήματος, που πιστεύουμε ότι μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας κοινής στρατηγικής.
Για να ενδυναμώσουμε τη θέση μας στη διαδικασία λύσης του εθνικού μας θέματος πρέπει να καταστήσουμε πιο ισχυρή και πιο αξιόπιστη την εξωτερική μας πολιτική, αξιοποιώντας σωστά τα νέα γεωστρατηγικά και γεωπολιτικά δεδομένα.
Μια πιο αξιόπιστη και πιο αποτελεσματική εξωτερική πολιτική και μια πιο αποτελεσματική διεκδικητική στρατηγική στο κυπριακό προϋποθέτουν βεβαίως ένα αξιόπιστο κράτος. Και ένα αξιόπιστο κράτος προϋποθέτει μια ισχυρή οικονομία, το άμεσο ζητούμενο αυτή την περίοδο.
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Πολύ φοβάμαι ότι δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με μια σοβαρή οικονομική κρίση. Αντιμετωπίζουμε μια βαθύτερη και πιο σύνθετη κρίση. Κρίση αρχών και αξιών. Κρίση αξιοπιστίας του κράτους και των θεσμών του. Κρίση αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος. Μια γενικότερη κρίση.
Υπάρχει η άποψη ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο παρακμής. Πρόκειται για μια άποψη που σηκώνει πολλή συζήτηση.
Πρέπει πάντως να κάνουμε μερικές ειλικρινείς διαπιστώσεις και παραδοχές. Ως κράτος και ως κοινωνία δίνουμε πολλές φορές την εντύπωση ότι έχουμε χάσει την αυτοπεποίθησή μας. Παρουσιάζουμε την εικόνα ενός φοβισμένου και «χαμένου» λαού. Ενός κράτους δυσλειτουργικού και αναποτελεσματικού. Γενικά, παρουσιάζουμε μια εικόνα που δημιουργεί αισθήματα απογοήτευσης, ανασφάλειας και αβεβαιότητας
Με τέτοια ψυχολογία δεν θα οδηγηθούμε σε καλύτερες μέρες.
Με τέτοια συμπεριφορά δεν θα πάμε μπροστά.
Πρέπει να οπλιστούμε με κουράγιο.
Πρέπει, κυρίως, να παράξουμε αποτελέσματα.
Να σχεδιάσουμε και να εφαρμόσουμε τα εργαλεία με τα οποία θα πείσουμε για τις δυνατότητες της πατρίδας μας.
Ούτε μοιρολατρική αποδοχή της ασθένειάς μας, ούτε κομπογιαννίτικη αντιμετώπισή της θα φέρει τη σωστή θεραπεία. Το μοιραίο θα επέλθει με βεβαιότητα, αν κυρίως εκδηλώσουμε συμπεριφορές και τάσεις αυτοκτονίας.
Την τελευταία περίοδο άρχισαν να παρουσιάζονται στον τόπο φαινόμενα κοινωνικών εκρήξεων. Βρίσκεται ενδεχομένως εν δυνάμει ένας εσωτερικός σπαραγμός. Αν δεν ισχυροποιήσουμε τις αντοχές μας, αν δεν οπλιστούμε με υπομονή και καρτερικότητα, ίσως να μην κατορθώσουμε να φθάσουμε σε μια όαση.
Σε όαση θα φθάσουμε με μια συντεταγμένη πειθαρχημένη πορεία που θα χαράξουμε, μετατρέποντας την κρίση σε ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα.
Τα καταφέραμε σε δυσκολότερες περιστάσεις.
Θα τα καταφέρουμε τώρα κάνοντας ευκολότερες τις περιστάσεις που προκαλούν τον πατριωτισμό μας και αξιοποιώντας τις αποδεδειγμένες ικανότητές μας να αναγεννιόμαστε από τις στάχτες μας, να είμαστε δημιουργικοί απέναντι στους κινδύνους, ευρηματικοί απέναντι στα προβλήματά μας.
Να είμαστε, με άλλα λόγια, παραγωγικοί και όχι φοβικοί, σίγουροι για τον εαυτό μας, περήφανοι για την πατρίδα μας.
Καταλήγοντας, κύριε Πρόεδρε, αναφέρω ότι το ΔΗ.ΚΟ. θα τηρήσει την ίδια υπεύθυνη στάση που από τις ίδρυσης του τηρεί κατά την ψήφιση των προϋπολογισμών.
Θα ψηφίσουμε τον προϋπολογισμό του 2013 και παράλληλα θα καταθέσουμε συγκεκριμένες τροποποιητικές προτάσεις στη βάση της δικής μας πολιτικής και της δικής μας φιλοσοφίας.
Για να προλάβω οποιαδήποτε παρερμηνεία της ψήφου μας σημειώνω ότι η υπερψήφιση του προϋπολογισμού δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως έγκριση της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης.
Όσα έχω εξάλλου αναφέρει στην ομιλία μου αναδεικνύουν μια σαφή διάσταση.
Προτού εγκαταλείψω το βήμα, κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριου συνάδελφοι εύχομαι σε όλους σας Καλά Χριστούγεννα και Καλή Χρονιά.
Ευχόμαστε στον κυπριακό λαό με τη νέα χρονιά να ανατείλει ανά η ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.
