Εν μέσω κομματικής αναταραχής συνεδριάζει σήμερα στις 17:00 το Πολιτικό Γραφείο του ΔΗΣΥ. Στο τραπέζι βρίσκεται η συζήτηση για την απόφαση του Εκτελεστικού Γραφείου για τα χρονοδιαγράμματα των εσωκομματικών εκλογών που θα καθορίσουν τον υποψήφιο του κόμματος για τις προεδρικές εκλογές.

 Για πρώτη φορά στην ιστορία του Δημοκρατικού Συναγερμού, το χρίσμα για τον εκλεκτό του κόμματος περνά απευθείας στη βάση του κόμματος. Η καταστατική αλλαγή που εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο του 2025 αλλάζει ριζικά τη διαδικασία που ίσχυε στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις και αναμένεται να εφαρμοστεί για πρώτη φορά στην επιλογή του υποψηφίου για το 2028.

Η νέα διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το φως της υποψηφιότητας του Αβέρωφ Νεοφύτου και της συζήτησης για το ποιοι άλλοι θα διεκδικήσουν το χρίσμα. Πίσω, ωστόσο, από την κάλπη των χιλιάδων μελών υπάρχουν δύο σημαντικά καταστατικά φίλτρα: οι 500 υπογραφές για την υποβολή υποψηφιότητας, εκ των οποίων οι 100 από μέλη του Ανωτάτου Συμβουλίου, αλλά και το όριο των 90 ημερών για όσους θα έχουν δικαίωμα ψήφου.

Τι ίσχυε πριν από την αλλαγή

Με βάση το προηγούμενο καταστατικό, η επιλογή του υποψηφίου για την Προεδρία της Δημοκρατίας δεν γινόταν με καθολική ψηφοφορία των μελών.

Το Ανώτατο Συμβούλιο επέλεγε τον υποψήφιο μετά από πρόταση του Πολιτικού Γραφείου, ενώ υπήρχε δυνατότητα παραπομπής της απόφασης σε Έκτακτο Παγκύπριο Συνέδριο για επικύρωση.

Συνεπώς, η επιλογή βρισκόταν κατά κύριο λόγο στα κομματικά όργανα και όχι απευθείας στη βάση του ΔΗΣΥ.

Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και σε σχέση με όσα είχαν προηγηθεί των Προεδρικών του 2023. Το παλαιό καταστατικό δεν προνοούσε ότι ο εκάστοτε πρόεδρος του κόμματος αποκτούσε αυτομάτως το χρίσμα για τις Προεδρικές.

Η αλλαγή του Φεβρουαρίου 2025

Το σκηνικό άλλαξε στο Καταστατικό Συνέδριο της 15ης Φεβρουαρίου 2025.

Με την αναθεώρηση του καταστατικού, η τελική απόφαση πέρασε στα μέλη. Το άρθρο 8.7 του σημερινού καταστατικού προβλέπει ότι τον υποψήφιο Πρόεδρο της Δημοκρατίας εκλέγουν τα μέλη του κόμματος που είναι εκλογείς σε Προεδρικές Εκλογές, μέσω Έκτακτης Παγκύπριας Εκλογικής Συνέλευσης.

Η αλλαγή παρουσιάστηκε τότε από την ηγεσία του ΔΗΣΥ ως διεύρυνση της συμμετοχής της βάσης στις σημαντικότερες αποφάσεις του κόμματος.

Ωστόσο, η απευθείας εκλογή από τα μέλη δεν σημαίνει ότι οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος μπορεί αυτομάτως να βρεθεί στο ψηφοδέλτιο.

Οι 500 υπογραφές και το φίλτρο των 100

Το άρθρο 8.8 του καταστατικού καθορίζει το πρώτο σημαντικό φίλτρο.

Κάθε ενδιαφερόμενος για το χρίσμα πρέπει να εξασφαλίσει 500 υπογραφές υποστήριξης από πρόσωπα με δικαίωμα ψήφου, οι οποίες πρέπει να κατανέμονται αναλογικά ανά επαρχία.

Από τις 500, όμως, οι 100 πρέπει υποχρεωτικά να προέρχονται από μέλη του Ανωτάτου Συμβουλίου.

Πρακτικά, επομένως, παρότι η τελική επιλογή περνά στη βάση, τα οργανωμένα κομματικά στελέχη διατηρούν σημαντικό ρόλο στην είσοδο ενός ενδιαφερομένου στην εκλογική διαδικασία.

Χωρίς τις 100 υπογραφές από το Ανώτατο Συμβούλιο, ένας υποψήφιος δεν μπορεί να φτάσει στην κάλπη των μελών.

Η συγκεκριμένη πρόνοια είχε χαρακτηριστεί από την Αννίτα Δημητρίου κατά τη συζήτηση των καταστατικών αλλαγών ως «ασφαλιστική δικλείδα».

Το κρίσιμο όριο των 90 ημερών

Εξίσου σημαντική είναι η πρόνοια για το ποιοι έχουν δικαίωμα να ψηφίσουν.

Το καταστατικό προβλέπει ότι για να συμμετάσχει κάποιος στην επιλογή του υποψηφίου πρέπει, μεταξύ άλλων, να βρίσκεται στο Κεντρικό Μητρώο Μελών τουλάχιστον 90 ημέρες πριν από την εκλογική διαδικασία, να είναι εκλογέας σε Προεδρικές Εκλογές και να έχει τακτοποιήσει τις οικονομικές υποχρεώσεις του προς το κόμμα.

Εφόσον η Έκτακτη Παγκύπρια Εκλογική Συνέλευση πραγματοποιηθεί στις 14 Νοεμβρίου 2026, η πρόνοια σημαίνει πρακτικά ότι το κρίσιμο χρονικό σημείο για την ιδιότητα του μέλους βρίσκεται περίπου στα μέσα Αυγούστου.

Νέες εγγραφές που πραγματοποιήθηκαν αργότερα δεν μπορούν, με βάση αυτή την πρόνοια, να μεταβάλουν το εκλογικό σώμα της συγκεκριμένης διαδικασίας.

Το σημείο που χρειάζεται αποσαφήνιση

Παράλληλα υπάρχει και μία λεπτομέρεια που αποκτά σημασία ενόψει της κατάθεσης των υποψηφιοτήτων.

Το καταστατικό ορίζει ότι οι 500 υπογραφές πρέπει να κατανέμονται «αναλογικά ανά επαρχία», χωρίς στο ίδιο άρθρο να προσδιορίζει αριθμητικά πόσες απαιτούνται από κάθε επαρχία.

Το καταστατικό παρέχει πάντως τη δυνατότητα στο Πολιτικό Γραφείο να ρυθμίζει μέσω κανονισμών ή αποφάσεων λεπτομέρειες εκλογικών διαδικασιών οι οποίες δεν καθορίζονται σε αυτό.

Συνεπώς, το ενδιαφέρον στρέφεται στους ακριβείς κανονισμούς που θα συνοδεύσουν την πρώτη εφαρμογή του νέου συστήματος και ιδιαίτερα στον τρόπο υπολογισμού της επαρχιακής κατανομής των υπογραφών.

13 Οκτωβρίου οι υποψηφιότητες – 14 Νοεμβρίου η κάλπη

Το Εκτελεστικό Γραφείο έχει εισηγηθεί την 13η Οκτωβρίου για την υποβολή των υποψηφιοτήτων και τη 14η Νοεμβρίου για την Έκτακτη Παγκύπρια Εκλογική Συνέλευση.

Παράλληλα, έχει ζητηθεί από τους ενδιαφερόμενους να δεσμευθούν δημόσια ότι θα αποδεχθούν το αποτέλεσμα και θα στηρίξουν ενεργά τον υποψήφιο που θα επιλέξουν τα μέλη.

Σε αυτό το πλαίσιο ειδικά ο Γιώργος Παμπορίδης έχει εκφράσει αντίθεση άποψη και θεωρεί πως δεν πρέπει να υπάρξουν πιεστικά χρονοδιαγράμματα και η όλη διαδικασία να μεταφερθεί στον Φεβρουάριο του 2027

Η βάση αποφασίζει, αλλά τα στελέχη κρατούν το πρώτο «κλειδί»

Το νέο μοντέλο μεταφέρει αναμφίβολα την τελική απόφαση από τα κεντρικά όργανα στα μέλη του ΔΗΣΥ. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί μια διαδικασία δύο σταδίων.

Πρώτα ο ενδιαφερόμενος πρέπει να περάσει το κατώφλι των 500 υπογραφών και, κυρίως, των 100 μελών του Ανωτάτου Συμβουλίου. Μόνο τότε μπορεί να διεκδικήσει την ψήφο της ευρύτερης κομματικής βάσης.

Έτσι, ενόψει της πρώτης εφαρμογής του νέου καταστατικού, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο ποιος διαθέτει μεγαλύτερη απήχηση μεταξύ των μελών. Εξίσου κρίσιμο γίνεται το ερώτημα ποιος μπορεί να εξασφαλίσει εγκαίρως την απαιτούμενη στήριξη μέσα στο ίδιο το κομματικό οικοδόμημα.