Στην ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας των παιδιών από τους κινδύνους που συνδέονται με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και στην πρόθεση της Κύπρου να προχωρήσει σε ηλικιακό φραγμό για την πρόσβαση στις πλατφόρμες, αναφέρθηκε ο Υφυπουργός Καινοτομίας, Νικόδημος Δαμιανού, μιλώντας στην εκπομπή «Μεσημέρι και Κάτι».

Ο κ. Δαμιανού σημείωσε ότι μέσα σε διάστημα περίπου 12 μηνών έχει αλλάξει σημαντικά η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media, γεγονός που, όπως είπε, συνδέεται με την ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται η τεχνολογία και διαμορφώνεται ο ψηφιακός κόσμος.

Όπως ανέφερε, σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 14 κράτη μέλη είτε έχουν ξεκινήσει διαδικασίες για νομοθέτηση είτε βρίσκονται σε συζητήσεις για τη θέσπιση ηλικιακού φραγμού στην πρόσβαση των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ άλλα οκτώ κράτη έχουν εκδηλώσει σχετική πρόθεση.

Σε ό,τι αφορά την επιλογή του ορίου των 15 ετών, ο Υφυπουργός εξήγησε ότι το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο συμβαδίζει με την κατεύθυνση που εξετάζουν αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Παράλληλα, όπως είπε, για την Κύπρο αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο, καθώς συνδέεται με τη μετάβαση των παιδιών από το Γυμνάσιο στο Λύκειο, ενώ βρίσκεται κοντά και στην ηλικία των 17 ετών, όταν το άτομο αποκτά το δικαίωμα ψήφου.

Ο κ. Δαμιανού τόνισε, πάντως, ότι η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην επιβολή ενός ηλικιακού φραγμού. Όπως ανέφερε, οι μελέτες και η πρακτική εμπειρία καταδεικνύουν σημαντικές προκλήσεις από τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους, ενώ υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς το εάν η λύση θα πρέπει να είναι η απαγόρευση, η γονική συναίνεση ή άλλοι μηχανισμοί ελέγχου.

«Το τελικό ζητούμενο είναι, αν είχαμε έναν ιδεατό κόσμο, όπου οι πλατφόρμες αυτές λειτουργούσαν με τρόπο ώστε να προστατεύουν το άτομο και να του προβάλλουν μόνο την πληροφορία που είναι συμβατή με την ηλικία του, τότε δεν θα χρειαζόταν να συζητούμε για φραγμούς και μέτρα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, υπογράμμισε τον ρόλο των γονέων, σημειώνοντας ότι «πολύ μεγάλη ευθύνη φέρουν οι γονείς». Για τον λόγο αυτό, όπως εξήγησε, το σχέδιο δράσης περιλαμβάνει σειρά δράσεων που αφορούν την εκπαίδευση, την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση όχι μόνο των παιδιών, αλλά και των γονέων και ευρύτερα της κοινωνίας και της οικογένειας.

Ο μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο ζήτημα της επαλήθευσης της ηλικίας των χρηστών. Ο κ. Δαμιανού αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτη εγγύηση πως ένα σύστημα θα είναι αδύνατο να παρακαμφθεί, υπογραμμίζοντας πως εάν ένας γονέας και ένα παιδί επιδιώξουν να ξεγελάσουν το σύστημα, είναι πιθανό να βρεθούν τρόποι.

Όπως εξήγησε, ωστόσο, η ευρωπαϊκή προσέγγιση προβλέπει διαφορετική τεχνική λύση, με στόχο να επιβεβαιώνεται ότι ο χρήστης είναι πράγματι το πρόσωπο που δηλώνει ότι είναι και να επιβεβαιώνεται η ηλικία του, χωρίς η πλατφόρμα να αποκτά πρόσβαση σε άλλα προσωπικά δεδομένα.

Ο Υφυπουργός αποκάλυψε ότι η Κύπρος, μαζί με ακόμη πέντε ή έξι χώρες, συμμετείχε στον σχεδιασμό και τον έλεγχο του ευρωπαϊκού μηχανισμού επαλήθευσης ηλικίας, ο οποίος προορίζεται να αποτελέσει κοινή λύση για όλα τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με την περιγραφή του, ο μηχανισμός θα επιτρέπει στις εθνικές αρχές να επικοινωνούν με την πλατφόρμα και να επιβεβαιώνουν ουσιαστικά μόνο εάν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο.

Στην περίπτωση της Κύπρου, ο σχεδιασμός προβλέπει την ενσωμάτωση του μηχανισμού στο «Ψηφιακό Πολίτη», δηλαδή στο ψηφιακό πορτοφόλι του Κύπριου πολίτη.

Όπως εξήγησε ο κ. Δαμιανού, ο χρήστης θα μπορεί να σκανάρει έναν κωδικό QR που θα του παρέχει η πλατφόρμα. Το αίτημα θα μεταφέρεται στο «Ψηφιακό Πολίτη», το οποίο θα επικοινωνεί με τα κυβερνητικά συστήματα και θα επιστρέφει στην πλατφόρμα μόνο την απαραίτητη πληροφορία για την ηλικιακή προϋπόθεση.

«Θα στέλνουμε στην πλατφόρμα απλά ναι ή όχι για το όριο ηλικίας», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο η πλατφόρμα δεν θα λαμβάνει επιπλέον προσωπικά στοιχεία του χρήστη.

Ο Υφυπουργός χαρακτήρισε τον συγκεκριμένο μηχανισμό ως την προτεινόμενη ευρωπαϊκή λύση, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι αποτελεί την καταλληλότερη προσέγγιση για την αντιμετώπιση του ζητήματος.

Η ευθύνη των πλατφορμών

Μέχρι να υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή απόφαση και να εφαρμοστεί ο ενιαίος μηχανισμός, οι ίδιες οι πλατφόρμες θα εξακολουθήσουν να έχουν την ευθύνη εφαρμογής των δικών τους μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας.

Ο κ. Δαμιανού διευκρίνισε ότι η υποχρέωση των πλατφορμών δεν δημιουργείται για πρώτη φορά από τις υπό συζήτηση εθνικές νομοθεσίες, καθώς σχετικές υποχρεώσεις υφίστανται ήδη μέσω του ευρωπαϊκού Digital Services Act, αλλά και του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (GDPR).

Όπως σημείωσε, αυτό που επιχειρείται πλέον είναι να υπάρξει και εθνικό νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να ενισχυθούν οι συγκεκριμένες υποχρεώσεις.

Ο Υφυπουργός αναφέρθηκε επίσης στις επαφές της Κύπρου με άλλα κράτη μέλη, ιδιαίτερα με την Ελλάδα και τη Γαλλία, οι οποίες, όπως είπε, έχουν ήδη προχωρήσει στην υλοποίηση αντίστοιχων τεχνικών λύσεων.

Παράλληλα, έκανε λόγο για την πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόθεσή της να προχωρήσει σε κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο. Όπως ανέφερε, αναμένεται να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο του σχετικού ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου, το οποίο θα περιλαμβάνει και τον κοινό τεχνικό μηχανισμό επαλήθευσης ηλικίας.

«Θέλουμε να στείλουμε ένα μήνυμα ότι πλέον μας ενδιαφέρει και πλέον θέλουμε να το ρυθμίζουμε. Μέχρι στιγμής κανείς δεν το ρυθμίζει. Οι πλατφόρμες κάνουν ό,τι θέλουν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Δαμιανού, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αυστηρότερη και συντονισμένη αντιμετώπιση του ζητήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο.