Την κατάρτιση ολοκληρωμένου σχεδίου για τα ψηφιακά δικαιώματα του ανθρώπου προωθεί η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η οποία συνέχισε τη Δευτέρα τη συζήτηση επί του συγκεκριμένου θέματος. Η συνεδρία πραγματοποιήθηκε παρουσία της Υπουργού Παιδείας, Αθηνάς Μιχαηλίδου, και του Υφυπουργού Έρευνας και Καινοτομίας, Νικόδημου Δαμιανού.

Η Επιτροπή προτίθεται να ορίσει άτυπη ad hoc ομάδα εργασίας για την εκπόνηση του προσχεδίου για τα ψηφιακά δικαιώματα, το οποίο αναμένεται να τεθεί το φθινόπωρο ενώπιον της Επιτροπής για διαβούλευση και ακολούθως να κατατεθεί στην Ολομέλεια της Βουλής για υιοθέτηση.

«Η τεχνητή νοημοσύνη, οι αλγόριθμοι και τα δεδομένα (data) μεταμορφώνουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, μορφωνόμαστε, ενημερωνόμαστε, επικοινωνούμε, συναλλασσόμαστε και συμμετέχουμε στη δημόσια ζωή. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η τεχνολογία θα επηρεάσει τα δικαιώματά μας. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η δημοκρατία μας θα προλάβει να τα προστατεύσει», ανέφερε κατά την αρχική τοποθέτησή του ο Πρόεδρος της Επιτροπής και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης.

«Στόχος μας είναι να συμβάλουμε ώστε η Κύπρος να αποκτήσει ένα σύγχρονο πλαίσιο αρχών που θα κατοχυρώνει τα δικαιώματα του ανθρώπου στην ψηφιακή εποχή και θα αποτελέσει τη βάση για συγκεκριμένες δημόσιες πολιτικές και μελλοντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες», σημείωσε.

«Όταν μιλούμε για ψηφιακά δικαιώματα, δεν αναφερόμαστε σε αφηρημένες έννοιες. Αναφερόμαστε σε δικαιώματα που επηρεάζουν καθημερινά τη ζωή κάθε πολίτη», είπε.

Σημείωσε επίσης ότι ο ψηφιακός εγγραμματισμός δεν είναι πλέον μια επιθυμητή δεξιότητα, αλλά «βασική προϋπόθεση ισότητας, ελευθερίας και ενεργού δημοκρατικής συμμετοχής».

«Με την ολοκλήρωση αυτού του κύκλου συνεδριάσεων, πρόθεσή μας είναι να προχωρήσουμε στον διορισμό μιας άτυπης ad hoc ομάδας εργασίας», είπε ο κ. Χριστοφίδης.

«Αποστολή της θα είναι να ετοιμάσει ένα πρώτο προσχέδιο Διακήρυξης των Ψηφιακών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου», εξήγησε.

Όπως είπε, «στόχος μας είναι το προσχέδιο αυτό να τεθεί ενώπιον της Επιτροπής το φθινόπωρο, ώστε η συζήτηση να αποκτήσει πλέον συγκεκριμένο περιεχόμενο, να ολοκληρωθεί μέσα από διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και στη συνέχεια να οδηγηθεί στην Ολομέλεια της Βουλής προς υιοθέτηση».

«Η παιδεία κατέχει πολύ σημαντικό ρόλο σε όλη αυτή την προσπάθεια, αφού στόχος είναι από πολύ νωρίς, από την προσχολική ηλικία, να μπορούμε να εξοικειώσουμε τα παιδιά με αυτό που ονομάζουμε ψηφιακό εγγραμματισμό», ανέφερε αρχικά η Υπουργός Παιδείας.

Όπως σημείωσε, η επιμόρφωση είναι ο ένας άξονας πάνω στον οποίο εργάζεται το Υπουργείο Παιδείας.

«Το άλλο μεγάλο κεφάλαιο που έχουμε είναι το περιεχόμενο, δηλαδή το τι διδάσκουμε. Έχουμε βάλει οριζόντια τις ψηφιακές δεξιότητες, έχουμε πάρει και χρηματοδότηση εδώ και χρόνια από την Ευρωπαϊκή Ένωση», ανέφερε.  

«Έχουμε δώσει τεράστια σημασία στην τεχνητή νοημοσύνη. Προχωρούμε από τον Σεπτέμβρη στις πρακτικές εφαρμογές με βάση μαθήματα τόσο στη δημοτική όσο και στη μέση εκπαίδευση, της αξιοποίησης του ΑΙ».

Ακολούθως, η Υπουργός Παιδείας απάντησε σε διάφορες ερωτήσεις των βουλευτών. Για το θέμα της επιμόρφωσης ανέφερε ότι είναι «το κλειδί για οποιαδήποτε αλλαγή».

Όπως είπε, το εγχειρίδιο που έχει ετοιμαστεί από το Υπουργείο «δίνει τις βασικές αρχές της χρήσης αλλά της δεοντολογικής αξιοποίησης του ΑΙ στα σχολεία μας και ευρύτερα των τεχνολογιών».

Όπως ανέφερε η κ. Μιχαηλίδου, στη μέση εκπαίδευση στα μαθήματα της πληροφορικής των τεχνολογιών έχουν εισαχθεί ενότητες για την τεχνητή νοημοσύνη.

«Στη δημοτική και την προσχολική ακολουθούμε την ευρωπαϊκή πρακτική, δεν συνίσταται ξεχωριστό μάθημα σε αυτές τις ηλικίες», διευκρίνισε.

«Προτεραιότητά μας είναι να έχουν κριτική σκέψη και δεξιότητες τα παιδιά», είπε η Υπουργός.

Σε σχέση με τον διαδικτυακό εκφοβισμό, ανέφερε ότι «λειτουργούμε δωρεάν γραμμή επικοινωνίας τη 1480, όπου ψυχολόγοι συμβουλεύουν παιδιά. Το 1480 μπορείς να το πάρεις ανώνυμα 24 ώρες το 24ωρο».

Αναφορικά με το κινητό τηλέφωνο, ανέφερε ότι έχει απαγορευτεί μόνο στα δημοτικά.

Όπως εξήγησε οι έρευνες δείχνουν ότι τα περισσότερα περιστατικά εκφοβισμού είναι τις ώρες του διαλείμματος. Η Υπουργός είπε ότι είναι βελτιωμένη κατάσταση σε αυτό το κομμάτι μετά τον περιορισμό χρήσης του κινητού τηλεφώνου.  

«Αν θέλουμε να βάλουμε ένα πλαίσιο όσο αφορά τις δράσεις θα μπορούσαμε να το χωρίσουμε σε τρεις κατηγορίες. Η πρώτη είναι η προσβασιμότητα και οι υποδομές, δεύτερη οι δεξιότητες και το τρίτο η προστασία από τις νέες τεχνολογίες. Πρωτίστως αυτό αφορά το AI», ανέφερε ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής, Νικόδημος Δαμιανού.

«Έχουμε υλοποιήσει τον ψηφιακό οδηγό που βρίσκεται ακόμη στα αρχικά του στάδια», σημείωσε.

Σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη ανέφερε ότι χρησιμοποιείται ήδη για την πρόβλεψη ακραίων καιρικών φαινομένων, τη διαχείριση της κυκλοφορίας, την επιτάχυνση της έκδοσης πολεοδομικών αδειών μέσω του συστήματος «Ιππόδαμος».

Είπε επίσης ότι βρίσκεται υπό εξέταση η δημιουργία μηχανισμού επαλήθευσης της ηλικίας για την πρόσβαση στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Για τον κανονισμό ΑΙ Act της ΕΕ, ο Προϊστάμενος της Αρχής Ψηφιακής Ασφάλειας, Διαμαντής Ζαφειριάδης, ανέφερε, «είμαστε στη φάση που γίνεται εκπόνηση τεχνοοικονομικής μελέτης σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Έρευνας και της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων και Προσωπικού Χαρακτήρα με σκοπό τον καθορισμό οργανωτικών τεχνικών, επιχειρησιακών και ανθρώπινων πόρων που απαιτούνται στην αποτελεσματική εφαρμογή του κανονισμού»

«Σαν δεύτερη δράση κάνουμε παρακολούθηση της σταδιακής εφαρμογής του κανονισμού» πρόσθεσε.

«Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο. Η έγκαιρη εκπαίδευση συνιστά βασική προϋπόθεση για την πρόληψη και την προστασία των παιδιών», ανέφερε η Ειρήνη Ευθυμίου, εκπροσωπώντας το γραφείο Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού.  

«Θεωρούμε πολύ σοβαρό το θέμα των ψηφιακών δικαιωμάτων. Θα ζητήσουμε χρόνο για την υποβολή του δικού μας υπομνήματος. Θέλουμε να συμμετέχουμε στην ad hoc», ανέφερε εκπρόσωπος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου.

 «Έχουμε επισυνάψει ένα κατάλογο με νομοθεσίες που είναι ενδεικτικές, υπάρχουν κι άλλες νομοθεσίες. Πιθανόν να χρειάζονται τροποποιήσεις και σε επιμέρους νομοθεσίες», σημείωσε η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας.

«Εργαζόμαστε στα θέματα υποδομών ώστε να εξοπλίσουμε κατάλληλα τα σχολεία μας και σε αυτό το σημείο να πω ότι είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι, αφού πέραν του 95% των κονδυλίων που έχουμε πάρει από την Ευρωπαϊκή Ένωση αξιοποιούνται για τις υποδομές σε θέματα ψηφιακών δεξιοτήτων», ανέφερε σε δηλώσεις μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίας, η Υπουργός Παιδείας.  

«Ερευνητικά δεδομένα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και για τη χρήση του κινητού τηλεφώνου και για την πρόσβαση στις ψηφιακές πλατφόρμες», σημείωσε.  

«Για μας η απάντηση στη χρήση των νέων τεχνολογιών δεν είναι ούτε ο φόβος, αλλά ούτε και η άκρατη αξιοποίηση», σημείωσε.

Πρόσθεσε ότι η απάντηση είναι «είναι μία ενδιάμεση ισορροπημένη λύση, η οποία επιτρέπει την κριτική σκέψη, την υπευθυνότητα και κυρίως την ηθική αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών».

Για την τεχνητή νοημοσύνη σημείωσε ότι «είμαστε από τις πρώτες χώρες στην Ευρώπη που έχουμε δώσει κατευθυντήριες γραμμές στα σχολεία μας για το πώς αξιοποιείται με ηθικό και σωστό τρόπο ώστε να βοηθήσει τα παιδιά».

«Ο στόχος μας ως Επιτροπή είναι να περάσουμε σε πολύ συγκεκριμένα πράγματα, να ετοιμάσουμε δηλαδή έναν προσχέδιο των ψηφιακών δικαιωμάτων, μια χάρτα αν θέλετε, με στόχο να καταλήξουμε σε μία διακήρυξη, η οποία να υιοθετηθεί από την Ολομέλεια της Βουλής», δήλωσε μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίας ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίδης.  

Όπως σημείωσε, τέθηκε η πρόταση όπως γίνει και μια συνταγματική τροποποίηση ούτως ώστε να ενταχθεί και στο Σύνταγμα η ανάγκη υπεράσπισης των ψηφιακών δικαιωμάτων του ανθρώπου.

«Είναι ζητήματα που μπορεί να ακούγονται μακρινά, αλλά ήδη είναι σπίτι μας. Έχουν να κάνουν με την προστασία του ανθρώπου από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, των αλγορίθμων, την προστασία των προσωπικών δικαιωμάτων και πολλά άλλα», ανέφερε.

«Ταυτόχρονα εξετάσαμε τη δυνατότητα σε σύντομο χρονικό διάστημα να υιοθετηθούν ευρωπαϊκοί κανονισμοί, όπως το ΑΙ Act», είπε ο κ. Χριστοφίδης.  

«Συζητήσαμε το θέμα της διαμόρφωσης ενός πλαισίου ψηφιακών δικαιωμάτων, ούτως ώστε να εξασφαλίσουμε ότι στη σύγχρονη εποχή του ΑΙ θα εξασφαλίσουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα των πολιτών μας», δήλωσε μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίας ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δήμος Γεωργιάδης.

Τόνισε πως είναι ευθύνη της Βουλής να νομοθετήσει με συγκεκριμένο τρόπο, ούτως ώστε να μην καταπατηθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα.

«Εάν είναι προβληματική εφαρμογή των συστημάτων, τότε πολύ πιθανόν μία μερίδα ανθρώπων να αδικηθεί», σημείωσε.

«Άρα το νομικό πλαίσιο, ούτως ώστε να εξασφαλιστούν αυτά τα δικαιώματα, είναι ευθύνη της Βουλής και πρέπει άμεσα να το εξετάσουμε», κατέληξε.

Πηγή: ΚΥΠΕ