Δύο διαφορετικές νομικές γνώμες για το περιεχόμενο του κοινού ανακοινωθέντος ζήτησε το Προεδρικό με στόχο να διασαφηνίσει τα επίμαχα σημεία του κοινού ανακοινωθέντος. Οι γνωματεύσεις ζητήθηκαν από τους ανεξάρτητους νομικούς συμβούλους διεθνούς δικαίου James Crawford και Vaughan Lowe.
Ο James Crawford AC SC, αναφέρει στη γνωμάτευση του, ότι του ζητήθηκε συμβουλή κατά πόσο το προσχέδιο του κοινού ανακοινωθέντος, μπορεί να έχει τυχόν αρνητικές επιπτώσεις για τη συνέχιση του κράτους της Κυπριακής Δημοκρατίας ως μέλος των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Κατά την άποψη μου η απάντηση είναι όχι. Η διευθέτηση που προβλέπεται μέσω του κοινού ανακοινωθέντος, εάν συμφωνηθεί και εφαρμοστεί, δεν θα επηρεάσει την συνέχιση της Κύπρου ως κράτος στο διεθνές δίκαιο και δεν θα χρειαστεί να κάνει νέο αίτημα στα Ηνωμένα Έθνη ούτε να μπει σε νέα διαδικασία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Κύπρος, εσωτερικά αναδιαρθρωμένη, θα αποκτήσει μία ιθαγένεια και μία ενιαία νομική προσωπικότητα», αναφέρει ο James Crawford.
Επιπλέον, κάνει λόγο για ξεκάθαρη νομική θέση σήμερα, η οποία σύμφωνα με τις βασικές συνθήκες του 1960 και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, υπάρχει ένα κράτος στην Κύπρο το οποίο είναι μέλος του ΟΗΕ και της ΕΕ. Ο ντε φάκτο διαχωρισμός της Κύπρου από το 1974 δεν οδήγησε στη δημιουργία ξεχωριστού κράτους στο βόρειο κομμάτι του νησιού. Συνεπώς, υποστηρίζει, η κυριαρχία της Κύπρου στο σύνολο της, είναι μέρος της ΕΕ, παρόλο που η ντε φάκτο κατάσταση δεν επιτρέπει την εφαρμογή του κεκτημένου στο βορρά. Όλα αυτά, προσθέτει, έχουν επιβεβαιωθεί από διεθνή αλλά και εθνικά δικαστήρια σε άλλες χώρες.
«Από την άλλη οι δύο κοινότητες στην Κύπρο πρέπει να εκπροσωπούνται στην Κυβέρνηση και η επανένωση της Κύπρου απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη και των δύο κοινοτήτων. Αυτός είναι και ο σκοπός των προτεινόμενων διαπραγματεύσεων, να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση αναγνωρίζοντας ότι το στάτους κβο είναι απαράδεκτο», αναφέρει στο σημείο 4.
Το κοινό ανακοινωθέν, εξηγεί, μιλά για «μια ενωμένη Κύπρο στην ΕΕ. Αυτό που θα αλλάξει είναι συνταγματικές διευθετήσεις οι οποίες να οδηγούν σε μια δικοινοτική διζωνική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα όπως περιγράφονται από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και της Συμφωνίες Υψηλού επιπέδου. Συνεπώς, γνωματεύει, αυτές οι συμφωνίες αναφέρονται και αναγνωρίζουν ένα κράτος το οποίο υπάρχει στην Κύπρο του οποίου η εδαφική ακεραιότητα είναι εγγυημένη και θα πρέπει να διατηρηθεί στο πλαίσιο των νέων συνταγματικών ρυθμίσεων που θα βρίσκονται προς διαπραγμάτευση. Επιπλέον, αναφέρει, το ανακοινωθέν απαγορεύει την απόσχιση ή την προσάρτηση σε άλλη χώρα μέρους ή ολόκληρης της χώρας.
Παρόλο που στην Κύπρο θα έχουμε μια ΔΔΟ, υποστηρίζει, αυτό δεν είναι ασυμβίβαστο με την ενότητα της Κύπρου από τη διεθνή προοπτική του νόμου. Η τρίτη παράγραφος, προσθέτει, κάνει λόγο για μια διεθνή-νομική προσωπικότητα και κυριαρχία. Επιπλέον, αναφέρει, η φράση ότι αυτά πηγάζουν ισότιμα από Ε/κ και Τ/κ δεν σημαίνει ότι παρέχεται σε κάθε κοινότητα ή συνιστώσα πολιτεία ξεχωριστή κυριαρχία ή οτιδήποτε άλλο σε αυτό το επίπεδο.
Στο 7ο σημείο, ο James Crawford αναλύει την πρόνοια ότι όλοι οι Κύπριοι θα έχουν ΚΑΙ την ιθαγένεια του συνιστώντος κρατιδίου στο οποίο ανήκουν. Αυτό υποστηρίζει, δεν σημαίνει ότι υπάρχει διαχωρισμός από το διεθνές δίκαιο. Κατά δεύτερο, προσθέτει, η ιθαγένεια των συνιστώντων μονάδων του ομοσπονδιακού κράτους δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο στην πράξη. «Η παράγραφος 3 το κάνει ξεκάθαρο ότι θα υπάρχει «μια και ενιαία ιθαγένεια στην Κύπρο: το καθεστώς της εσωτερικής ιθαγένειας δεν συμπληρώνει και δεν υποκαθιστά σε καμία περίπτωση την ιθαγένεια της ενωμένης Κύπρου», υποστηρίζει.
«Για αυτούς τους λόγους, κατά την άποψη μου, η ενωμένη Κύπρος δεν θα είναι ένα νέο κράτος αλλά θα έχει την ίδια διεθνή προσωπικότητα όπως αυτή που προέκυψε με την ανεξαρτησία και έγινε δεκτή στα Ηνωμένα Έθνη το 1960», καταλήγει.
Στη γνωμάτευση του Vaughan Lowe QC, απαντάται το ερώτημα κατά πόσο το περιεχόμενο της διακήρυξης περιλαμβάνει φράση ή και υπονοούμενο το οποίο μπορεί να οδηγήσει τις επικείμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων στη δημιουργία ενός νέου κράτους.
Σύμφωνα με τη γνωμάτευση, οι διαπραγματεύσεις θα αναζητήσουν μια διευθέτηση στη βάση ενός νέου Συντάγματος για την Κύπρο, το οποίο σύνταγμα θα αλλάξει την εσωτερική συνταγματική και πολιτική δομή του διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους της Κύπρου. «Τίποτα στη διακήρυξη δεν υπονοεί ότι το νέο ομοσπονδιακό Σύνταγμα θα επηρεάσει με οποιοδήποτε τρόπο το επίπεδο του διεθνούς δικαίου: το ανακοινωθέν δεν σημαίνει ότι το νέο ομοσπονδιακό σύνταγμα θα σηματοδοτήσει τη δημιουργία ενός νέου κράτους ή το τέλος της Κυπριακής Δημοκρατίας», αναφέρεται στη γνωμάτευση.
Καταρχήν, αναφέρει, το λεκτικό του ανακοινωθέντος μιλά για διαπραγματεύσεις μεταξύ κοινοτήτων και όχι κρατών. «Η γενική εντύπωση που δημιουργείται από το ανακοινωθέν είναι ότι οι διαπραγματεύσεις θα είναι μια εσωτερική πολιτική διαδικασία μεταξύ δύο κυπριακών κοινοτήτων. Δεν υπάρχει τίποτα στο λεκτικό του ανακοινωθέντος που να υπονοεί ότι δύο κυρίαρχα κράτη υπάρχουν σήμερα στο νησί. Σχετικά με το μέλλον αναφέρεται ρητώς ότι απαγορεύεται η απόσχιση ή διαίρεση μέρους ή ολόκληρου του νησιού ή οποιαδήποτε άλλη μονομερής αλλαγή στην κατάσταση», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Επιπλέον προστίθεται ότι σε γενικές γραμμές το ανακοινωθέν μιλά για μια διευθέτηση που θα γίνει στη βάση μιας ομοσπονδιακής δομής. Το λεκτικό αναφέρεται σε μια μελλοντική συνταγματική εξέλιξη που συνεπάγεται με εσωτερική αναδιάρθρωση ενός υφιστάμενου κράτους.
Σημειώνεται ότι το ανακοινωθέν αναφερόμενο στον όρο κράτος, αναφέρεται με κεφαλαία όταν αυτό αφορά την ομοσπονδία στο σύνολο της (Κράτος) και με μικρά όταν αναφέρεται για τα συνιστώντα (κράτος). Αυτό είναι απολύτως συνεπής με την αντίληψη ότι οι κοινότητες και τα κράτη εντός της ομοσπονδίας δεν έχουν ανεξάρτητη νομική προσωπικότητα στο επίπεδο του διεθνούς δικαίου τώρα όμως θα έχουν με το νέο Σύνταγμα. «Αυτό το συμπέρασμα πράγματι επιβεβαιώνεται ρητά στη φράση «μια διεθνής νομική προσωπικότητα και μια κυριαρχία.
Το προεδρικό ζήτησε επίσης γνωμάτευση για το αν η αναφορά σε «κυριαρχία που πηγάζει εξίσου από Ε/κ και Τ/κ» προκαλεί πρόβλημα στην ενότητα και ακεραιότητα του Κράτους».
«Συμφωνούμε με την γνωμάτευση του Καθηγητή James Crawford SC ο οποίος δηλώνει ότι ο χαρακτηρισμός της κυριαρχίας ως προέλευσης των κατοίκων δεν θα αγνοούσε τις ειδικές διατάξεις που εγγυώνται την ενότητα του κράτους κατά της απόσχισης, κάτι που απαγορεύεται ρητά στο περιεχόμενο του ανακοινωθέντος, Δεν πιστεύουμε ότι η συγκεκριμένη φράση αποτελεί δυσκολία», υποστηρίζει.
Καταλήγοντας, αναφέρεται ότι το ανακοινωθέν δεν υπονοεί ότι το νέο ομοσπονδιακό Σύνταγμα σηματοδοτεί τη δημιουργία ενός νέου κράτους ή το τέλος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Διαβάστε επίσης: Σκιές από πανεπιστημιακούς για το περιεχόμενο των γνωματεύσεων
