Το 1868, σε μια μικρή κοινότητα του Τενεσί των Ηνωμένων Πολιτειών, γεννήθηκε ένα κορίτσι που έμελλε να γίνει μία από τις πιο γνωστές ιατρικές περιπτώσεις του 19ου αιώνα.
Το όνομά της ήταν Josephine Myrtle Corbin.
Οι εφημερίδες την αποκαλούσαν «The Four-Legged Girl from Texas» – «Το κορίτσι με τα τέσσερα πόδια από το Τέξας». Χιλιάδες άνθρωποι πλήρωναν εισιτήριο για να τη δουν, ενώ γιατροί από ολόκληρη την Αμερική ταξίδευαν για να εξετάσουν την περίπτωσή της.
Δεν επρόκειτο για απάτη, οπτική ψευδαίσθηση ή φωτογραφικό τέχνασμα.
Η Myrtle γεννήθηκε με μια εξαιρετικά σπάνια συγγενή δυσπλασία, γνωστή στην ιατρική ως dipygus. Κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη, το κάτω μέρος του σώματός της διπλασιάστηκε. Αντί για μία λεκάνη, είχε δύο. Αντί για δύο πόδια, είχε τέσσερα.
Τα δύο εξωτερικά πόδια ήταν πλήρως ανεπτυγμένα και της επέτρεπαν να περπατά. Τα δύο εσωτερικά ήταν μικρότερα και δεν μπορούσαν να στηρίξουν το σώμα της.
Όμως ο διπλασιασμός δεν περιοριζόταν μόνο στα κάτω άκρα. Σύμφωνα με τις ιατρικές καταγραφές της εποχής, διέθετε δύο λεκάνες και διπλασιασμό του αναπαραγωγικού συστήματος, μια ανατομική ιδιαιτερότητα που εξακολουθεί να θεωρείται εξαιρετικά σπάνια.
Από την ιατρική στο θέαμα
Στα τέλη του 19ου αιώνα η κοινωνία αντιμετώπιζε τη διαφορετικότητα πολύ διαφορετικά από ό,τι σήμερα.
Τα λεγόμενα freak shows, τα θεάματα που συνόδευαν τα μεγάλα περιοδεύοντα τσίρκα, αποτελούσαν μία από τις δημοφιλέστερες μορφές ψυχαγωγίας. Εκεί παρουσιάζονταν άνθρωποι με σπάνιες ανατομικές ιδιαιτερότητες, τους οποίους το κοινό αντιμετώπιζε άλλοτε με θαυμασμό και άλλοτε με περιέργεια.
Σε ηλικία μόλις δεκατριών ετών, η Myrtle άρχισε να εμφανίζεται σε αυτά τα θεάματα.
Οι αφίσες τη διαφήμιζαν ως «The Four-Legged Girl», προσελκύοντας πλήθη θεατών. Η φήμη της έγινε τόσο μεγάλη ώστε εμφανίστηκαν ακόμη και απατεώνες που παρουσίαζαν ψεύτικες «γυναίκες με τέσσερα πόδια», προσπαθώντας να εκμεταλλευτούν την επιτυχία της.
Η γυναίκα πίσω από το «θαύμα»
Η πραγματική της ιστορία, όμως, ήταν πολύ πιο εντυπωσιακή από τις αφίσες των τσίρκων.
Η Myrtle παντρεύτηκε τον James Clinton Bicknell και απέκτησε πέντε παιδιά, τέσσερα από τα οποία επέζησαν μέχρι την ενηλικίωση.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε τεράστιο ενδιαφέρον στην ιατρική κοινότητα. Οι γιατροί της εποχής μελέτησαν εκτενώς την περίπτωσή της, καθώς απέδειξε ότι, παρά την εξαιρετικά σπάνια συγγενή δυσπλασία της, μπορούσε να ζήσει μια φυσιολογική οικογενειακή ζωή.
Από «αξιοπερίεργο» σε πολύτιμη επιστημονική γνώση
Η Myrtle Corbin πέθανε το 1928, σε ηλικία 59 ετών.
Στη διάρκεια της ζωής της χαρακτηρίστηκε «φαινόμενο», «θαύμα της φύσης» και, σύμφωνα με τη σκληρή ορολογία της εποχής, ακόμη και «τέρας». Σήμερα, τέτοιοι χαρακτηρισμοί είναι αδιανόητοι.
Η περίπτωσή της αποτελεί πλέον σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία της εμβρυολογίας, της γενετικής και της αναπτυξιακής ιατρικής. Οι επιστημονικές μελέτες που έγιναν πάνω στην ανατομία της συνέβαλαν στην καλύτερη κατανόηση των σπάνιων συγγενών δυσπλασιών και της ανάπτυξης του ανθρώπινου εμβρύου.
Μια ιστορία που ξεπερνά την περιέργεια
Οι φωτογραφίες της Myrtle Corbin εξακολουθούν να προκαλούν έκπληξη ακόμη και σήμερα.
Ωστόσο, πίσω από την πρώτη εντύπωση δεν κρύβεται μια ιστορία «παραξενιάς», αλλά μια ιστορία ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Μια γυναίκα που γεννήθηκε διαφορετική σε μια εποχή που η διαφορετικότητα γινόταν δημόσιο θέαμα, κατάφερε να μετατρέψει την ιδιαιτερότητά της σε μέσο βιοπορισμού, να δημιουργήσει οικογένεια, να μεγαλώσει τα παιδιά της και, χωρίς ποτέ να το επιδιώξει, να προσφέρει πολύτιμη γνώση στην επιστήμη.
Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη κληρονομιά της Myrtle Corbin να μην ήταν τα τέσσερα πόδια με τα οποία γεννήθηκε.
Ήταν ότι, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, εξακολουθεί να μας υπενθυμίζει πως πίσω από κάθε σπάνια ιατρική περίπτωση βρίσκεται πάντοτε ένας άνθρωπος με τη δική του ιστορία, την αξιοπρέπειά του και το δικαίωμα να τον θυμόμαστε όχι ως «αξιοπερίεργο», αλλά ως μέρος της ανθρώπινης ιστορίας.
Πηγές: Bondeson, Jan. The Two-Headed Boy and Other Medical Marvels. Cornell University Press:Gould, George M. & Pyle, Walter L. Anomalies and Curiosities of Medicine. W.B. Saunders, 1896/National Library of Medicine (U.S.) – ιστορικές ιατρικές δημοσιεύσεις για την Myrtle Corbin.
*Ο Κρίστοφερ Πιτσιλλίδης είναι ιστοριοδίφης συλλογικής μνήμης και ερευνητής ιστορικών τεκμηρίων της Κύπρου.
