Η πραγματική ιστορία πίσω από την Πλατεία Αγάμων, ο «πονηρός» Γιώργος του ελληνικού κινηματογράφου και το πώς άλλαξαν οι τρόποι γνωριμίας χωρίς να αλλάξει η ανθρώπινη ανάγκη για αγάπη.
Του Κρίστοφερ Πιτσιλλίδη
Λίγοι γνωρίζουν ότι η περίφημη «Πλατεία Αγάμων» δεν ήταν απλώς ένας ευρηματικός τίτλος του ελληνικού κινηματογράφου. Υπήρξε πραγματικά και βρισκόταν στην Αθήνα.
Η σημερινή Πλατεία Αμερικής (Αθήνα), γνωστή παλαιότερα ως Πλατεία Ανθεστηρίων, απέκτησε στα τέλη του 19ου αιώνα το προσωνύμιο «Πλατεία Αγάμων». Σύμφωνα με τη δημοφιλέστερη εκδοχή, στην περιοχή σύχναζε μια παρέα ορκισμένων εργένηδων. Ένας από αυτούς, ο επιπλοποιός Γεώργιος Περπινιάς, αποφάσισε να εγκαταλείψει την εργένικη ζωή και να παντρευτεί, αθετώντας την άτυπη συμφωνία της παρέας.
Ο θρύλος λέει ότι ο γάμος του δεν κράτησε ούτε ένα εικοσιτετράωρο. Την επόμενη ημέρα, φόρτωσε τη σύζυγό του και τα υπάρχοντά της σε ένα κάρο και την επέστρεψε στο πατρικό της, επιστρέφοντας ανακουφισμένος στην παρέα των εργένηδων φίλων του. Η ιστορία αυτή, που δημοσιεύθηκε στην «Εφημερίδα των Κυριών» της Καλλιρρόης Παρρέν, συνέβαλε στη διάδοση της ονομασίας «Πλατεία Αγάμων». Είτε πρόκειται για απόλυτα ακριβές ιστορικό γεγονός είτε για έναν από εκείνους τους υπέροχους αστικούς θρύλους που επιβιώνουν μέσα στον χρόνο, αποτυπώνει με χιούμορ τη διαχρονική ανθρώπινη αμηχανία απέναντι στη δέσμευση.
Δεν είναι τυχαίο ότι το 1970 η ελληνική κινηματογραφία εμπνεύστηκε από αυτό το κοινωνικό φαινόμενο και μας χάρισε την ταινία «Ο τρελός της πλατείας Αγάμων». Μέσα από το χιούμορ της, αποτύπωσε μια ολόκληρη εποχή, όπου ο έρωτας ήταν υπόθεση της γειτονιάς, της παρέας και της πλατείας.
Μέσα σε αυτό το κλίμα ακούγεται και το τραγούδι «Ο Γιώργος είναι πονηρός», ενώ τραγούδια όπως η «Κυρά Γιώργαινα» εξέφραζαν τη ζεστασιά και τη συλλογικότητα μιας κοινωνίας που διασκέδαζε μαζί. Οι άνθρωποι χόρευαν μαζί, τραγουδούσαν μαζί και ερωτεύονταν μέσα από την πραγματική παρουσία και όχι πίσω από μια οθόνη.
Και στην Κύπρο υπήρχαν οι δικές μας «πλατείες αγάμων», έστω κι αν δεν ονομάστηκαν ποτέ έτσι. Ήταν οι βόλτες στους κεντρικούς δρόμους των πόλεων, οι έξοδοι στα σινεμά, τα πανηγύρια και οι κοινωνικές συγκεντρώσεις, όπου τα βλέμματα συναντιούνταν κάτω από το διακριτικό –ή και όχι τόσο διακριτικό– βλέμμα γονιών και συγγενών. Ήταν οι χώροι όπου οι νέοι αναζητούσαν αυτό που αναζητούν οι άνθρωποι από καταβολής κόσμου: την ανθρώπινη σύνδεση.
Σήμερα, όμως, η Πλατεία Αγάμων έχει αλλάξει διεύθυνση.
Βρίσκεται στην οθόνη του κινητού μας.
Η Gen Z δεν κάνει κύκλους γύρω από μια πλατεία. Κάνει swipe. Δεν ζητά έναν χορό. Στέλνει ένα μήνυμα. Και αντί για τις προξενήτρες της γειτονιάς, εμπιστεύεται αλγόριθμους που υπόσχονται να βρουν τον ιδανικό σύντροφο μέσα από φωτογραφίες και κοινά ενδιαφέροντα.
Συχνά ακούμε ότι οι νέοι φοβούνται τη δέσμευση. Ίσως όμως η πραγματικότητα να είναι πιο σύνθετη. Οι προηγούμενες γενιές ζούσαν σε κοινωνίες με περισσότερες βεβαιότητες και λιγότερες επιλογές. Η σημερινή γενιά καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην επαγγελματική αβεβαιότητα, το υψηλό κόστος ζωής, την ανάγκη για προσωπική εξέλιξη και την ατελείωτη ψευδαίσθηση ότι κάπου υπάρχει πάντα μια καλύτερη επιλογή, ένα ακόμη προφίλ, ένα ακόμη swipe.
Κι όμως, παρά τις τεράστιες αλλαγές, κάτι παραμένει αναλλοίωτο.
Είτε κάποιος γελούσε με τον «πονηρό» Γιώργο στην κινηματογραφική Πλατεία Αγάμωντου 1970 είτε σήμερα περιμένει με αγωνία να δει αν θα εμφανιστούν οι τρεις μικρές τελείες σε μια συνομιλία, αναζητά ακριβώς το ίδιο πράγμα: κάποιον που θα τον καταλάβει, θα γελάσει μαζί του και θα κάνει τον κόσμο να φαίνεται λίγο λιγότερο μοναχικός.
Ίσως τελικά η Πλατεία Αγάμων να μην εξαφανίστηκε ποτέ.
Απλώς μεταφέρθηκε από τις πλατείες και τις γειτονιές στις οθόνες των κινητών μας.
Και ίσως ο πραγματικός «τρελός της πλατείας Αγάμων» να μην είναι εκείνος που εξακολουθεί να πιστεύει στον έρωτα.
Ίσως να είναι εκείνος που πιστεύει ότι, παρά τις εφαρμογές, τους αλγόριθμους και την τεχνολογία, οι άνθρωποι έπαψαν να αναζητούν αυτό που αναζητούσαν πάντα:
να αγαπήσουν και να αγαπηθούν.
Δείτε το τραγούδι «Ο Γιώργος είναι πονηρός» από την ταινία «Ο τρελός της πλατείας Αγάμων» (1970):
Διαβάστε επίσης: 68 χρόνια από τη σφαγή των Κοντεμενιωτών στο Κιόνελι από τον τουρκικό όχλο
