Φανταστείτε ένα ήσυχο πρωινό στο Πάνω Λεύκαρα. Οι πέτρες των σπιτιών ζεσταίνονται στον ήλιο, οι γιαγιάδες κάθονται στις σκιερές αυλές με τις βελόνες τους και ο αέρας μυρίζει λινό και καθαρή κλωστή. Εκεί γεννιέται το Λευκαρίτικο κέντημα,  το πιο λεπτό, το πιο αέρινο και το πιο περήφανο χειροτέχνημα που χάρισε ποτέ η κυπριακή γη στην Ευρώπη.

Δεν είναι απλό κέντημα. Είναι ποίημα υφασμένο με υπομονή. Από τον 15ο αιώνα, κάτω από την Ενετική κυριαρχία, οι γυναίκες του Λεύκαρα δημιούργησαν αυτό το μοναδικό λευκό δαντέλωμα. Γεωμετρικά σχέδια με αστέρια, ρόμβους, σταυρούς και φύλλα σαν αρχαία σύμβολα… Όλα με τις τεχνικές punto tagliato και punto tirato. Το αποτέλεσμα; Ένα ύφασμα τόσο διαφανές που μοιάζει με χιόνι πάνω σε λινό!

Η θρυλική ιστορία του Ντα Βίντσι

Οι παλιές Λευκαρίτισσες ακόμα το λένε με περηφάνια: Το 1481 ο μεγάλος Λεονάρντο ντα Βίντσι επισκέφθηκε την Κύπρο. Όταν είδε ένα Λευκαρίτικο κέντημα, μαγεύτηκε τόσο που το αγόρασε και το έστειλε στην Ιταλία για να κοσμήσει τον Καθεδρικό του Μιλάνου! Θρύλος ή αλήθεια; Το σίγουρο είναι ότι το Λευκαρίτικο ταξίδεψε σε όλη την Ευρώπη και έγινε σύμβολο κυπριακής τέχνης.

Διαβάστε επίσης:  Η σχέση Λεονάρντο Ντα Βίντσι με Κύπρο, Μυστικό Δείπνο και τα Λευκαρίτικα κεντήματα

Η σύνδεση με Βασιλισσα Ελισάβετ Β 

Μια ξεχωριστή ιστορία από τα Λεύκαρα συνδέεται με τη στέψη της Βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ το 1952. Έξι Λευκαρίτισσες κεντήστρες δημιούργησαν ένα εντυπωσιακό λευκαρίτικο κέντημα με την απαιτητική τεχνική «ποταμός», η οποία βασίζεται σε σύνθετα γεωμετρικά σχέδια και απαιτεί μεγάλη ακρίβεια.

Το έργο προοριζόταν ως δώρο προς τη νεαρή τότε Βασίλισσα, ωστόσο, όταν στάλθηκε στο παλάτι, επιστράφηκε στην Κύπρο. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε, η Ελισάβετ δεν μπορούσε να αποδεχθεί το δώρο, καθώς είχε αποσταλεί από ιδιώτες και όχι από επίσημο φορέα ή την τοπική διοίκηση της Κύπρου.

Έκτοτε, το μοναδικό αυτό κέντημα φυλάσσεται στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Λευκάρων, αποτελώντας ένα ιδιαίτερο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ιστορίας του χωριού.

Μια παράδοση που ζει ακόμα

Από μικρές μαθαίνουν οι κοπέλες. Κάθονται στα πόδια της γιαγιάς, παρακολουθούν τη βελονιά και μαθαίνουν τα μυστικά του παραδοσιακού κεντήματος. Χωρίς μηχανές, χωρίς πρότυπα. Μόνο μάτι, καρδιά και ατελείωτη υπομονή.

Σήμερα, όπως και πριν από αιώνες, οι γυναίκες στα Λεύκαρα συνεχίζουν να δημιουργούν. Τραπεζομάντηλα, πετσέτες, μαξιλαροθήκες, νυφικά καλύμματα… Κάθε κομμάτι είναι μοναδικό, φτιαγμένο με αγάπη. Αν περάσετε από το χωριό, μπορείτε ίσως να τις δείτε να κάθονται έξω από τα σπίτια τους, να πουλάνε τα έργα τους και να σας χαρίζουν ιστορίες από τα παλιά.