Τα πρόσφατα δημοσιεύματα του δικτύου Al Jazeera έχουν προκαλέσει μια ευρεία συζήτηση στο εσωτερικό της Κύπρου σε σχέση με το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα. Ορισμένες από τις περιπτώσεις που είδαν το φως της δημοσιότητας είναι όντως προβληματικές και είναι λογικό να προκαλούν ανησυχία. Οι προβληματικές περιπτώσεις αφορούν αιτήσεις οι οποίες κατατέθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος πριν το τέλος του 2018, δηλαδή πριν από την αυστηροποίηση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει το πρόγραμμα.
Φυσικά, η επισήμανση αυτή, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελεί δικαιολογία για τις αδυναμίες που παρουσίασε το πρόγραμμα στο παρελθόν. Αποτελεί ωστόσο σημείο αναφοράς για τις προσπάθειες που έγιναν από τότε για τη βελτίωση του. Την ίδια ώρα, θεωρώ πως είναι χρήσιμο να σημειώσω ότι ο μεγαλύτερος αριθμός των ονομάτων που δημοσιεύτηκαν αφορά πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα, περιπτώσεις δηλαδή που δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως προβληματικές ούτε και να στοχοποιούν πρόσωπα απλά και μόνο λόγω της ιδιότητας τους.
Σήμερα, πρέπει να κοιτάξουμε μπροστά, να αξιολογήσουμε το σημερινό νομοθετικό πλαίσιο και να βεβαιωθούμε ότι αυτό δεν επιτρέπει την επανεμφάνιση των αδυναμιών του παρελθόντος. Πρέπει να επικεντρώσουμε την ενέργεια μας στην αξιοποίηση αυτού του πολύτιμου εργαλείου που έχουμε στα χέρια μας και το οποίο είναι ικανό να βοηθήσει στην ανάκαμψη της κυπριακής οικονομίας.
Το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα ξεκίνησε να εφαρμόζεται το 2007 και έκτοτε έχει περάσει από διαδικασία αναθεώρησης επτά φορές. Σε κάθε στάδιο της διαδικασίας αναθεώρησης έχουν εισαχθεί σημαντικά στοιχεία ως προς την αυστηροποίηση των κριτηρίων και τη βελτίωση των διαδικασιών εξέτασης των αιτήσεων. Οι σημαντικότερες αλλαγές επήλθαν τον Φεβρουάριο του 2019 και ενισχύθηκαν πρόσφατα με την ψήφιση του σχετικού νομοθετικού πλαισίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Όσον αφορά τις διαδικασίες ελέγχου, το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει την εφαρμογή μέτρων ελέγχου δέουσας επιμέλειας εάν και εφόσον οι επενδυτές πληρούν τα υπόλοιπα κριτήρια του προγράμματος. Όσον αφορά τα κριτήρια, οι αλλαγές ισχυροποιούν το πλαίσιο και προβλέπουν τον αποκλεισμό από το πρόγραμμα προσώπων και μελών της οικογένειας τους στις περιπτώσεις όπου, μεταξύ άλλων:
- δεν κατέχουν εν ισχύ θεώρηση Schengen,
- καταζητούνται από τη EUROPOL ή από την INTERPOL,
- έχουν καταδικαστεί ή υπόκεινται σε ποινική διερεύνηση για σοβαρό ποινικό αδίκημα που επισύρει ποινή φυλάκισης,
- έχουν επιβληθεί κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών,
- έχει γίνει δέσμευση της περιουσίας τους εντός των ορίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- είναι πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα τα οποία κατέχουν πολιτειακό αξίωμα κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης ή κατείχαν πολιτειακό αξίωμα κατά τους αμέσως προηγούμενους δώδεκα μήνες πριν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης,
- συνδέονται ή συνδέονταν με οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, οντότητα, οργανισμό ή φορέα, στα οποία έχουν επιβληθεί περιοριστικά μέτρα από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή έχουν επιβληθεί κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών
Μια άλλη πολύ σημαντική πρόνοια που εισάγει το νέο νομοθετικό πλαίσιο, είναι η δυνατότητα που δίνεται στο Υπουργικού Συμβούλιο να προχωρεί σε ανάκληση της πολιτογράφησης στις περιπτώσεις όπου οι επενδυτές παύουν να πληρούν τα κριτήρια που θέτει το πρόγραμμα. Παράλληλα, για σκοπούς καλύτερου ελέγχου, το νέο νομοθετικό πλαίσιο θεσμοθετεί την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου καθώς και τη Μονάδα Ελέγχου Πολιτογραφήσεων οι οποίες θα είναι επιφορτισμένες με την αποτελεσματική εφαρμογή των προνοιών του προγράμματος.
Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, οι αλλαγές που έχουν επέλθει στο Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα τα τελευταία δύο χρόνια, έχουν δημιουργήσει ένα σαφή και αυστηρό πλαίσιο κριτηρίων και διαδικασιών, το οποίο είναι ικανό να αναχαιτίσει τις αδυναμίες του παρελθόντος. Έτσι, η δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί γύρω από το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα πρέπει να τοποθετηθεί σε μια πιο ορθολογική βάση. Πρώτον, γιατί κανείς δεν αμφισβητεί τη συμβολή του στην ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας, και δεύτερον, γιατί η εσωτερική αντιπαράθεση, ειδικότερα τώρα που τα θέματα των κριτηρίων και των διαδικασιών έχουν λυθεί, συμβάλει αποκλειστικά στο αυτοροκάνισμα του προγράμματος και στη μεγέθυνση των αρνητικών επιπτώσεων που έχει υποστεί η εικόνα της χώρας μας.
