Πριν από μερικές μέρες το ειδησεογραφικό δίκτυο Al Jazeera προχώρησε στη δημοσιοποίηση των ονομάτων 120 περίπου προσώπων στα οποία δόθηκε τιμητική πολιτογράφηση στο πλαίσιο του κυπριακού επενδυτικού προγράμματος. Η δημοσιοποίηση των ονομάτων οδήγησε σε μια ευρεία συζήτηση στο εσωτερικό με βασικά στοιχεία από τη μια, την άσκηση κριτικής προς την κυβέρνηση, και από την άλλη, τις προθέσεις του δικτύου για να πληγεί το πρόγραμμα.

Ανάμεσα στα ονόματα που έχουν δημοσιευτεί, υπάρχουν ορισμένες προβληματικές περιπτώσεις, ωστόσο η συντριπτική πλειοψηφία των ονομάτων που έχουν δει το φως της δημοσιότητας αφορά «Πολιτικά Εκτεθειμένα Πρόσωπα» (ΠΕΠ). Όσον αφορά τις προβληματικές περιπτώσεις, το Υπουργικό Συμβούλιο, χωρίς καθυστέρηση, πρέπει να εφαρμόσει τις πρόνοιες των κανονισμών που έχει ψηφίσει πρόσφατα η Βουλή των Αντιπροσώπων και να προχωρήσει σε ανάκληση των υπηκοοτήτων, πράγμα το οποίο έχει ήδη ξεκινήσει να γίνεται. Κάτι τέτοιο άλλωστε, θα διασφαλίσει και την αξιοπιστία του προγράμματος το οποίο αναντίλεκτα έχει βοηθήσει σε μεγάλο βαθμό την κυπριακή οικονομία.

Τι είναι όμως τα ΠΕΠ; Αποτελούν πραγματικό κίνδυνο και κατ’ επέκταση κακώς τους έχει δοθεί τιμητική πολιτογράφηση στο πλαίσιο του κυπριακού επενδυτικού προγράμματος; Η μήπως υπάρχει μια δόση υπερβολής στην αντιμετώπιση της συγκεκριμένης κατηγορίας προσώπων; Προτού προβούμε σε συμπεράσματα, είναι άκρως σημαντικό να εξετάσουμε και να κατανοήσουμε τι προβλέπει το εθνικό και το ευρωπαϊκό δίκαιο σε σχέση με τον όρο ΠΕΠ.

Στην Κύπρο, ο όρος ΠΕΠ, διέπεται από τον περί της Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες νόμο. Ουσιαστικά, ο νόμος αυτός ενσωματώνει στο εθνικό δίκαιο την ΟΔΗΓΙΑ (ΕΕ) 2015/849 που αφορά στην πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.

Ο νόμος ενσωματώνει αυτολεξεί τον όρο ΠΕΠ από την ευρωπαϊκή οδηγία ως φυσικό πρόσωπο στο οποίο έχει ή είχε ανατεθεί «σημαντικό δημόσιο λειτούργημα» στη Δημοκρατία ή σε άλλη χώρα, «άμεσο στενό συγγενή τέτοιου προσώπου», καθώς και «πρόσωπο που είναι γνωστό ως στενός συνεργάτης πολιτικώς εκτεθειμένου προσώπου», καταγράφοντας μια σειρά από αξιώματα που εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Επίσης, καθορίζει τις Εποπτικές Αρχές που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή των προνοιών του νόμου και τις επιφορτίζει με την υποχρέωση για εφαρμογή ενισχυμένων μέτρων ελέγχου δέουσας επιμέλειας για συναλλαγές ή επιχειρηματικές σχέσεις με πρόσωπα που εμπίπτουν στην κατηγορία ΠΕΠ.

Σε αυτό το σημείο, είναι πολύ σημαντικό να τονίσω ότι η παράγραφος 33 της αιτιολογικής έκθεσης της ευρωπαϊκής οδηγίας προβλέπει πως οι διατάξεις σχετικά με τα ΠΕΠ είναι προληπτικής και όχι κακουργηματικής φύσης και δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι τα ΠΕΠ είναι εμπλεκόμενα σε εγκληματικές δραστηριότητες μόνο λόγω της ιδιότητας τους. Μάλιστα, η ευρωπαϊκή οδηγία πάει και ένα βήμα παραπέρα καθώς προβλέπει πως η άρνηση επιχειρηματικής σχέσης με πρόσωπο απλά και μόνο λόγω του προσδιορισμού του ως ΠΕΠ είναι αντίθετη με το πνεύμα και το γράμμα της οδηγίας καθώς και των αναθεωρημένων συστάσεων της Οµάδας Χρηµατοπιστωτικής Δράσης (FATF).

Με απλά λόγια, τα ΠΕΠ δεν πρέπει να στοχοποιούνται ούτε και να αντιμετωπίζονται ως εγκληματίες απλά και μόνο επειδή εμπίπτουν στη κατηγορία ΠΕΠ. Αυτά τα πρόσωπα, πρέπει να περάσουν από διαδικασία ενισχυμένου ελέγχου δέουσας επιμέλειας λόγω της ιδιότητας τους. Στην ουσία, σήμερα η Κύπρος εφαρμόζει ακριβώς αυτό που εφαρμόζουν και οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως η Γερμανία, η Γαλλία και το Βέλγιο.

Η συμπερίληψη των προσώπων αυτών στη λίστα του δικτύου Al Jazeera, η στοχοποίηση τους και η μεταχείριση τους ως εγκληματικών στοιχείων δεν φαίνεται να σκοπεί σε περαιτέρω διαφάνεια και χρηστή διοίκηση αλλά να επιδιώκει σκοπίμως τη δημιουργία μιας συγκεκριμένης αρνητικής εικόνας. Το κυπριακό επενδυτικό πρόγραμμα έχει πλέον ωριμάσει και οι πρόσφατες αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο έχουν διορθώσει τις αδυναμίες που βγήκαν στην επιφάνεια κατά τα πρώτα χρόνια της εφαρμογής του. Η οικονομία μας το έχει ανάγκη και εμείς υποχρέωση να θέσουμε τη συζήτηση σε μια πιο ορθολογική βάση, ώστε να αξιοποιήσουμε τα ωφελήματα που προκύπτουν από αυτό και την ίδια ώρα να προστατεύσουμε την εικόνα της χώρας μας.