H σημερινή μέρα είναι μια μαύρη μέρα για τη δημοκρατία μιας και περισσότερο από το 30% του εκλογικού σώματος συνειδητά επέλεξε να μην εμπιστευτεί κανένα απο τους προτεινόμενους εκλογικούς συνδυασμούς. Τι σημαίνει όμως η αποχή και πως μπορεί να μεταφραστεί σε επιστημονικούς όρους;

Σύμφωνα με μελέτες, τόσο οι ψυχολόγοι όσο και οι πολιτικοί επιστήμονες έχουν αναπτύξει σωρεία ερευνών για το θέμα της αποχής. Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν πως η κατάθεση της ψήφου μας απορρέει από την ανάγκη μας να ενταχθούμε στο κοινωνικό σύνολο και να δημιουργήσουμε ένα μικρόκοσμο υποστήριξης συγκεκριμένων επιλογών. Η κοινωνία, τα ΜΜΕ και η προεκλογική περίοδος μας βομβαρδίζουν με σλόγκανς υπεύθυνης συνεισφοράς προς τον τόπο, η οποία μεταφράζεται μέσα από το εκλογικό μας δικαίωμα. Με τον ίδιο τρόπο που σηκωνόμαστε το πρωί και πάμε στη δουλειά μας ή που αναπτύσσουμε φιλίες και σχέσεις, έτσι και η εξάσκηση του εκλογικού δικαιώματος ανήκει στα πρέπει του σύγχρονου πολίτη. Η αποχή μπορεί να μεταφραστεί ως μια επανάσταση προς το γενικότερο κοινωνικό πλαίσιο, μια αντίδραση προς τις νόρμες και τος κανόνες της μεταμοντέρνας κοινωνίας η οποία επιβάλλει πράξεις και συπεριφορές.

Η αποχή μπορεί επίσης να σημαίνει την υιοθέτηση μιας εγωκεντρικής συμπεριφοράς, η οποία μεταφράζεται ως αυξημένη πίστη στις προσωπικές μας ικανότητες και λιγότερη πίστη στις ικανότητες των πολιτικών για πραγματική αλλαγή. Με τη δύναμη του διαδικτύου και την ενοποίηση της πληροφόρησης, οι πολίτες νιώθουν πως ο βουλευτής  δεν μπορεί πλέον να εξυπηρετήσει τις προσωπικές τους φιλοδοξίες είτε επειδή δεν κατέχει βασικές γνώσεις είτε επειδή πλέον ο ίδιος ο πολίτης έχει μεγαλύτερη πρόσβαση στα κέντρα λήψεως αποφάσεων και στην πληροφορία σε σύγκριση με περασμένες γενιές.

Επιπλέον, η αποχή μπορεί να εξηγηθεί και γενετικά. Η ανθρώπινη φύση είναι τέτοια έτσι ώστε σε υψηλά πολιτικοποιημένες και μικρές κοινωνίες όπως η Κυπριακή, να επηρεάζεται είτε γενετικά είτε μέσα απο τις επιδράσεις του άμεσου κύκλου μας. Τόσο εκ γενετής (nature) όσο και εκ ανατροφής (nurture) βλέπουμε πως επηρεαζόμαστε όχι μόνο στην άσκηση του εκλογικού μας δικαιώματος αλλά και στην επιλογή της ψήφου μας.Φαίνεται πως οι εκ ανατροφής παράγοντες έχουν αλλάξει μιας και οι γονείς και ο περίγυρος, απογοητευμένοι από το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα, δεν προσέρχονται στις κάλπες με την ίδια ευκολία, μεταδίδοντας την ανάγκη για αποχή και στα υπόλοιπα, συνήθως νεαρότερα, μέλη της οικογένειας.

Κοινωνικά, η αποχή σχετίζεται και με το μέσο όρο ηλικίας του εκλογικού σώματος καθώς και με τις συνήθειες του σώματος αυτού. Ψηφοφόροι που θα κληθούν στις κάλπες για πρώτη φορά, δεν έχουν καλλιεργήσει τη συνήθεια της ψήφου ως μέρος της ζωής τους ή ως μια επαναλαμβανόμενη συνήθεια. Σε συνδυασμό με τον οικονομικό και κοινωνικό αποκλεισμό που βιώνουν οι νέοι σε  τοπικό επίπεδο, η αποχή μπορεί να εξηγηθεί και ως η μη υιοθέτηση μιας ανύπαρκτης συνήθειας.

Βεβαίως, στις βουλευτικές εκλογές του 2016 η αποχή είναι κατά μεγάλο μέρος το αποτέλεσμα αποτυχημένων πολιτικών οι οποίες επηρέασαν τα μεσαία και χαμηλά κοινωνικά στρώματα- τα οποια είναι και τα στρώματα που σε προηγούμενες εκλογές μαζικά κατέβαιναν στις κάλπες ως η απόλυτη εκλογική βάση των εκάστοτε υποψηφίων. Παρατηρείται μια άνευ όρων πολιτική παραίτηση σε μια κοινωνία της οποίας ο κυρίαρχος διπολισμός έχει αποτύχει, τόσο για τους μεν όσο και για τους δε αλλά και για όσους βρέθηκαν στη μέση, πότε με τον ένα και πότε με τον άλλο. Η πολιτική σήψη φαίνεται πως έχει απομακρύνει τους πολίτες από την εξάσκηση του συνταγματικού του δικαιώματος- η αποχή ανάγεται, αυτομάτως και ψυχολογικά, ως η μόνη μορφή επανάστασης μιας απογοητευμένης κοινωνίας, η οποία δε θεωρεί πως η ψήφος της μπορεί να φέρει την αλλαγή, κάνοντας μας όλους συλλογικά να διερωτιόμαστε αν η αποχή από μόνη της θα έπρεπε να αποτελεί είδος ψήφου μη εμπιστοσύνης. Είναι τελικά η αποχή η απόλυτη μορφή λαϊκής εξουσίας ή μήπως η μη εξάσκηση του δικαιώματος αυτού αφαιρεί αυτόματα και το δικαίωμα του πολίτη να εξασκεί κριτική;

Η Ειρήνη Δημητρίου είναι ειδικη επί θεμάτων ΕΕ και διεθνών σχέσεων, έχει επίσης σπουδάσει Conflict Security and Development στο King’s College London

Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και όχι αυτή του Sigmalive.com