Τα  νομικά πρόσωπα διακρίνονται σε δυο κατηγορίες με βάση το νομικό καθεστώς που διέπει τη σύσταση, την οργάνωση και τη λειτουργία τους. Δηλαδή το είδος των κανόνων δικαίου που εφαρμόζεται σε σχέση με αυτά. Οι δύο αυτές κατηγορίες είναι τα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου(ΝΠΙΔ) και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ). Τα ΝΠΙΔ συνήθως ιδρύονται – ενδεικτικά -  με βάση τον Περί Εταιρειών Νόμο (ΔΕΦΑ), είτε με τον Περί Σωματείων και Ιδρυμάτων Νόμο (Ογκολογικό Κέντρο), είτε με τον Περί Αγαθοεργών Ιδρυμάτων Νόμο ( Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας).

Τα ΝΠΔΔ έχουν κατά κανόνα ως αποστολή την άσκηση δημόσιας εξουσίας αλλά και την επιδίωξη δημόσιου σκοπού. Ιδρύονται από το κράτος και την πολιτεία και η δράση και λειτουργία τους συνδέεται με τομείς που αφορούν το κοινωνικό σύνολο και δικαιολογούν την παρέμβαση και συμμετοχή του κράτους. Στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας οι οργανισμοί αυτοί καθιερώνονται ως «υπηρεσίες δημόσιου χαρακτήρα».

Η αλλαγή του χαρακτήρα του ΡΙΚ και η υπαγωγή του από ΝΠΔΔ σε ΝΠΙΔ έστω και με μοναδικό μέτοχο το κράτος, θα δημιουργήσει επιπλοκές σε τέσσερα βασικά επίπεδα και τομείς: α) στις δημόσιες ενισχύσεις που το ΡΙΚ λαμβάνει από το κράτος, β) στις δημόσιες προμήθειες και συμβάσεις που συνάπτει, γ) στη δημόσια λογοδοσία του ως η δημόσια ραδιοτηλεόραση της Κύπρου και δ) στις εργασιακές σχέσεις.

Το Διοικητικά Συμβούλιο (Δ.Σ.) του ΡΙΚ, αν αυτό μετατραπεί από ΝΠΔΔ σε ΝΠΙΔ, είναι υποχρεωμένο να λογοδοτεί για τις πράξεις, πολιτικές και αποφάσεις του μόνο στους μετόχους του. Μια σχέση που ακόμη και με μοναδικό μέτοχο το κράτος, θα διέπεται από το ιδιωτικό και όχι το δημόσιο δίκαιο. Πιο απλά το Δ.Σ. του Ιδρύματος δεν θα είναι υποχρεωμένο να λογοδοτεί ούτε στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ούτε στον λαό. Θα λογοδοτεί  μόνο στην εκάστοτε κυβέρνηση ως τον μοναδικό μέτοχο και ιδιοκτήτη του. Η οποία βέβαια ανά πάσα στιγμή θα μπορεί να το παύσει στην ολότητα του ή να παύσειμεμονωμένα μέλη του. Η κυβέρνηση δε έχει και αυτή μειωμένο βαθμό λογοδοσίας έναντι της Βουλής των Αντιπροσώπων αφού η λήψη των όποιων αποφάσεων του Δ.Σ. είναι καταστατικά ορθές και η ίδια δεν συμμετείχε στη λήψη τους, ανεξάρτητα από το αν τις μεθόδευσε. Η μη δημόσια λογοδοσία ή η επιλεκτική εξωθεσμική λογοδοσία του εκάστοτε Δ.Σ. του ΡΙΚ που θα προέρχεται από τον Ιδιωτικού Δικαίου χαρακτήρα του, αυτόματα θα δημιουργήσει σοβαρό Δημοκρατικό έλλειμμα στον τόπο.

Η μετατροπή του ΡΙΚ σε ΝΠΙΔ δεν συνεπάγεται ούτε την αυτόματη διατήρηση του χαρακτήρα του ως  δημόσιας υπηρεσίας, αλλά ούτε και την διατήρηση του δικαιώματος δημοσίων ενισχύσεων. Όποια νομική βάση και να επιλεγεί για την αλλαγή του χαρακτήρα του ΡΙΚ από ΝΠΔΔ σε ΝΠΙΔ, οι επιπλοκές στην λειτουργία, διατήρηση του ρόλου του και λογοδοσία του θα είναι σημαντικές. Δημιουργείται δε μια ανασφάλεια δικαίου που είναι ξεκάθαρο από την πολυπλοκότητα τον θεμάτων που αναφύονται, πως δεν θα λύεται, παρά μόνο ενώπιων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα κληθεί να γνωματεύσει σε περιπτώσεις  που αμφισβητηθούν αποφάσεις της Επιτροπής να απαγορεύσει μερική ή συνολική κρατική ενίσχυση του νέου ΡΙΚ.

Οι εργαζόμενοι στο σύνολο τους θα βρεθούν ενώπιων ενός νέου νομικού καθεστώτοςεργοδότησης. Το γεγονός  αυτό θα οδηγήσει σε κύκλο δικαστικής διαμάχης του ΡΙΚ με τους μόνιμους  υπαλλήλους του Ιδρύματος, λόγω του δημοσιοϋπαλληλικού καθεστώτος που κατέχουν.Επίσηςοι  Συνεργάτες Αορίστου Χρόνου θα βρεθούν προ του κινδύνου μαζικών απολύσεων αφού το Δ.Σ. δεν θα δεσμεύεται από την απόφαση της πολιτείας για απαγόρευση νέων προσλήψεων σε καθορισμένο χρονικό διάστημα μετά τις μαζικές απολύσεις, με βάση τον «περί πλεονασμού νόμο» με στόχο το βόλεμα ημετέρων.

Το σενάριο απώλειας της δημόσιας  χρηματοδότησης του ΡΙΚ με την μορφή του ΝΠΙΔ αποτελεί δυνητικό ενδεχόμενο. Κάτι που θα το οδηγεί σε οικονομική  δυσπραγία αν κριθεί από τα  όργανα της ΕΕ ότι αυτό, επιδίδεται σε αντιανταγωνιστικές πρακτικές, χρησιμοποιώντας τον τυπικό δημόσιο χαρακτήρα και ρόλο του για να επηρεάζει τους όρους του εμπορίου και τον ανταγωνισμό στην  Ένωση σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον και συνεπώς συνιστά παράβαση του πρωτοκόλλου του Άμστερνταμ για το ρόλο της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.

Με βάση τα πιο πάνω, προκύπτει εύλογα το ερώτημα γιατί κάποιοι εισηγούνται την αλλαγή του χαρακτήρα του ΡΙΚ. Το βέβαιο είναι ότι η αλλαγή αυτή, δεν είναι προς όφελος του ΡΙΚ, της κοινωνίας, της πολιτείας και της Δημοκρατίας στον τόπο. Για τον λόγο αυτό το νέο ΡΙΚ, θα πρέπει να συνεχίσει να είναι ΝΠΔΔ. Λειτουργώντας μέσα σε ένα «διττό σύστημα» όπου η δημόσια ραδιοτηλεόραση και οι ιδιωτικοί ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί θα  αλληλοσυμπληρώνουν το ραδιοτηλεοπτικό τοπίο στην χώρα.

*Μέλος Δ.Σ. ΡΙΚ